Η ναυμαχία της Έλλης

Τα τουρκικά θωρηκτά καταδιωκόμενα από το Θ/Κ Αβέρωφ
Β. Χατζή (1865-19151, «Η Ναυμαχία της Έλλης»

Η Ναυμαχία της Έλλης ήταν η πρώτη από την εποχή του Αγώνα της Ανεξαρτησίας αναμέτρηση του ελληνικού και του τουρκικού στόλου, κατά τον Α' Βαλκανικό Πόλεμο. Πραγματοποιήθηκε το πρωί της 3ης Δεκεμβρίου 1912 (16 Δεκεμβρίου με το νέο ημερολόγιο) στ' ανοιχτά του ακρωτηρίου Έλλη (Ελές-Μπουρνού στα τουρκικά) της χερσονήσου της Καλλίπολης, κοντά στην είσοδο των Στενών των Δαρδανελλίων. Διήρκεσε μία ώρα και έληξε με νίκη των ελληνικών δυνάμεων.

Τους πρώτους μήνες του Α' Βαλκανικού Πολέμου ο ελληνικός στόλος κυριαρχούσε στο Αιγαίο. Υπό την ηγεσία του Υδραίου υποναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη (1855-1935), αρχικά απελευθέρωσε τη Λήμνο και εγκατέστησε στον όρμο του Μούδρου το προκεχωρημένο αγκυροβόλιο του Στόλου. Ακολούθησε η απελευθέρωση του Αγίου Όρους, των νησιών του βορείου και ανατολικού Αιγαίου (Θάσος, Σαμοθράκη, Ίμβρος, Τένεδος, Άγιος Ευστράτιος, Μυτιλήνη, Χίος). Αντίθετα, ο τουρκικός στόλος υπό τη διοίκηση του ναυάρχου Ραμίζ Μπέη παρέμεινε προστατευμένος στα στενά των Δαρδανελίων, χωρίς να επιχειρήσει έξοδο στο Αιγαίο.


Στα τέλη Νοεμβρίου υπήρχαν πληροφορίες ότι ο τουρκικός στόλος θα επιχειρούσε έξοδο στο Αιγαίο. Το απόγευμα της 1ης Δεκεμβρίου ο ελληνικός στόλος υπό τον υποναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη απέπλευσε από το ορμητήριό του στον Μούδρο, όταν πληροφορήθηκε ότι το τουρκικό καταδρομικό «Μετζηδιέ» εθεάθη στην είσοδο των Δαρδανελλίων. Η περιπολία του ελληνικού στόλου κράτησε μέχρι το πρωί της 3ης Δεκεμβρίου 1912, χωρίς να φανεί κανένα ίχνος του εχθρού.

Στις 8 το πρωί της ημέρας αυτή κι ενώ ο ελληνικός στόλος είχε πορεία από βορρά προς νότο, έγινε αντιληπτή η έξοδος του τουρκικού στόλου στο Αιγαίο. Λίγο αργότερα αναγνωρίσθηκαν τα θωρηκτά «Χαϊρεδίν Βαρβαρόσας», ναυαρχίδα του Ραμίζ Μπέη, «Τουργκούτ Ρέις», «Μεσουντιέ», «Ασαρ -ι- Τεφίκ», το καταδρομικό «Μετζηδιέ» και μερικά αντιτορπιλλικά. Ο ελληνικός στόλος του Αιγαίου αποτελείτο από τη ναυαρχίδα «Αβέρωφ», τα τρία παλιά θωρηκτά «Ύδρα», «Σπέτσαι» και «Ψαρά», τα τέσσερα νεότευκτα ανιχνευτικά τύπου Λέων, τα δύο νεότευκτα αντιτορπιλλικά «Νέα Γενεά» και «Κεραυνός» και τα οκτώ παλαιότερα μικρά αντιτορπιλικά των τύπων Θύελλα και Νίκη.

Αμέσως σήμανε συναγερμός. Στις 8:55 ο Κουντουριώτης διατάσσει τα ανιχνευτικά να ταχθούν σε μια στήλη αριστερά και σε απόσταση 1000 μέτρων από τη γραμμή των ελληνικών θωρηκτών, ενώ τα υπόλοιπα αντιτορπιλικά πήραν θέσεις προς την πρύμνη των θωρηκτών. Στις 9:00 τα τουρκικά θωρηκτά στράφηκαν προς βορρά, πλέοντας κοντά στην ακτή, ώστε να εξασφαλίσουν την κάλυψη των πυροβόλων των επακτίων φρουρίων και να αυξήσουν τη δύναμη πυρός τους. Ακαριαία ήταν και η αντίδραση του ελληνικού στόλου, που άλλαξε πορεία και τέθηκε σε καταδίωξη του εχθρικού στόλου. Από τον «Αβέρωφ» εκπέμπεται τότε προς τα πλοία του ελληνικού στόλου το ιστορικό σήμα του ναυάρχου Κουντουριώτη: «Με τη βοήθεια του Θεού και τας ευχάς του Βασιλέως και εν ονόματι του Δικαίου, πλέω μεθ’ ορμής ακαθέκτου και με πεποίθησιν εις την Νίκην κατά του εχθρού του Γένους».

Το ιστορικό ναυτικό σήμα του ναυάρχου Π. Κουντουριώτη

Οι πορείες των δύο στόλων άρχισαν να συγκλίνουν και στις 9:05 βρίσκονταν σε απόσταση 14 χιλιομέτρων. Ο Κουντουριώτης ανέμενε να αρχίσει πρώτος ο εχθρός το πυρ, θέλοντας να αποφύγει τη σπατάλη πυρομαχικών έως ότου η απόσταση μειωθεί, ώστε να επιτρέπει δραστική βολή. Πράγματι στις 9:22 η τουρκική ναυαρχίδα άνοιξε πρώτη πυρ από απόσταση 12.500 μέτρων. Ο «Αβέρωφ» ανταπέδωσε τα πυρά και η μάχη γενικεύτηκε. Από το ξεκίνημα της σύγκρουσης τα τουρκικά θωρηκτά συγκέντρωσαν τα πυρά τους στη νεότευκτη ναυαρχίδα του ελληνικού στόλου. Το πυρ τους ήταν αρκετά ταχύ και πυκνό, δεν συνδυαζόταν όμως με την ανάλογη ακρίβεια. Αλλά και τα πυρά του ελληνικού στόλου δεν ήταν πολύ ακριβέστερα. Ο «Αβέρωφ» ρίχτηκε στη μάχη χωρίς να έχει προλάβει να εκτελέσει ασκήσεις πυρών μάχης, τα δε παλαιά θωρηκτά είχαν πανάρχαια πυροβόλα με πρωτόγονα μέσα σκόπευσης και διεύθυνσης βολής.

Στις 9:35 η απόσταση μεταξύ των δύο αντιπάλων είχε κατέλθει στα 9.500 μέτρα. Τότε ο ναύαρχος Κουντουριώτης αποφάσισε να θέσει σε εφαρμογή ένα σχέδιο, που από καιρό είχε ωριμάσει μέσα του, δηλαδή να να εκμεταλλευτεί την υπεροχή ταχύτητας της ναυαρχίδας του για να υπερφαλαγγίσει από πρώρας την εχθρική παράταξη, εφαρμόζοντας τον «ελιγμό Ταυ», που πρώτος είχε εφαρμόσει ο γιαπωνέζος ναύαρχος Τόγκο κατά του ρωσικού στόλου στη Ναυμαχία της Τσουσίμα (27-28 Μαΐου 1905). Αποφάσισε να δράσει ανεξάρτητα από τον λοιπό στόλο, υψώνοντας το σχετικό σήμα Ζ και διέταξε τον κυβερνήτη της ναυαρχίδας του Σοφοκλή Δούσμανη να αυξήσει την ταχύτητα μέχρι το μέγιστο και όρμησε ακάθεκτος κατά του εχθρού.

Ο χάρτης της ναυμαχίας της Έλλης

Ο Τούρκος ναύαρχος, αιφνιδιασμένος από τον ελιγμό του αντιπάλου του, διατάσσει διαδοχική στροφή των πλοίων κατά 180 μοίρες προς τα δεξιά. Η εξέλιξη αυτή σήμανε τη διάσπαση της γραμμής και την άτακτη υποχώρησή του προς τα Στενά γύρω στις 10:00. Η ευκαιρία ήταν μοναδική για τον «Αβέρωφ» να καταδιώξει τα υποχωρούντα τουρκικά πλοία και να πετύχει αποφασιστικό πλήγμα κατά του εχθρικού στόλου. Δυστυχώς, όμως, η ταχύτητα πυρός του είχε μειωθεί δραστικά, εξαιτίας προβλημάτων στα κλείστρα των πυροβόλων. Την ίδια ώρα, τα υπόλοιπα λοιπά ελληνικά πλοία έβαλαν κατά των υποχωρούντων τουρκικών από απόσταση 5.000 μέτρων. Στις 10:25 το πυρ έπαυσε από τα ελληνικά πλοία, καθώς τα τουρκικά χάθηκαν στα στενά των Δαρδανελλίων.

Η Ναυμαχία της Έλλης είχε τελειώσει με μία ακόμη λαμπρή σελίδα να προστίθεται στη ναυτική ιστορία της Ελλάδας. Ο ελληνικός στόλος παρέμεινε κοντά στα Στενά έως τις 14:30, οπότε αποχώρησε με πορεία προς τον Μούδρο, όπου κατέπλευσε νωρίς το βράδυ.

Η επικράτηση του ελληνικού στόλου οφειλόταν κατά ένα μεγάλο μέρος στον τολμηρό ελιγμό του Κουντουριώτη, αλλά και την υπεροχή του «Αβέρωφ» έναντι των πλοίων του τουρκικού στόλου. Η ενέργεια αυτή του Έλληνα ναυάρχου είχε ως αποτέλεσμα να βρεθεί ο «Αβέρωφ» μέσα στο βεληνεκές των επάκτιων πυροβόλων και να υποστεί ορισμένες επιφανειακές βλάβες στα υπερστεγάσματα. Τα τουρκικά πλοία είχαν βαρύτερες ζημιές, αλλά και απώλειες στο έμψυχο δυναμικό τους, με 58 νεκρούς και 40 τραυματίες. Οι ελληνικές απώλειες ανήλθαν σε ένα νεκρό υπαξιωματικό, τον σηματωρό Κατζιτζάρη και τον ανθυποπλοίαρχο Μαμούρη, που πέθανε λίγες ημέρες αργότερα από μόλυνση του τραύματός του. Οι τραυματίες ανήλθαν στους επτά.

Η Ναυμαχία της Έλλης αποτέλεσε στρατηγικής σημασίας νίκη του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Ο έλεγχος του Αιγαίου παγιώθηκε, ενώ οι Τούρκοι δεν μπόρεσαν να χρησιμοποιήσουν τον θαλάσσιο δρόμο, ώστε να ενισχύσουν τις δυνάμεις τους που μάχονταν σε Μακεδονία και Θράκη.

Πηγή: www.sansimera.gr

Διαβάστε περισσότερα...

Μια ρελάνς στις σκέψεις Αβραμόπουλου για κατάργηση της παρέλασης της 28ης Οκτωβρίου

Όπως διαβάσαμε στον καλό ιστότοπο strategyreports.wordpress.com, o ΥΕΘΑ κ. Αβραμόπουλος σε συνέντευξή του στην εφημερίδα "Ισοτιμία" πρότεινε την κατάργηση της παρέλασης της 28ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη, και την εκ περιτροπής διεξαγωγή της παρέλασης της 25ης Μαρτίου σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη ή και άλλες πόλεις.

Η ιδέα είναι απλώς απαράδεκτη. Και το επιχείρημα της περικοπής δαπανών (που δεν ξέρουμε αν το συνέλαβε ο ίδιος ο κ. Αβραμόπουλος ή του επιβλήθηκε), είναι απλώς αστείο. Ειδικά μετά την κατάργηση της διέλευσης αεροσκαφών και μηχανοκίνητων, το οικονομικό κόστος της στρατιωτικής παρέλασης είναι αμελητέο. Αντίθετα αυτό που δεν είναι αμελητέο είναι ο συμβολισμός της κατάργησης της παρέλασης της 28ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη. Της κατάργησης του εορτασμού μιας μεγάλης στιγμής στην ιστορία του Έθνους - μιας στιγμής μάλιστα που η Ελλάδα όρθωσε περήφανα το ανάστημά της απέναντι στους σημερινούς δανειστές της, που της απευθύνουν ιταμές αξιώσεις περί επιβολής επιτρόπων, εκχώρησης κυριαρχίας κλπ.



Όποιος έχει παραστεί ή συμμετάσχει στην παρέλαση της Θεσσαλονίκης, γνωρίζει ότι εκεί η παρέλαση έχει ιδιαίτερη αξία για τον κόσμο, μεγαλύτερη ίσως απ' ότι στην Αθήνα. Στην Αθήνα η παρέλαση είναι απλά μια επίσημη περίσταση - στη Θεσσαλονίκη είναι πάνδημη γιορτή, και όλη η πόλη κατεβαίνει στην παραλία. Καθώς συμπίπτει χρονικά με τον εορτασμό του πολιούχου Αγ. Δημητρίου και την επέτειο της απελευθέρωσης της πόλης (ανήμερα του Αγ. Δημητρίου) στις 26 Οκτωβρίου, είναι αφορμή ευρύτερου εορτασμού, ανάτασης, και ανύψωσης του εθνικού φρονήματος. Και αυτό σε μια περιοχή που ακόμα διεκδικείται από αυθάδεις ανιστόρητους γείτονες - και με ανθρώπους που τα ΕΦΠ τους σε μεγάλο ποσοστό λένε Έβρος... Είναι ανάσα ζωής και ένεση ηθικού η παρέλαση στη Θεσσαλονίκη - ποιος αλήθεια θέλει να τα κόψει αυτά; Και γιατί;

Και ακόμα: Έχει αντιληφθεί ο κ. Αβραμόπουλος και οι σύμβουλοί του ότι φέτος συμπληρώνονται 100 χρόνια από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης από τον τουρκικό ζυγό, στις 26 Οκτωβρίου 1912; Έχει δηλαδή αντιληφθεί ότι το γνωστό "εορταστικό τριήμερο" της Θεσσαλονίκης (26-28 Οκτωβρίου) έχει φέτος εντελώς ξεχωριστή σημασία; Και προτείνει ο κ. Αβραμόπουλος, σε αυτόν συγκεκριμένα τον εορτασμό, στα εκατόχρονα της απελευθέρωσής της, να μη γιορτάσει η Θεσσαλονίκη με λαμπρότερο αλλά με φτωχότερο τρόπο; Να στερηθεί, ειδικά σε αυτή την επέτειο, τη στρατιωτική παρέλαση που αποτέλεσε πηγή υπερηφάνειας και ανάτασης για ολόκληρες γενιές;

Ίσως ο κ. Αβραμόπουλος δε συνειδητοποίησε τις συνέπειες όσων είπε για τη Θεσσαλονίκη, και το πρόσθετο πλήγμα που θα υποστεί το ηθικό ενός ήδη πληγωμένου λαού. Εμείς λοιπόν θα του κάνουμε μια αντιπρόταση, ως ευκαιρία για επανόρθωση. Δεν είναι δική μας ιδέα, αλλά του αντιναυάρχου ε.α. Κωστή Γκορτζή, του οποίου φιλοξενήσαμε πρόσφατα δύο (1, 2) εξαιρετικά κείμενα. Ο ναύαρχος Γκορτζής λοιπόν, έχει διατυπώσει δημόσια μια εξαιρετική ιδέα: προς τιμή των 100 χρόνων της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης, να πλεύσει στη Θεσσαλονίκη το Θωρηκτό Αβέρωφ και να αγκυροβολήσει εκεί, κατά τη διάρκεια των εορτασμών της απελευθέρωσης.

Η πρόταση προφανώς έχει τεχνικές δυσκολίες, καθώς το πλοίο δεν μπορεί να κινηθεί με ίδια μέσα - αλλά τέτοια θέματα είναι "ψωμοτύρι" για τους Έλληνες ναυτικούς. Η πρόταση έχει επίσης κόστος - αλλά είμαστε βέβαιοι ότι υπάρχουν πολλοί Έλληνες, ναυτικοί και μη, που θα μπορούσαν να συμβάλουν με χορηγίες. Χρόνος υπάρχει ακόμα αρκετός.



Όπως γράφει ο ναύαρχος Γκορτζής,
"ο πλους και μόνο του ΑΒΕΡΩΦ στο Αιγαίο στην παρούσα συγκυρία θα δηλώσει προς κάθε ενδιαφερόμενο ότι δεν λησμονούμε την ιστορία και τη θέλησή μας να την ξαναγράψουμε αν χρειαστεί.
Η είσοδος του ΑΒΕΡΩΦ στον Όρμο της Θεσσαλονίκης συνοδευόμενος από κάθε λογής πλεούμενο –και πολεμικά πλοία- και μόνο ως θέαμα θα συγκλονίσει την κοινωνία της Βόρειας Ελλάδας με ανάλογες θετικές επιπτώσεις στο ηθικό των πολιτών.
Η πρόσδεση του πλοίου σε εμφανή θέση της παραλίας της Θεσσαλονίκης και η δυνατότητα επίσκεψής του από το κοινό είναι βέβαιο ότι θα προσελκύσει επισκέπτες από όλη τη Βόρεια Ελλάδα αλλά και τουρίστες από τις γειτονικές χώρες κομίζοντας και οικονομικά οφέλη στην πόλη και στην τουριστική υποδομή της.
Η παρουσία του πλοίου κατά τη διάρκεια της ΔΕΘ στην πόλη θα βοηθήσει στην μεγαλύτερη επισκεψιμότητά της.
Προφανής είναι και η παιδευτική ωφέλεια από την παρουσία του πλοίου για τη νέα γενιά με την ξενάγηση σχολείων και συλλόγων σ’ αυτό για ανάδειξη της πραγματικής ιστορίας του τόπου.
Μια τέτοια κίνηση θα συμβάλει και στη διεθνή προβολή της πόλης".

Και ας μην πει κανείς ότι μέσα στην πρωτοφανή κρίση που περνάει η Ελλάδα η πρόταση αυτή είναι ανεδαφική ή ότι "εδώ ο κόσμος καίγεται...". Αντιθέτως. Σε τέτοιες ακριβώς στιγμές είναι που χρειαζόμαστε ενέσεις ηθικού.

Κύριε Υπουργέ, ιδού η Ρόδος...

Διαβάστε περισσότερα...

Ο "Τυχερός Μπάρμπα-Γιώργης" και η Στρατηγική σκέψη του Ναύαρχου Kουντουριώτη

Η Ναυμαχία της Λήμνου (5 Ιανουαρίου 1913)


Ο ζωγράφος, τότε δόκιμος αρχικελευστής Κ. Αλεξανδρής, ήταν αυτόπτης μάρτυρας των γεγονότων καθώς επέβαινε στο Α/Τ Λέων. Στο κέντρο διακρίνεται το Θ/Κ Αβέρωφ ηγούμενο της στήλης των ελληνικών θωρηκτών.

Ο τουρκικός στόλος, ύστερα από την ήττα του κατά την ναυμαχία της Έλλης (3 Δεκεμβρίου 1912) και τη δυσμενή εξέλιξη των επιχειρήσεων στην ξηρά κατά τη πρώτη φάση των Βαλκανικών Πολέμων, αναγκάστηκε να επιχειρήσει πάλι έξοδο στο Αιγαίο. Με νέο αρχηγό και με όλη τη δύναμη του στόλου τους οι Τούρκοι βγαίνουν από τα Στενά το πρωινό της 5ης Ιανουαρίου του 1913. Στις 08:20 το Α/Τ Λέων αναφέρει το "Εχθρός εν όψει". Στις 09:45 ο Ελληνικός στόλος που είχε αποπλεύσει από τον Μούδρο συναντά το "Λέων" στο ακρωτήριο Ειρήνη της Λήμνου.

Η ναυμαχία ξεκίνησε στις 11:43 από απόσταση 8.400 μέτρων. Σε 15 λεπτά το Θ/Κ Μεσουδιέ χτυπημένο από τα πυρά του Θ/Κ Ψαρά και Θ/Κ Ύδρα τρέπεται σε φυγή μέσα σε πυκνούς καπνούς πυρκαγιάς. Σε λίγα λεπτά το Θ/Κ Γ. Αβέρωφ με μία ομοβροντία καταστρέφει το μεσαίο πύργο του Μπαρμπαρόσσα και προκαλεί μεγάλη φωτιά. Ο τουρκικός στόλος σε αυτήν την αναμέτρηση υπέστη πολύ σοβαρές ζημιές, ενώ οι απώλειές του ανήλθαν σε 400 περίπου νεκρούς και τραυματίες. Μέχρι το τέλος του πολέμου δεν αποπειράθηκε άλλη έξοδο προς το Αιγαίο.


H ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΛΗΜΝΟΥ (5 Iανουαρίου 1913)
Του Σωτήρη Χριστοδούλου

...συνηθίζουν αυτοί που λόγω ισχύος είναι θρασείς προς τους γείτονές τους, να εκστρατεύουν άφοβα εναντίον εκείνων που ησυχάζουν και αμύνονται μόνον, ενώ με αυτούς που σπεύδουν να τους συναντήσουν εκτός των συνόρων τους και, άν υπάρξη ευκαιρία, να τους κυρήξουν πόλεμο, είναι λιγώτερο πρόθυμοι να έλθουν σε σύγκρουση.

Θουκυδίδου Ιστοριών Δ'

EΙΣΑΓΩΓΗ

H νικηφόρα έκβασή των δύο ναυμαχιών των Βαλκανικών πολέμων, της Έλλης και της Λήμνου τους, που είχε σαν συνέπεια την απόλυτη κυριαρχία των Ελλήνων στο Αιγαίο, επαιξε μεγάλη ρόλο στην ήττα των Τούρκων από τα σύμμαχα χριστιανικά κράτη. Το Τουρκικό Επιτελείο διατηρούσε σαν στρατηγική εφεδρεία την 8η Στρατιά δυνάμεως 180.000 ανδρών περίπου στην Δαμασκό της Συρίας, με την πρόθεση να την μετακινήσει για να ενισχύσει την πολεμική προσπάθεια στην χερσόνησο του Αίμου εάν και εφ’ όσον απαιτούνταν.


Μετακίνηση τόσο μεγάλου αριθμού ανδρών σε εύλογο χρονικό διάστημα, μπορούσε τότε να γίνει μόνο δια θαλάσσης. Οι νίκες όμως μετέτρεψαν το Αιγαίο σε Ελληνική λίμνη και κατέστησαν απαγορευτική την διακίνηση εχθρικών δυνάμεων. Έτσι οι Τούρκοι αναγκάσθηκαν να αντικαταστήσουν τις ενισχύσεις αυτές με το 8ο Επίστρατο (Ρεντίφ) Σώμα Στρατού ελαττωμένης δυνάμεως και αμφίβολης μαχητικής αξίας, γεγονός που είχε σοβαρές συνέπειες στην εξέλιξη των επιχειρήσεων.



Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΞΕΣΠΑ

Στις 5 Οκτωβρίου 1912, ολόκληρη η χερσόννησος του Αίμου έμοιαζε σαν να πήρε ξαφνικά φωτιά. Μετά από ταυτόχρονη κύρηξη πολέμου, οι κατά ξηράν δυνάμεις της Ελλάδος, Σερβίας, Βουλγαρίας και Μαυροβουνίου, επετέθησαν εναντίον της άλλοτε κραταιάς Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που τώρα πλέον ήταν ο "Μεγάλος ασθενής της Ευρώ­πης". Μέσα σε ενάμισυ μήνα οι Τούρκοι εκδιώκονται από όλα σχεδόν τα Ευρωπαϊκά εδάφη τους καθώς οι συμμαχι­κοί στρατοί νικούν σε διαδοχικές μάχες τα αποκαρδιωμένα Οθω­μα­νικά στρατεύματα, που βρίσκουν τελευταίο καταφύγιο στην οχυρωμένη γραμμή Αίνου - Μήδειας ή Τσατάλτζας, μόλις λίγα χιλιόμετρα από την Κωνσταντινούπολη. Ο ελληνικός στρατός προς μεγάλη έκπληξη εχθρών και φίλων, κινείται ταχύτατα και νικώντας τους Τούρκους σε δύο αποφασιστικές μάχες στο Σαραντά­πο­ρο και τα Γιαννιτσά, απελευθερώνει την Θεσσαλονίκη στις 26 Οκτω­βρίου 1912, μία μέρα πριν μπούν σ' αυτήν οι Βούλγαροι. Στις 20 Νοεμβρίου 1912 τα βαλκανικά κράτη υπογράφουν ανακωχή, πλήν της Ελλάδος η οποία αποφασίζει να συνεχίση τον πόλεμο με την Τουρκία. Πόλεμος που θα συνεχισθή ουσιαστικά στην θάλασσα καθώς το μόνο σημείο που οι Ελληνικές και οι Τουρκικές δυνάμεις ήταν σε επαφή στην ξηρά ήταν το Μπιζάνι.

ΟΙ ΑΝΤΙΠΑΛΟΙ ΣΤΟΛΟΙ

Ο Ελληνικός Στόλος που σχετικά πρόσφατα είχε αποκτήσει το ισχυρότερό του πλοίο, το θωρακισμένο εύδρομο Γεώργιος Αβέρωφ, ήταν ο μόνος από τους συμμα­χικούς που μπορούσε να αντιμετωπίση τις ναυτικές δυνάμεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι τελευταίες αυτές εκτός των δύο μεγάλων (10.000 τόνων) ωκεα­νο­πόρων θωρηκτών γερμανικής ναυπηγήσεως (Χαϊρεντίν Βαρβαρόσσα και Τοργκούτ Ρεϊς) με έξι πυροβόλα των 11 ιντσών και βαρειά θωράκιση, διέθεταν και δύο παλαιότερα θωρηκτά, το Μεσσουδιέ (9.000 τόννοι, δύο πυροβόλα των 9,2 ιντσών) και το παλιό και αργό Ασσάρ-ι-Τεφίκ (5.000 τόνοι, τρία πυροβόλα των 5,9 ιντσών). Όμως το κόσμημα του Οθωμανικού στόλου ήταν τα δύο νεότευκτα και ταχύτατα ημιθωρηκτά εύδρομα που ναυπηγήθηκαν το 1905 στην Αμερική και Αγγλία, το Χαμηδιέ και το Μετζηδιέ. Ο Τουκικός στόλος, που διοικούνταν από τον Ναύαρχο Ραμίζ Μπέη, είχε σαν κύρια βάση τον Ναγαρά - την αρχαία Άβυδο - προστατευμένη μέσα στα στενά των Δαρδανελλίων.

Η Ελλάδα αντιπαρατάσσει εκτός από τον Αβέρωφ (10.000 τόνοι, 4 πυροβόλα των 9,2 ιντσών), και τα τρία παλαιά ανακαινισμένα γαλλικής ναυπηγήσεως θωρηκτά Ύδρα, Σπέτσες και Ψαρά, με τρία πυροβόλα των 10,8 ιντσών το καθένα. Αντικειμενι­κά λοιπόν φαίνεται να μειονεκτεί σοβαρά σε αριθμό κυρίων πλοίων, εκτόπισμα, θωράκιση και πυροβολικό, για μία κατα μέτω­πο ναυτική σύγκρουση. Απ' την άλλη μεριά διαθέτει πληρώματα με ασύγκριτη ναυτική εμπειρία και υψηλότατο φρόνημα και ηθικό. Η μεγαλύτερη όμως υπεροχή της Ελλά­δος στην θάλασσα είναι ο αρχηγός του ναυτικού της, ο ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης, ένας ευφυ­έ­στατος ναυτικός που είχε ζωντανή μέσα του την βαρειά κληρονομιά των προ­γό­νων του πυρπολητών του 21, και πάθος μέγα για νίκη επί "του εχθρού του γένους".

Ο Έλληνας ναύαρχος από την αρχή του πολέμου ήθελε να εξασφαλίση μία βάση επιχειρήσεων, η οποία θα του έδινε την ευκαιρία να παρα­κο­λου­θεί στενά τις κινή­σεις του Τουρκικού στόλου. Η νήσος Λήμνος με την στρατηγική της θέση μόλις 44 μίλια από την έξοδο των Δαρδανελλίων και με ένα θαυμάσιο φυσικό λιμάνι, τον Μούδρο, ήταν η ιδανική επιλογή. Στις 2 το μεσημέρι της 6 Οκτωβρίου 1912 ο Ελληνικός στόλος αποβίβασε αγήματα που ολοκλήρωσαν την κατάληψη της νήσου, μετά από μικρή αντίσταση, τα μεσάνυκτα της ίδιας ημέρας. Σε ένα μήνα ο Μούδρος είχε μετατραπεί σε ναύσταθμο.


Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΣ ΚΑΙ Η "ΑΠΟΔΡΑΣΗ" ΤΟΥ ΡΕΟΥΦ ΜΠΕΗ.

Μέχρι τις 3 Δεκεμβρίου το Τουρκικό ναυτικό δεν δίνει σημεία ζωής. Αυτό όμως δεν ικανοποιεί καθόλου τον Κουντουριώτη. Ξέρει οτι για να έχουν οι Έλληνες την πραγματική κυριαρχία στο Αιγαίο, πρέπει να συντριβεί ο Τουρκικός στόλος μία για πάντα σε μία αποφασιστική ναυμαχία. Πώς όμως να τον προκαλέσει να βγή από το καβούκι του τα στενά των Δαρδανελίων, και την προστασία των δύο φρουρίων Σεδούλ-Μπάχρ και Κούμ-Καλέ που τα εδέσποζαν; Η απάντηση αναζητήθηκε από δύο τολμηρούς κυβερνήτες τορπιλοβόλων. Ο ανθυποπλοίαρχος Βότσης, με το τορπιλλο­βό­λο 11, την νύκτα της 18 Οκτωβρίου μπήκε στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης και κάτω από την μύτη των πυροβόλων του Μεγάλου Εμβόλου, τορπιλλίζει την θωρηκτή κορβέττα Φετίχ-ι-Μπουλέντ. Ο υποπλοίαρχος Αργυρόπουλος με το τορπιλλοβόλο 14, στις 8 Νοεμβρίου το βράδυ μπαίνει στον κόλπο των Κυδωνιών (Αϊβαλί) και βυθίζει το τουρκικό τορπιλλοβόλο που ναυλοχεί εκεί. Όσο μεγάλος ήταν ο ενθουσιασμός της Ελληνικής κοινής γνώμης, άλλη τόση ήταν η οργή της τουρκικής. Ο κόσμος απαιτούσε από τους απογόνους του φοβερού Καπουδάν Πασά Χαϊρεντίν Μπαρμπα­ρόσσα (που παρεπιπτόντως ήταν Μυτηληνιός εξομώτης), να δώση ένα μάθημα στους προκλητικούς Γιουνάνηδες.

Έτσι στις 3 Δεκεμβρίου 1912 οι Τούρκοι εξέρχονται από τα στενά και επιχειρούν να παρασύρουν τον Ελληνικό στόλο μέσα στο βεληνεκές των τηλεβόλων των φρουρίων τους για να τον αφανίσουν. Οι λογαριασμοί τους όμως έγιναν χωρίς τον ξενοδόχο. Η ναυαρχίδα του ελληνικού στόλου, ο Αβέρωφ κινείται ανεξάρτητα από τα υπόλοιπα πλοία και αναπτύσσοντας την φοβερή για την εποχή ταχύτητα των 23 κόμβων, διαγράφει ένα μεγάλο τόξο και διασταυρώνεται σε "Ταύ" με την πορεία του τουρκικού στόλου. O τούρκος ναύαρχος αιφνιδιάζεται από αυτήν την κίνηση και διατάσσει αναστροφή πορείας (μεταβολή). Όμως ο Αβέρωφ βρίσκεται ήδη σε απόσταση μόλις 4.600 μέτρων και εξαπολύει έναν φοβερό καταιγισμό πυρός εναντίον του πρώτου τουρκικού πλοίου, της ναυαρχίδας Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσσα. Η στροφή των Τούρκων ολοκληρώνεται με μεγάλη αταξία και οι Έλληνες βρίσκουν την ευκαιρία να πλησιάσουν περισσότερο, στα 2.800 μέτρα και να καταδιώξουν κατά πόδας τα τουρκικά πλοία, που κακήν κακώς βρίσκουν καταφύγιο στα στενά μία ώρα αργότερα.



H ναυμαχία αυτή της Έλλης όπως βαφτίσθηκε αργότερα, ήταν νίκη μεγάλη για τους Έλληνες, δεν ήταν όμως η αποφασιστική μάχη πού ήθελε ο Κουντουριώτης. Έτσι διέταξε τα αντιτορπιλλικά να περιπολούν νυχτα μέρα έξω από τα στενά και αυτός με τον υπόλοιπο στόλο περίμενε στον Μούδρο...

Στον επόμενο μήνα ο τουρκικός στόλος επιχείρησε αρκετές εξόδους από τα στενά, αλλά κάθε φορά πρίν απομακρυνθή έβρισκε μπροστά του την ελληνική θωρηκτή μοίρα με τον Αβέρωφ μπροστά. Σύντομα οι Τούρκοι κατάλαβαν οτι για να έχουν ελπίδες επιτυχίας, έπρεπε να απαλλαγούν από αυτό το ταχύτατο εύδρομο. Έτσι το βράδυ της 13ης Δεκεμβρίου, μιά συνεφιασμένη νύχτα το εύδρομο Χαμηδιέ μασκα­ρε­μένο σε Ρωσσικό πολεμικό και με κυβερνήτη τον Ρεούφ Μπέη, κατάφερε να διαφύ­γη της προσοχής των ελληνικών περιπολιών και να πλεύση προς το νότιο Αιγαίο, με τον σκοπό να δημιουργήση αντιπερισπασμό και να παρασύρη έτσι το μόνο ελληνικό πλοίο που μπορούσε να το καταδιώξη, τον Αβέρωφ, μακρυά από τα Δαρδανέλλια.

Πράγματι, την επόμενη ημέρα κατέπλευσε έξω από το λιμάνι της Ερμουπόλεως στην Σύρο όπου αφού βύθισε το εξοπλισμένο πλοίο Μακεδονία, βομβάρδισε εγκαταστάσεις στην στεριά. Στην συνέχεια εξαφανίσθηκε προς νότο με μεγάλη ταχύτητα. Αυτή την φορά ήταν η σειρά των Ελλήνων να πανικοβληθούν. Ο Κουντουριώτης λαμβάνει κατεπείγουσες διαταγές για "... καταδίωξη του εχθρικού σκάφους προπορευομένου του Αβέρωφ με μεγίστη ταχύτητα." Ο ναύαρχος όμως, με το ευρύ στρατηγικό πνεύμα και την ευφυία που διακρίνει πάντα τους μεγάλους ναυτικούς άνδρες, δεν ξεγελάσθηκε ούτε προς στιγμή από το τέχνασμα. Ορθά-κοφτά αρνείται να υπακούση στις διαταγές αυτές και αντί να τρέχει πίσω από τον Ρεούφ Μπέη, κάνει κάτι απλούστατο και πολύ πιό αποτελεσματικό: χρησιμο­ποιώ­ντας ελαφρές μονάδες του στόλου αποκλείει το λιμάνι της Σμύρνης. Έτσι το Χαμηδιέ είναι αναγκασμένο να ανεφοδιάζεται από την Αττάλεια ή την Αίγυπτο και η απειλή του μειώνεται σημαντικά. Η προσοχή του ελληνικού στόλου στρέφεται και πάλι στην έξοδο των στενών...

Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΛΗΜΝΟΥ



Oι Τούρκοι από την μεριά τους νομίζοντας οτι ο Αβέρωφ είχε όντως απομα­κρυν­θεί βάσει των διαταγών που είχε λάβει, ετοιμαζόντουσαν να επιχειρήσουν έξοδο. Ο Ραμίζ Μπέης, προσπαθώντας να ανορθώση το πεσμένο ηθικό των ανδρών του για την νέα μάχη, έφερε από το μουσείο της Κωνσταντινουπόλεως το περίφημο λάβαρο του φοβερού κουρσάρου Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσσα που καταναυμάχησε τον χριστιανικό στόλο του Αντρέα Ντόρια στην Πρέβεζα το 1538, και το ύψωσε στον ιστό της ναυαρχίδας του που έφερε το ίδιο όνομα. Και με το κατα­κόκ­κινο και χρυσοκεντημένο με ρητά από το Κοράνι λάβαρο να ανεμίζει στο προπορευόμενο πλοίο, ο Τουρκικός στόλος πέρασε το ακρωτήρι της Έλλης στις 8 και 20 το πρωί της 5ης Ιανουαρίου 1913 και ανοίχθηκε στο Αιγαίο.

Δεν άργησε όμως να γίνει αντιληπτός από το ανιχνευτικό Λέων που σπεύδει να τηλεγραφήσει στον Μούδρο : "Ολόκληρος ο στόλος εξέρχεται". Παραδόξως όμως ο Κουντουριώτης δεν φαί­νε­ται να συγκινείται. Δίνει εντολή να προγευματίσουν τα πληρώματα και κάθεται και ο ίδιος στο τραπέζι μαζύ με τους αξιωματικούς του που απορούν. Αυτό που ήθελε στην πραγματικότητα, ήταν να δώσει χρόνο στον Τουρκικό στόλο να απομακρυνθεί από τα Δαρδανέλλια και την προστασία των φρουρίων τους όσο γίνεται περισσότερο. Έτσι, δίνει εντολή για άπαρση μόλις στις 10 παρά τέταρτο.

Στην Τουρκική διάταξη, που πλησίαζε για να βομβαρδίση τον ναύσταθμο, προη­γεί­ται το Μετζιδιέ και ακολουθούν σε κάποια απόσταση τα θωρηκτά σε γραμμή παραγω­γής. Μόλις όμως το εύδρομο έφθασε κοντά στο ακρωτήρι Ειρήνη, έκανε την εμφάνισή του και ο Ελληνικός στόλος που έβγαινε από τον Μούδρο. Πρώτο πρώτο, με σύνεφα μαύρου καπνού να ξεχύνονται από τις καπνοδόχους του ήταν το εύδρομο Αβέρωφ. Το Μετζιδιέ σταματά απότομα, κάνει στροφή 180 μοιρών και κατευθύνεται ολοταχώς προς τα Τουρκικά θωρηκτά. Είναι φανερό οτι οι Τούρκοι αιφνιδιάστηκαν απόλυτα από την παρουσία της ελληνικής ναυαρχίδας που την νόμιζαν οτι κατα­δίω­κε το Χαμηδιέ. Όμως δεν έχουν την ταχύτητα ούτε και τα περιθώρια να ξεφύγουν από τον Αβέρωφ. Η μάχη που ήθελε ο Κουντουριώτης είναι πλέον αναπόφευκτη.

Οι Τούρκοι τώρα στρέφουν προς νοτιοδυτικά και οι Έλληνες παίρνουν αμέσως "συγκλίνουσα πορεία". Η απόσταση μεταξύ των στόλων μειώνεται συνεχώς. Στις 11.30 είναι περίπου 9.000 μέτρα και οι Έλληνες διακρίνουν ήδη μιά τεράστια κοκκι­νό­χρυση σημαία που ανεμίζει στον ιστό της εχθρικής ναυαρχίδας. Δεν έχουν την ευκαιρία να προβληματισθούν πολύ καθώς στις 11.34 και από τα 8.400 μέτρα τα Οθωμανικά πλοία ανοίγουν πύρ.

Από την πρώτη στιγμή είναι φανερό οτι όλα τα πλοία τους συγκεντρώνουν τα πυρά τους στον Αβέρωφ. Οι Έλληνες αντίθετα μοιράζονται : ο Αβέρωφ και το Σπέτσες σημαδεύουν το Μπαρμπαρόσσα, ενώ το Ύδρα και το Ψαρά το Τοργκούτ Ρεϊς. Καθώς η απόσταση έπεσε στα 6.500 μέτρα τα ελληνικά πυρά που είναι πολύ περισσότερο συντο­νισ­μένα και εύστοχα φέρνουν αποτέλεσμα : στις 11:55 ένα βλήμα των 10,8 ιντσών από το Ύδρα κτυπάει το κεντρικό πυροβολείο του Μεσσουδιέ. Η βαρειά οβίδα τρυπάει τον θώρακα σαν χαρτί και εκρήγνυται ανάμεσα στα στοιβαγμένα πυρομα­χι­κά για τα πυροβόλα των 15 εκατοστών. Η έκρηξη που ακολουθεί είναι φοβερή και όλοι οι υπηρέτες των πυροβόλων σκοτώνονται ή τραυματίζονται. Βαρειά πληγωμένο το Μεσσουδιέ και μέσα σε πυκνούς καπνούς από πυρκαϊές, στρέφει αργά προς τα στενά.

Tέσσερα λεπτά αργότερα μία ομοβροντία του Αβέρωφ βρίσκει το Μπαρμπαρόσσα ολόσωμα. Ένα βλήμα κτυπά τον μεσαίο πύργο του των 11 ιντσών και τον κατα­στρέ­φει σκοτώνοντας το πλήρωμά του από 35 άνδρες. Ένα άλλο ξυρίζει τον ιστό του και στέλνει το ιστορικό λάβαρο στον βυθό του Αιγαίου ενώ άλλα διατρυπούν το λεβητο­στά­σιο και τις υπερκατασκευές του πλοίου. Είναι η σειρά του Μπαρμπα­ρόσσα να στραφεί προς βορράν. Σε τρία λεπτά το ακολουθεί και το σχετικά άθικτο Τοργκούτ Ρεϊς. Kαθώς όμως το τελευταίο καλύπτει την υποχώρηση, συγκεντρώνει πάνω του όλα τα πυρά. Οι Έλληνες πυροβολητές με ακρίβεια και ψυχραιμία γυμνασίων στέλνουν την μία πίσω από την άλλη τις οβίδες τους στο πρώην γερμανικό θωρηκτό Βάϊσσενμπουργκ. Η μπροστινή τσιμινιέρα του πέφτει, η πρυμναία γέφυρά του καταστρέφεται και δύο από τα δευτερεύοντα πυροβόλα του ανατινάζονται. Μία οβίδα εκρήγνυται στο λεβητοστάσιό του σκοτώνοντας πολλούς ναύτες και πλημμυ­ρί­ζο­ντάς το. Το κατάστρωμα του γεμίζει τρύπες και στραβωμένα σίδερα και το πλοίο αρχίζει να παίρνει κλίση.

Ο Ραμίζ Μπέης στέλνει σήμα προς τον στόλο του : " Επιστρέψατε ολοταχώς στα Στενά, έκαστος για τον εαυτό του". Η μάχη είναι μόλις τριάντα πέντε λεπτών...



Ο Κουντουριώτης τώρα δίνει διαταγή για καταδίωξη του εχθρού "πάση δυνάμει". Ο Αβέρωφ αναπτύσσει πάλι ταχύτητα 23 μιλίων και ξεχύνεται πίσω από τον εχθρό που φεύγει κακήν κακώς. Όμως τα γέρικα θωρηκτά Ύδρα, Σπέτσες και Ψαρά δεν μπορούν να ακολουθήσουν παρά τις ηρωϊκές προσπάθειες των μηχανικών τους, πιάνουν μόλις 15 μίλια. Έτσι ο Αβέρωφ με τον Κουντουριώτη απομένουν μόνοι να δώσουν το τελειωτικό χτύπημα. Αποδεικνύουν οτι είναι κάτι παραπάνω από ικανοί.

H ναυαρχίδα ελίσσεται διαρκώς σε ζίγκ - ζάγκ ακολουθώντας τα εχθρικά πλοία από μικρή απόσταση και ραίνοντάς τα ασταμάτητα με οβίδες. Ο ναύαρχος Ραμίζ, βλέποντας οτι το Τοργκούτ έχει πάρει μεγάλη κλίση από τα νερά που μπήκαν στα ύφαλά του, επιχειρεί να το καλύψη με το δικό του πλοίο. Είναι πραγματικά μία γενναία ενέργεια, αλλά έχει σαν αποτέλεσμα η τουρκική ναυαρχίδα να δεχθεί ένα πραγ­μα­τικό σφυροκόπημα από τα πυροβόλα του Αβέρωφ. Ο πρυμναίος δίδυμος πύργος των 11 ιντσών αχρηστεύεται από ολόσωμο πλήγμα, οι ανελκυστήρες άνθρακος κατα­στρέ­φονται και η τραπεζαρία των αξιωματικών και το αναρρωτήριο ανατινά­ζο­νται. Ένα άλλο βλήμα περνάει στο τορπιλλοστάσιο, σκοτώνει τους χειριστές αλλά σαν από θαύμα οι τορπίλλες δεν εκρήγνυνται. Σε όλο αυτό το διάστημα ο Αβέρωφ κτυπιέται από δύο βλήματα των 11 ιντσών από το Μπαρμπαρόσσα που προκαλούν 1 τραυματία και μικρές ζημιές.

Σαράντα πέντε λεπτά κρατάει το μαρτύριο των τουρκικών πλοίων, μέχρι που στις 2 και μισή το μεσημέρι φθάνουν στο καταφύγιο των στενών. Και όπως τα τουρκικά πλοία χανόντουσαν πίσω από το ακρωτήριο της Έλλης, σαν για αποχαι­ρε­τισμό, τα πυροβόλα των 7,5 ιντσών του Αβέρωφ στέλνουν ένα βλήμα να καταστρέψη τον μεσαίο πύργο του Τοργκούτ...


ΕΠΙΛΟΓΟΣ

O απολογισμός της μάχης ήταν συντριπτικός για τους Οθωμανούς : Το Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσσα είχε δεχθεί 20 πλήγματα και είχε 75 νεκρούς και 130 τραυματίες, ενώ τα περισσότερα πυροβόλα του ήταν εκτός μάχης. Το Τοργκούτ Ρεϊς είχε σοβαρή εισροή υδάτων και 47 νεκρούς και τραυματίες. Το κεντρικό πυροβολείο του Μεσσουδιέ είχε καταστραφεί ολοσχερώς ενώ είχε 68 απώλειες από το πλήρωμά του. Θα απαιτηθούν εκτεταμένες επισκευές και πάνω από έξι μήνες εργασιών από Γερμανούς τεχνικούς για να γίνει ο Τουρκικός στόλος πάλι αξιόμαχος. Αντιθέτως, από τα 800 συνολικά βλήματα που εκτόξευσαν οι Τούρκοι μόλις τρία έπληξαν τον Αβέρωφ, τα οποία προξένησαν επιφανειακές ζημιές και τρείς τραυματίες από το πλήρωμα (άλλες πηγές λένε μόνο έναν).

Η ελληνική νίκη στην ναυμαχία της Λήμνου είχε σημαντικότατες συνέπειες. Στην Τουρκία κυρρήσσεται ημέρα πένθους και η κυβέρνηση Κιαμήλ αναγκάζεται να υπογράψη την συνθήκη ειρήνης με την Ελλάδα. Η παράδοση που θέλει το ελληνικό ναυτικό να μην έχει υποστείλη την σημαία του ποτέ μέσα σε 3.000 και πλέον χρόνια, συνεχίζεται και η απόλυτη κυριαρχία των Ελλήνων στο Αιγαίο που έχει την αρχή της στην Μινωϊκή Κρήτη, αποκαθίσταται πάλι για να παραμείνη αμείωτη μέχρι των ημερών μας. Αυτή η κυριαρχία ήταν που παγίδεψε ολόκληρη την 8η Στρατιά στην Δαμασκό της Συρίας, στρατιά που προοριζόταν να μεταφερθή με πλοία για να προστατεύση την Μακεδονία. Αυτή η κυριαρχία είναι που κάθεται βαρύς βραχνάς σήμερα στους γείτονές μας και προσπαθούν να την αποτι­νά­ξουν ξοδεύοντας δισεκατομύρια δολλάρια σε ναυπηγήσεις σκαφών. Αυτή την κυριαρχία, που προήλθε από την πίστη των απλών ναυτών και του αρχηγού τους στο δίκαιο του αγώνα τους και το ασίγαστο πάθος για να ξεπλύνουν το άγος του '97.

Σαν ενδεικτικό του υψηλότατου ηθικού των Ελλήνων ναυτών θα αναφέρουμε το παρακάτω σχεδόν απίστευτο περιστατικό : Η πρώτη μετά την μάχη διαταγή του Παύλου Κουντουριώτη ήταν να γίνει αυστηρός ιατρικός έλεγχος στους ναύτες και στους αξιωματικούς, διότι αν και επί του “Αβέρωφ” έπεσαν τρία βλήματα, στο ιατρείο δεν παρουσιάστηκαν τραυματίες. Κατά την ναυμαχία της “Ελλης” υπήρξαν ένας νεκρός και 7 τραυματίες, μερικοί όμως από τους τραυματίες τότε απέκρυψαν τα τραύματά τους για να μην απομακρυνθούν από το πλοίο. Ο Παύλος Κουντουριώτης δεν ήθελε να επαναληφθεί το ίδιο και ο ιατρικός έλεγχος του πληρώματος αποκάλυψε επί του Αβέρωφ 3 τραυματίες (!). Οι λέξεις "ανυπότακτος" και "αντιρρησίας" μάλλον δεν υπήρχαν στα λεξικά του 1912...

Καλό είναι να έχουμε πάντα στον νού αυτό που είπε ο φιλόσοφος Τζώρτζ Σανταγιάννα : "Εκείνοι που δεν θυμούνται το παρελθόν θα υποχρεωθούν να το ξαναζήσουν".



Από το μεγάλο Αγγλικό Πρακτορείο ειδήσεων "Central News” διενεμήθη η επόμενη περιγραφή της ναυμαχίας όπως δημοσιεύεται στην εφημερίδα ΕΣΠΕΡΙΝΗ, της Τετάρτης 6 Ιανουαρίου 1913.

Η Αγγλική περιγραφή της Ναυμαχίας.

«Καθ’ όλην την νύχτα της Παρασκευής προς το Σάββατον, Τουρκικόν καταδρομικόν συνοδευόμενον και παρ’ αντιτορπιλικού, έκαμε αναγνωρίσεις περί την είσοδον των Δαρδανελίων αναζητούν τον ‘Ελληνικόν στόλον, ο οποίος όμως ευρίσκετο εν αναμονή κεκρυμμένος εις Λήμνον.

Τα δύο Ελληνικά ανιχνευτικά, τα οποία εφρούρουν παρά την είσοδον με φανούς εσβεσμένους ώστε να μη τα διακρίνει το Τουρκικόν καταδρομικόν, ανεκοίνωσαν διά του ασυρμάτου τα συμβαίνοντα εις την Ελληνικήν ναυαρχίδα. ‘Οταν το Τουρκικόν καταδρομικόν πεισθέν τελείως εκ της αναγνωρίσεως την οποίαν ενήργησεν, ότι ο Ελληνικός στόλος δεν υπήρχεν ουδαμού, αποπλεύσας προφανώς εις καταδιώξιν του τολμηρού "Χαμηδιέ” το οποίον τρεις ημέρας πρότερον είχε βομβαρδίσει την Σύρον, ανήγγειλεν εις τον εντός των στενών Τουρκικόν στόλον, ότι ο Ελληνικός δεν διεκρίνετο πουθενά και ως εκ τούτου την επομένην πρωίαν όλη η Τουρκική αρμάδα έκαμε την εμφάνισίν της πρό των Δαρδανελλίων.

Ολίγον κατόπιν η αρμάδα συνισταμένη εκ των θωρηκτών "Τουργούτ Ρέις”, "Βαρβαρόσσας”, "Μεσσουδιέ”, "Ασσάρι-Τεφήκ” και του καταδρομικού "Μετζητιέ” μαζύ με 13 άλλα αντιτορπιλλικά και τορπιλλοβόλα, αφήκε δια πρώτην φοράν την σκέπην των φρουρίων και έπλευσε βορειοδυτικώς προς την ‘Ιμβρον, είτα δ’ έστρεψε πρώραν προς νότον προς την Λήμνον. Ηγουμένων των θωρηκτών "Τουργούτ-Ρέις” και "Βαρβαρόσσας”, των λοιπών αποτελεσάντων την δευτέραν γραμμήν, ο Τουρκικός στόλος έφθασε εις σημείον τι νοτιοδυτικώς της Τενέδου, όταν ο Ελληνικός στόλος αφήκε το αγκυροβόλιόν του πλέων προς συνάντησιν του εχθρού.

Ο ‘Ελλην ναύαρχος κ. Κουντουριώτης διά σήματος από της ναυαρχίδος του ανεκοίνωσεν εις τα επιτελεία και τα πληρώματα ότι "το παν εξαρτάται εκ του αποτελέσματος της σημερινής ημέρας δια την αγαπημένην πατρίδα. Φανήτε λέοντες”. Τα τέσσερα Ελληνικά θωρηκτά "ΑΒΕΡΩΦ”, "ΥΔΡΑ”, "ΣΠΕΤΣΑΙ” και "ΨΑΡΑ” απετέλεσαν την πρωτοπορείαν με οκτώ ανιχνευτικά και αντιτορπιλικά τον "ΛΕΟΝΤΑ”, τον "ΠΑΝΘΗΡΑ”, τον "ΙΕΡΑΚΑ”, τον "ΑΕΤΟΝ”, την "ΣΦΕΝΔΟΝΗΝ”, την "ΝΑΥΚΡΑΤΟΥΣΑΝ”, την "ΑΣΠΙΔΑ” και την "ΝΙΚΗΝ” ερχόμενα κατόπιν.

Με πυκνόν μαύρον καπνόν προερχόμενον από τας καπνοδόχους των, ο οποίος ημαύρωσε τον κρυστάλλινον ουρανόν, εκεί όπου η βαθυκύανος θάλασσα του Αιγαίου στίζεται υπό των νήσων της Λήμνου και της Τενέδου, οι στόλοι του Σταυρού και της Ημισελήνου ώρμων κατ’ αλλήλων διεκδικούντας ο εις από τον άλλον την νίκην.

Τα δύο Ελληνικά αντιτορπιλλικά "Λέων” και "Ασπίς”, τα οποία είχον διαταγήν να ευρίσκονται εις επαφήν μετά του εχθρού, αλλ’ εκτός βολής πάντοτε, εθεάθησαν διευθυνόμενα προς την Ελληνικήν ναυαρχίδα καταδιωκόμενα υπό του καταδρομικού "Μετζητιέ”. Αλλά και τούτο όταν έφθασεν εντός βολής από του Ελληνικού στόλου, εσταμάτησε και ανέμενε τα Τουρκικά θωρηκτά συνοδευόμενα υπό των δύο καταδρομικών και επτά αντιτορπιλικών, ενεφανίσθησαν και έλαβαν θέσεις πλέοντα παραλλήλως προς τας του Ελληνικού στόλου.

Την πρώτην βολήν έρριψαν οι Τούρκοι ακριβώς την 11 και 30′, εξ αποστάσεως εννέα χιλιομέτρων και δύο λεπτά κατόπιν απήντησεν η Ελληνική ναυαρχίς. Η μάχη ήρχισεν από της πρώτης στιγμής με πείσμα ασύνηθες, και βρονταί των βαρέων πυροβόλων καθίσταντο από στιγμής εις στιγμήν ισχυρότεραι, όσον το πυρ επυκνούτο επί πλέον καθιστάμενον μάλλον καταστρεπτικόν ως εκ της πλησιεστέρας αποστάσεως. Ο ‘Ελλην ναύαρχος είχε δώσει εκ των προτέρων διαταγάς εις τα τρία άλλα θωρηκτά να φυλάσσουν τάς βολάς των, μέχρις ότου φθάσουν εις απόστασιν εκ της οποίας θα έφερον αποτελέσματα.

Πολλαί οβίδες έπεσαν επί της Τουρκικής ναυαρχίδος και του "Βαρβαρόσσα”, αμφότερα δε τα σκάφη επί ώραν ήσαν κεκαλυμμένα υπό καπνού προερχομένου από τας εκρήξεις και την πυρκαϊάν.

Το ταχύ και ευθύ πυρ των Ελλήνων πυροβολητών απεδείχθη κατα­στρεπ­τι­κώτατον διά τους Τούρκους, εις τρόπον ώστε την 12 και 38′ ο εχθρός έκαμε προς δεξιά διευθυνόμενος εν πάση ταχύτητι αλλά και εν μεγίστη αταξία προς τα στενά, καταδιωκόμενος δε υπό των νικητών Ελλήνων.

Ο Τουρκικός στόλος οριστικώς και τελεσιδίκως ενικήθη και υπεχώρει εν αναπήρω καταστάσει εκάστου πλοίου χρησιμοποιούντος παν δυνατόν μέσον όπως διαφύγη και φθάση υπό την σκέπην των φρουρίων μόνον δε που και που έβαλον με τα τηλεβόλα της φυγής.

Η Ελληνική ναυαρχίς ηγείτο της καταδιώξεως, αναπτύσσουσα όλην αυτής την ταχύτητα και βάλλουσα διαρκώς, με καταστρεπτικά δε αποτελέσματα, κατά των υποχωρούντων Τουρκικών πλοίων, τα οποία, τώρα πλέον έτρεχαν απηλπισμένα ποίον να πρωτοφθάση τα στενά. Μετά καταδίωξιν δίωρον τα Τουρκικά πλοία κακώς έχοντα έφθασαν εις Δαρδανέλια διαφυγόντα την πλήρη καταστροφήν χάρις μόνον εις την προστασίαν των φρουρίων της ξηράς.
Η σπουδαιότης των ζημιών ας υπέστη ο εχθρός, αποδεικνύεται εκ της αξιοθρηνήτου αδυναμίας του να επιχειρήση σύγχρονον, έστω και υποχωρητικήν επίθεσιν κατά της Ελληνικής ναυαρχίδος, η οποία ένεκα της διαφοράς της ταχύτητός της από τ’ άλλα Ελληνικά θωρηκτά, κατεδίωκε κυριολεκτικώς μόνη επί μίαν και ημίσειαν ώραν, ολόκληρον τον Τουρκικόν στόλον, μέχρις ότου έφθασεν εις ακτίνα βολής από των φρουρίων.»

Ο Άγγλος ανταποκριτής τονίζει τις μεγάλες υλικές ζημιές, του Τουρκικού στόλου και γράφει ότι « … αυτές μπορούν να συγκριθούν μόνον προς την ζημίαν του ηθικού η οποία κατεμαρτυρήθη εκ της ατάκτου υποχωρησεώς των η οποία μικρόν και κατ’ ολίγον εξελίχθη εις πανικόν, καθ’ ον ο καθείς προσεπάθει να σώση τον εαυτόν του.»

http://esfips.com

Διαβάστε περισσότερα...

3 Δεκεμβρίου 1912: Ναυμαχία της Έλλης

Η ναυμαχία της Έλλης (3/16 Δεκεμβρίου 1912) υπήρξε μαζί με τη ναυμαχία της Λήμνου (5 Ιανουαρίου 1913) η βάση της ελληνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο σε ολόκληρο τον 20ο αιώνα. Υπήρξε επίσης σημαντικός παράγοντας της νίκης στην ξηρά, καθώς απαγόρευσε στους Τούρκους την ενίσχυση των δυνάμεών τους από θαλάσσης.

Όταν στις 5 Οκτωβρίου του 1912 κηρύχθηκε ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος, ο Ελευθέριος Βενιζέλος έσπευσε στον φαληρικό όρμο για να κατευοδώσει τον στόλο. Επί της ναυαρχίδος «Αβέρωφ» εκφώνησε την ακόλουθη προσταγή στον Ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη και στους 550 ναύτες του: «Η πατρίς αξιοί από υμάς όχι απλώς να αποθάνητε υπέρ αυτής. Αυτό θα ήταν το ολιγώτερον. Αξιοί να νικήσετε». Και αυτοί εξετέλεσαν την προσταγή στο ακέραιιο.

Στην αρχή του πολέμου ο ελληνικός στόλος υπό την διοίκηση του Κουντουριώτη κράτησε επιθετική στάση απελευθερώνοντας ένα ένα τα νησιά του Αιγαίου και αναμένοντας την έξοδο των τουρκικών πλοίων από τα Στενά. Αρχικά απελευθέρωσε τη Λήμνο και εγκατέστησε στον όρμο του Μούδρου το προκεχωρημένο αγκυροβόλιο του Στόλου. Ακολούθησε η απελευθέρωση του Αγίου Όρους, των νησιών του βορείου και ανατολικού Αιγαίου (Θάσος, Σαμοθράκη, Ίμβρος, Τένεδος, Αγ. Ευστράτιος, Μυτιλήνη, Χίος).


Αντίθετα ο τουρκικός στόλος υπό την διοίκηση του ναύαρχου Ραμίζ Μπέη παρέμεινε κατά τους πρώτους αυτούς μήνες προστατευμένος στα στενά των Δαρδανελίων (στο ναύσταθμο Ναγαρά), χωρίς να επιχειρήσει έξοδο στο Αιγαίο. Μετά την απελευθέρωση της Τενέδου στις 24 Οκτωβρίου/6 Νοεμβρίου ο ναύαρχος Κουντουριώτης έστειλε τηλεγράφημα στον Τούρκο αρχηγό του στόλου με το μήνυμα "Σας περιμένομεν". Η ώρα της σύγκρουσης ήρθε τελικά στις 5/16 Δεκεμβρίου 1912.

Η ναυμαχία

Την παραμονή της ναυμαχίας, σύμφωνα με τη διήγηση του παρόντος Τούρκου Πλωτάρχη Χασάν Σαμί Μπέη, οι Τούρκοι αξιωματικοί έγραψαν τις διαθήκες τους και αποσύρθηκαν νωρίς για ύπνο ώστε να είναι ακμαίοι το πρωί. Τα ξημερώματα, ο Μουεζίνης κάλεσε τα πληρώματα γονατιστά να προσευχηθούν. Αμέσως μετά, ο Τουρκικός στόλος απέπλευσε. Το πρωί της 3/16 Δεκεμβρίου στις 8 η ώρα με καλό καιρό και ήσυχη θάλασσα, άρχισε η έξοδος του Τουρκικού στόλου από τα Στενά. Οι καπνοί του εξερχόμενου από τα Δαρδανέλια Τουρκικού στόλου φαίνονταν καθαρά. Τα ελληνικά ελαφρά σκάφη που περιπολούσαν στην περιοχή έστειλαν μήνυμα στην ναυαρχίδα ειδοποιώντας την για την έξοδο. Η αναφορά "ΕΧ ΕΧ ΕΧ" (εχθρός εν όψει) διέτρεξε όλα τα ελληνικά πλοία. Στον τουρκικό στόλο προηγούνταν το καταδρομικό Μετζιτιέ και τρία αντιτορπιλλικά και ακολουθούσαν τα θωρηκτά Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα (ναυαρχίδα), Τουργούτ Ρεΐς, Μεσουντιέ και Ασάρι-ι-Τεφίκ. Στο τέλος βρίσκονταν 6-8 αντιτορπιλλικά και πλωτό νοσοκομείο σε γραμμή παραγωγής.

Ο ελληνικός στόλος με επικεφαλής την ναυαρχίδα θωρηκτό Αβέρωφ, ακολουθούμενη από τα θωρηκτά Ύδρα, Σπέτσες (αρχηγίδα του Μοιράρχου Πλοιάρχου Πέτρου Γκίνη) και Ψαρά, και από πίσω τα αντιτορπιλλικά Αετός, Ιέραξ, Λέων και Πάνθηρ έσπευσε να συναντήσει τον αντίπαλο στόλο. Τα τέσσερα τουρκικά θωρηκτά με την έξοδό τους έστριψαν δεξιά παραπλέοντας το ακρωτήριο της Έλλης (επειδή δεν ήθελαν να απομακρυνθούν από τα φρούρια της ακτής), ενώ τα ελληνικά στράφηκαν προς συνάντησή τους. Οι δύο στόλοι ήρθαν αντιμέτωποι στις 09:00 σε διάταξη μάχης και απόσταση 17 χλμ. Σε αυτό το σημείο ο ναύαρχος Κουντουριώτης σήμανε πολεμική έγερση και εξέπεμψε το παρακάτω ιστορικό σήμα προς τον στόλο:



Ο ελληνικός στόλος δεν έβαλε πρώτος για να κάνει οικονομία πυρομαχικών. Ώρα 09:05 υψώνεται στο Αβέρωφ το προειδοποιητικό σήμα "αρχίσατε πυρ συγχρόνως μετά του Ναυάρχου". Στις 09:22 ο τουρκικός στόλος άνοιξε πρώτος πυρ από απόσταση 12.500 μ., ενώ ο ελληνικός περίμενε 3 λεπτά ανοίγoντας πυρ στις 09:25 από απόσταση 12.000μ. Τα τουρκικά θωρηκτά έβαλλαν κυρίως εναντίον του Αβέρωφ με ταχύ πυρ αλλά χωρίς επιτυχία, ενώ και το Αβέρωφ δεν έκανε ακριβείς βολές.

Στις 09:35 με την απόσταση των δύο στόλων στα 9.500 μ. ο Κουντουριώτης αποδέσμευσε τον στόλο από τις κινήσεις της ναυαρχίδας του υψώνοντας το σήμα "Ζ" ("η ναυαρχίδα καθιστά τον πλουν της ανεξάρτητο"), και εκμεταλλευόμενος την μεγαλύτερη ταχύτητα του Αβέρωφ όρμησε ακάθεκτος με ταχύτητα 21 κόμβων, διαγράφοντας τόξο μπροστά από την γραμμή του τουρκικού στόλου με σκοπό να υπερφαλαγγίσει τα τουρκικά θωρηκτά και να τα βάλει μεταξύ των πυρών του Αβέρωφ και των υπολοίπων ελληνικών θωρηκτών. Αυτός ο ελιγμός («Ταύ») πραγματοποιήθηκε με επιτυχία από τα Ιαπωνικά θωρηκτά εναντίον των Ρώσων στην ναυμαχία της Τσουσίμα και γενικά ήταν στόχος κάθε πλευράς στις ναυμαχίες της εποχής. Καθώς η ταχύτητα των θωρηκτών τύπου Ύδρα ήταν μικρή (14 κόμβοι), το Αβέρωφ υπερφαλάγγισε τον εχθρό μόνο του και ανάμεσα σε πυκνά πυρά του Τουρκικού στόλου και των απέναντι φρουρίων έφτασε σε απόσταση 2.900 μ. από τον αντίπαλο. Οι Τούρκοι, όταν κατάλαβαν ότι ο ελιγμός θα εκτελούνταν με απόλυτη επιτυχία, έκαναν διαδοχική στροφή 160ο και μπήκαν με φοβερή αταξία ξανά στα Στενά, κάτω από την κάλυψη των επάκτιων πυροβόλων των φρουρίων Σεντούλμπαχιρ και Κουμκαλέ.

Πρώτο έκανε μεταβολή το Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα στις 09:50 ακολουθούμενο από τα υπόλοιπα αλλά έτσι τα τουρκικά πλοία βρέθηκαν πολύ κοντά το ένα στο άλλο, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα πυροβόλα τους και να μειωθεί η ταχύτητά τους στους 10 κόμβους. Ο σχηματισμός βαλλόταν συνεχώς από το Αβέρωφ και τα άλλα θωρηκτά, που στο μεταξύ πλησίασαν τον Τουρκικό στόλο σε απόσταση 4100 μ. Στις 09:55 το Μπαρμπαρόσα δέχτηκε πλήγμα στο κατάστρωμα της πρύμνης και λίγο αργότερα ένα άλλο βλήμα διαπέρασε τον πυργίσκο της πρύμνης και προκάλεσε ζημιές και στους λέβητες. Τα Τουργκούτ Ρεΐς και Μετζιτιέ είχαν μικρότερες ζημιές. Όμως η ταχύτητα πυρός του Αβέρωφ είχε ελαττωθεί και δεχόταν τα πυρά των θωρηκτών και των φρουρίων που είχε πλησιάσει κατά την εκτέλεση του ελιγμού, κι έτσι εγκατέλειψε την καταδίωξη. Η ναυμαχία έληξε στις 10:17 με τον τουρκικό στόλο να εξακολουθεί να είναι αποκλεισμένος μέσα στα Στενά στα αγκυροβόλια του Τσανάκκαλε και του Σεντούλμπαχιρ.

Σε όλη τη διάρκεια της εμπλοκής το θωρηκτό Αβέρωφ έριξε 127 βλήματα ενώ θα μπορούσε να εκτοξεύσει τετραπλάσια, γιατί κατά τη διάρκεια της ανεξάρτητης δράσης του τα πυροβόλα του έπαθαν προσωρινή εμπλοκή. Επίσης δέχτηκε τέσσερα βλήματα μεγάλου διαμετρήματος και δεκαπέντε μικρού, αλλά οι ζημιές που υπέστη ήταν ελάχιστες.

Η πρώτη τουρκική μοίρα που, βγαίνοντας από τα Στενά έστριψε προς την Τένεδο, χωρίς να ακολουθήσει τα θωρηκτά, συνάντησε ομάδα ελληνικών πλοίων και επέστρεψε στον Ελλήσποντο μετά από μια μικρή ανταλλαγή πυρών.

Απώλειες

Οι απώλειες των τούρκων ήταν 7 νεκροί και αρκετοί τραυματίες από το Barbarossa το οποίο υπέστη σημαντικές ζημιές στους λέβητες και το πυροβόλο των 180 χιλ. αχρηστεύτηκε εντελώς. Επιπλέον το Torgut Reis μέτρησε 51 νεκρούς και 40 τραυματίες που μεταφέρθηκαν στο νοσοκομειακό πλοίο Ρεσίτ Πασάς. Οι απώλεις του ελληνικού στόλου ήταν 2 άντρες του πληρώματος νεκροί και 5 τραυματίες, ενώ τραυματίστηκε και ένας ακόμη άντρας από το Σπέτσαι.

Η επόμενη μέρα


Την επόμενη ημέρα ο Κουντουριώτης έστειλε την αναφορά του στο Υπουργείο των Ναυτικών. Ο παράτολμος ελιγμός του θεωρήθηκε ασυλλόγιστος ηρωισμός, και ακόμη και ο βασιλιάς Γεώργιος Α' του τηλεγράφησε συστήνοντάς του σύνεση και ψυχραιμία. Το Αβέρωφ ήταν η ισχυρότερη μονάδα του στόλου και πιθανή απώλειά του θα ανέτρεπε τον συσχετισμό δυνάμεων μεταξύ των δύο στόλων.

Τον ελιγμό του Κουντουριώτη δικαιολόγησε ο αντίπαλός του Ραμίζ Μπέης στο ναυτοδικείο όταν παραπέμφθηκε για την υποχώρηση από την ναυμαχία, όπου απολογούμενος είπε ότι, αν δεν έστρεφε για να απομακρυνθεί, θα βρισκόταν μεταξύ δύο πυρών από τον Ελληνικό στόλο που θα τον εκμηδένιζαν. Ο Τούρκος ναύαρχος αθωώθηκε, καθόσον ο προϊστάμενός του υπουργός τον είχε διατάξει εγγράφως να μην εκθέσει το στόλο σε θανατηφόρα πυρά.

Διαβάστε περισσότερα...

Εκδήλωση Πανηγυρικού Επετείου Νικηφόρων Ναυμαχιών

Με ιδιαίτερη επιτυχία διοργανώθηκε την Πέμπτη 3 Δεκεμβρίου 2009, επί του Πλωτού Ναυτικού Μουσείου «Θωρηκτό ΑΒΕΡΩΦ», στο Άλσος Ναυτικής Παράδοσης στο Τροκαντερό του Φαλήρου, η εκδήλωση του Πανηγυρικού της Επετείου των Νικηφόρων Ναυμαχιών Έλλης και Λήμνου 1912 – 1913.
Της εκδηλώσεως προηγήθηκε κατάθεση στεφάνου στο Μνημείο του Ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη από τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού Αντιναύαρχο Γεώργιο Καραμαλίκη ΠΝ.
Κύριοι ομιλητές της εκδήλωσης ήταν κατά σειρά ο Επίκουρος Καθηγητής Νεότερης & Σύγχρονης Βαλκανικής Ιστορίας του ΑΠΘ κ. Σπυρίδων Σφέτας με θέμα «Το διπλωματικό παρασκήνιο της συγκρότησης της Βαλκανικής Συμμαχίας το 1912» ο Επίκουρος Καθηγητής Νεότερης & Σύγχρονης Ιστορίας του ΑΠΘ κ. Ιάκωβος Δ.Μιχαηλίδης με θέμα «Βαλκανικοί Πόλεμοι, Στρατηγικές Επιλογές & Επιπτώσεις» και τέλος ο επίτιμος Α’ Υπαρχηγός ΓΕΕΘΑ, Αντιναύαρχος ε.α. Ιωάννης Παλούμπης με θέμα «Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι – Ναυτικός Αγώνας – Η προσωπικότητα του Ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη».
Στην εκδήλωση παρέστησαν τα μέλη του Ανώτατου Ναυτικού Συμβούλιου, Ανώτατοι Αξιωματικοί, συγγενείς μελών του πληρώματος του θωρηκτού «ΑΒΕΡΩΦ», δωρητές και φίλοι του Πλωτού Ναυτικού Μουσείου, Διοικητές Διοικήσεων Αρχηγείου Στόλου, Κυβερνήτες Πολεμικών Πλοίων καθώς και αντιπροσωπείες Αξιωματικών, Υπαξιωματικών και Μαθητών ΣΜΥΝ.

hellenicnavy.gr

Διαβάστε περισσότερα...

Φωτογραφία της Εβδομάδας

Ένας βετεράνος του Αιγαίου κατα την διάρκεια επισκευών..Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι το πλοίο αυτό υπο τον Ναύαρχο Κουντουριώτη άλλαξε τον ρού της Ιστορίας.

Το 1983 το ΠΝ αποφασίσε την επισκευή του θρυλικού θωρακισμένου καταδρομικού "Αβέρωφ" και την διατήρησή του ως εθνικό κειμήλιο. Εκείνη την εποχή το πλοίο βρισκόταν σε άθλια κατάσταση μετά απο 3 δεκαετίες παροπλισμού και το κόστος της πλήρους επαναφοράς του κρίθηκε υπερβολικό απο το ΠΝ. Ώς αποτέλεσμα προκυρήχθηκε ...έρανος ο οποίος και έφερε πολύ θετικά αποτελέσματα ,έτσι οι πρώτες εργασίες άρχισαν επιτόπου στον Ναυσταθμο Σαλαμίνας το 1984 και κατόπιν στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά και Ελευσίνας,όπου και τραβήχτηκε η φωτογραφία.2 χρόνια μετά την απόφαση επισκευής του πλοίου δημιουργήθηκε το αγκυροβόλιο στο Τροκαντερό,θέση στην οποία παραμένει εώς σήμερα.

Διαβάστε περισσότερα...

100 Χρόνια από την παραγγελία του θωρακισμένου καταδρομικού ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΒΕΡΩΦ

Αν κάποιος ενδιαφερόμενος, θελήσει να επισκεφθεί τον ιστότοπο του Πολεμικού Ναυτικού, θα παρατηρήσει δεξιά την ύπαρξη μιας σύνδεσης με την ένδειξη ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ.
Η σύνδεση αυτή, αναφέρεται σε σημαντικά ιστορικά γεγονότα του Πολεμικού Ναυτικού, κυρίως κατορθώματα, αλλά και σταθμούς με την είσοδο σε υπηρεσία, ή παραλαβή πολεμικών μονάδων.

Για την ημερομηνία 30 Οκτωβρίου, αναφέρει "Δεν υπάρχει κάποια επέτειος σήμερα για το Πολεμικό Ναυτικό". Κι όμως η σημερινή ημέρα, είναι μια μοναδικής ιστορικής σημασίας επέτειος, καθώς στις 30 Οκτωβρίου 1909, το ελληνικό Έθνος, προέβη σε μια σοβαρή και δυναμική πρωτοβουλία, που έμελλε να αποδειχθεί σωτήρια για την τύχη της θαλάσσιας κυριαρχίας του Ελληνισμού.

Στις 30 Οκτωβρίου 1909, υπεγράφη στην Αθήνα, η σύμβαση για την αγορά του υπό ναυπήγηση θωρακισμένου καταδρομικού Β, τύπου Pisa, κόστους 25 εκατομμυρίων χρυσών γαλλικών φράγκων (συμπεριλαμβανομένου του κόστους πυρομαχικών και τορπιλλών). Η αγορά αυτή αποτελούσε έναν από τους όρους που έθεσε ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος, προς την πολιτική ηγεσία, κατά το κίνημα που προηγήθηκε στις 15 Αυγούστου 1909. Η έλλειψη πόρων ξεπεράστηκε αποφασιστικά με την χρήση του κληροδοτήματος του ευεργέτη Γεωργίου Αβέρωφ, ο οποίος έγραψε στην διαθήκη του

«Αφίνω εις το έθνος μου είκοσι Νο 20 μερίδια, το δε εκκαθαρισθησόμενον ποσόν, οφείλει να κατατεθή εις την Εθν. Τράπεζαν της Ελλάδος επί τόκω, ίνα δια του τόκου και του κεφαλαίου η Ελλ. Κυβέρνησις ναυπηγήση ισχυρόν καταδρομικόν πλοίον, διεσκευασμένον ούτως ώστε να χρησιμεύση και ως ανωτέρα εκπαιδευτική σχολή δοκίμων του Βασιλ. Ναυτικού, προς τε πρακτικήν και θεωρητική τελειοποίησιν αυτών. Το πλοίον αυτό θα φέρη το όνομά μου, το περίσσευμα το οποίον θέλει προκύψει θα μένη κατατεθειμένον εντόκως παρά τη Τραπέζη, ίνα χρησιμεύση δια τον αυτόν σκοπόν, εις κατασκευήν δηλαδή νέου τοιούτου πλοίου, όταν το πρώτον καταστή άχρηστον»

.. Με το ποσό των 7 εκατομμυρίων χρυσών γαλλικών φράγκων του κληροδοτήματος, έγινε δυνατή η άμεση αγορά του πλοίου, με την κατάθεση της προκαταβολής, για το οποίο ενδιαφέρον είχε δείξει και η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Καταλύτης λοιπόν σε αυτήν την ευτυχή κατάληξη ήταν η "επέμβαση" του μεγάλου ευεργέτη, του οποίου επίσης εφέτος εορτάζονται τα 110 χρόνια από τον θάνατό του και του οποίου το όνομα έλαβε το πλοίο.

Από εκεί και πέρα, η ιστορία είναι γνωστή. Ο Ναύαρχος Κουντουριώτης και το πλήρωμα του ΑΒΕΡΩΦ, πρωταγωνίστησαν στις ναυμαχίες της Άκρας Έλλης και της Λήμνου, με τις οποίες παγιώθηκε η ελληνική θαλάσσια κυριαρχία στο Αιγαίο και οδήγησε στην απελευθέρωση του συνόλου των νησιών του Αιγαίου Πελάγους (προσωρινά δυστυχώς για την Ίμβρο και Τένεδο).

Δυστυχώς δεν έχει γίνει γνωστή κάποια είδους εκδήλωση για την μνήμη του Γεωργίου Αβέρωφ, ενώ στο παρελθόν είχαμε στηλιτεύσει την άθλια και απαράδεκτη κατάσταση στην οποία βρίσκεται το μαυσωλείο του, σε περίοπτη μάλιστα θέση, στο Α' Νεκροταφείο Αθηνών. Παράλληλα, ενώ είχαν γίνει κάποιες αναφορές για λαμπρό εορτασμό του γεγονότος από το ΠΝ, η ιστορική επέτειος παρήλθε αθόρυβα.
Το παράδειγμα της αγοράς του ενδόξου αυτού πλοίου, είναι ιδιαίτερα σημαντικό και χρήσιμο σήμερα, όπου η τουρκική επεκτατική και αναθεωρητική πολιτική, κινδυνεύει να αναιρέσει τα οφέλη που οι Έλληνες ναυτικοί προσέφεραν το 1912 στην Ελλάδα, με την απελευθέρωση και κυριαρχία στην ζωτική αυτή θαλάσσια περιοχή. Η θρασύδειλη τουρκική τακτική των τραμπουκισμών κινδυνεύει να λυγίσει την ελληνική άμυνα, εξαιτίας της ανικανότητας των πολιτικών ηγετών, οι οποίοι επιδεικνύουν μια απίστευτη φοβία και ανευθυνότητα στον χειρισμό των εθνικών θεμάτων.

Η αδιαφορία της πρόσφατης πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, για το αντικείμενο του χαρτοφυλακίου, σε συνδυασμό με την πλήρη ανικανότητα διαχείρισης των υποθέσεων, έχουν περιεγάγει σήμερα το Πολεμικό Ναυτικό σε δεινή θέση, καθώς η παραλαβή παραγγελθέντων υποβρυχίων εκκρεμεί επικίνδυνα, ενώ η εξέλιξη των προγραμματισμένων εξοπλιστικών κινήσεων στα πλαίσια του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού επιχειρησιακών απαιτήσεων, παρέμεινε στο στάδιο της έκφρασης ενδιαφέροντος, χωρίς ουσιαστική προώθηση των διαδικασιών.

Έτσι αυτή την στιγμή το Τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό, έχει παραγγείλει και αναμένει την παράδοση 12 κορβετών Mil-Gem εγχώριας σχεδίασης και κατασκευής και 6 υποβρυχίων Type 214 αναερόβιας προώθησης (όμοια με αυτά που πριν 10 χρόνια παρήγγειλε η Ελλάδα και σήμερα αρνείται να παραλάβει). Ως αντιστάθμισμα η Ελλάδα σκέφτεται την παραλαβή 4 υποβρυχίων Type 214 που ίσως τελικά μειωθούν σε 3, αναμένει την παραλαβή 2 πυραυλακάτων Super Vita και τέλος 3 εκσυγχρονισμένα υποβρύχια Type 209. Παραγγελία μεγάλων μονάδων μάχης (φρεγατών) ή έστω εκσυγχρονισμού των 4 φρεγατών ΜΕΚΟ 200, δεν έχει αξιωθεί ακόμη να δρομολογήσει.
Άραγε το Πολεμικό Ναυτικό, θα βρει σήμερα τον μεγάλο εθνικό ευεργέτη, ο οποίος θα προσφέρει ανιδιοτελώς τμήμα του πλούτου που έχει συσσωρεύσει, για να προσφέρει στην Ελλάδα έναν ΓΕΩΡΓΙΟ ΑΒΕΡΩΦ ΙΙ; Όπως είναι προφανές επανάληψη φαινομένων τύπου Στρατιωτικού Συνδέσμου, δεν νοείται στην σημερινή εποχή. Πάντως η εφοπλιστική οικογένεια, η μεγάλη αυτή ναυτική οικογένεια της Ελλάδας, όπως και άλλοι οικονομικοί παράγοντες (βλέπε περίπτωση Ολυμπιακής) είναι πιστεύουμε σε θέση να αναλάβουν μια πρωτοβουλία αυτής της μορφής, η οποία θα πραγματοποιήσει ένα τέτοιο όνειρο για το σημερινό Πολεμικό Ναυτικό και την Ελλάδα.

Σχετικά άρθρα :

• Μνημόσυνο στο άνθρωπο Γεώργιο Αβέρωφ: 110 χρόνια από τον θάνατό του
• Γεώργιος Αβέρωφ : Τιμή όχι μόνο στα πλοία, αλλά και σε αυτούς χάρις στους οποίους αποκτήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα...

Μνημόσυνο στο άνθρωπο Γεώργιο Αβέρωφ: 110 χρόνια από τον θάνατό του

Αθόρυβα θα περάσει και αυτή η επέτειος από τον θάνατο ενός μεγάλου Έλληνα. Η ιστορική μνήμη του Ελληνικού Λαού τείνει να λησμονήσει μεγάλες μορφές αυτού του τόπου, πρότυπα προσφοράς και αγάπης προς το κοινωνικό σύνολο, ιδανικά για την προβολή και ανάδειξή τους από την πολιτεία ως παράδειγμα στην νέα γενιά. Όπως σημειώσαμε σε προηγούμενη ανάρτηση, στις 15 Ιουλίου, συμπληρώνονται 110 χρόνια από τον θάνατο του Γεωργίου Αβέρωφ και η εικόνα εγκατάλειψης του τάφου του στο Α’ Νεκροταφείο, κάθε άλλο παρά μεγαλείο, δόξα και υπερηφάνεια αποπνέουν. Έως σήμερα τα απορρίμματα και η χλωρίδα που έχει εμφανιστεί στο μαρμάρινο μαυσωλείο, εξακολουθούν και μολύνουν όχι μόνο το μνημείο αλλά και τον νεκροθάλαμο.

Το Πολεμικό Ναυτικό, σύντομα πρόκειται να εορτάσει τα 100 έτη από την αγορά του θωρακισμένου καταδρομικού ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ, το οποίο μόνον χάρις στην γενναιοδωρία και τον οραματισμό του δωρητή έγινε δυνατόν να αγοραστεί. Κατ’ επέκταση τα οφέλη από τους Βαλκανικούς Πολέμους και η απελευθέρωση του υπόδουλου Ελληνισμού το 1912, οφείλονται όχι μόνο στους πρωταγωνιστές στα πεδία των μαχών, αλλά και στους «στρατιώτες» όπως ο Γεώργιος Αβέρωφ, που σε ανύποπτο χρόνο συνεισέφεραν απλόχερα και προκαταβολικά , με τον δικό τους μεγαλειώδη και εμπνευσμένο τρόπο.

• Θα θυμηθεί όμως η οικογένεια του Πολεμικού Ναυτικού να καταθέσει έστω ένα στέφανο στον τάφο του χρηματοδότη του πλοίου;
• Θα τελέσει έστω ένα τρισάγιο στην μνήμη του;
• Θα έχει ποτέ κανείς την ιδέα να ονομαστεί ένα νέο πλοίο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ 2, ώστε τα νερά του Αιγαίου και οι κάτοικοι του, να νοιώσουν και πάλι την κυρίαρχη και προστατευτική του παρουσία;

Ο Γεώργιος Αβέρωφ πέθανε στην Αλεξάνδρεια στις 15 Ιουλίου 1899 και κηδεύτηκε μέσα σε πάνδημο πένθος του Ελληνισμού. Η ελληνική κυβέρνηση στις 22 Απριλίου 1908 έστειλε το εύδρομο ΜΙΑΟΥΛΗΣ στην Αλεξάνδρεια και με τιμές μετέφερε την σορό του στην Ελλάδα. Η υποδοχή του νεκρού από τον Αθηναϊκό λαό και την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία ήταν παλλαϊκή. Ολόκληρος ο αθηναϊκός λαός και πολλές στρατιωτικές μονάδες κινητοποιήθηκαν για να δείξουν με τον τρόπου τους την ευγνωμοσύνη, συνοδεύοντας τον νεκρό στην οριστική κατοικία του στην πατρώα γή. Ο Δήμος Αθηνών, ο οποίος του είχε προσφέρει αργυρούν στέφανο ως ένδειξη της αναγνώρισης της προσφοράς του, λησμόνησε κι αυτός απ’ ό,τι φαίνεται τον μεγάλο Ηπειρώτη.

Το μαυσωλείο σήμερα.Προσπαθήσαμε να μαζέψουμε ό,τι σκουπίδια μπορέσαμε απο την είσοδο του νεκροθαλάμου.Η εικόνα παραμένει αποκαρδιωτική.

Οι παρακάτω γραμμές αποτελούν ένα μικρό μνημόσυνο στην μνήμη ενός θεμελιωτή του σύγχρονου Ελληνικού Κράτους, γιατί μια ένεση ιστορικής μνήμης την θεωρούμε απαραίτητη σήμερα. Αντιγράφουμε από το έργο του Ναυάρχου Σταθάκη Νικολάου

«Θ/Κ Γ. ΑΒΕΡΩΦ»: «Στο στερέωμα των μεγάλων ευεργετών του έθνους λάμπει ήλιος ανάμεσα σε άστρα, ο Γεώργιος Αβέρωφ. Είναι παράδειγμα φλογερού πατριώτη, αγνού ιδεολόγου, ανθρωπιστή, στην πιο τέλεια έκφραση και οραματιστή. Προσέφερε στον τόπο που γεννήθηκε, εκεί που εργάστηκε στα ξένα και στην πατρίδα, περισσότερα από κάθε άλλον. Ο τίτλος του «μεγάλου ευεργέτου» που η πατρίς ευγνωμονούσα του απένειμε, είναι ταπεινή προσλαλιά μπροστά στο εκπληκτικό και ανεπανάληπτο έργο του.

Ο Γεώργιος ήταν το στερνοπαίδι ανάμεσα από 7 αδέλφια και γεννήθηκε στο Μέτσοβο της Ηπείρου στις 15 Αυγούστου 1818. Ο πατέρας του Μιχάλης και η μητέρα του Ευδοκία, καταγόντουσαν από παλιές φύτρες, αλλά είχαν οικονομικά ξεπέσει. Όσο έμενε στο χωριό και δεν πήγαινε στο σχολείο, βοσκούσε τα πρόβατα του πατέρα του. Στο δημοτικό σχολείο του Μετσόβου, που διατηρούσε την παράδοση των σχολών του γένους, έμαθε τα στοιχειώδη γράμματα και την ιστορική αυτογνωσία της φυλής μας. Η σπίθα της ιστορικής γνώσης που μεταλαμπαδεύτηκε μέσα του, έγινε φλόγα και πυρσός, που καταύγασε τα πατριωτικά του οράματα, ως το τέλος της ζωής του.

Η εικόνα της εγκατάληψης.Αξίζει τέτοιας τύχης το μαυσωλείο του ανθρώπου που ευεργέτησε τόσο αυτό τον τόπο?

Όπως οι περισσότεροι νέοι της εποχής του, που ανήκαν σε πολυμελείς οικογένειες και δεν είχαν οικονομικές δυνατότητες, πήρε το δρόμο της ξενιτιάς, για «να κάνει την τύχη» του. Ο μεγαλύτερος αδελφός του, ο Αναστάσης είχε προηγηθεί και εργαζόταν υπάλληλος στην εμπορική επιχείρηση του θείου του Ν. Στουρνάρα, στο Κάιρο της Αιγύπτου. Η μάνα του, που λάτρευε το στερνοπαίδι της, τον αποχωρίστηκε με κόπο και τον ευλόγησε «χώμα να πιάνει, μάλαμα να γίνεται». Ο νεαρός Γεώργιος και φιλόστοργος γιός, ορκίστηκε φεύγοντας να κτίσει εκκλησία στον Άγιο Γεώργιο, στο μέρος που στεκόταν και τον αποχαιρέτησε η μάνα του. Η πρώτη υπόσχεση, ο πρώτος κρίκος αλυσίδας από προσφορές που θα τηρήσει και θα κάνει όραμα μακριάς αλυσίδας από φωτεινές ευεργεσίες και ανεπανάληπτες προσφορές. . .

Ύστερα από 20 χρόνια, το 1860, φεύγει από το Κάιρο και τον αδελφό του και εγκαθίσταται στην Αλεξάνδρεια όπου ανοίγει δική του πια επιχείρηση. Πετυχαίνει και εξαγάγει στη Ρωσία μεγάλη ποσότητα χουρμάδες και επειδή η Ρωσική κυβέρνηση είχε θεσπίσει ανταλλαγή προϊόντων αντί πληρωμής, ζήτησε και πήρε χρυσονήματα («μπιρσίμ»). Αυτή ήταν και η πρώτη του εμπορική πράξη, σαν ανεξάρτητου επιχειρηματία. Στέφθηκε από απίστευτη επιτυχία. Έτυχε εκείνο τον καιρό να παντρεύεται ένας Αιγύπτιος πασάς και κατά τα έθιμα έπρεπε οι παριστάμενοι στο γάμο να φορούν χρυσοκέντητες στολές. Τα χρυσονήματά του γίνηκαν κυριολεκτικά ανάρπαστα, σε πολλαπλάσια τιμή. . .

Με άλματα χάρις στο εμπορικό του δαιμόνιο, μεγιστοποίησε την περιουσία του και το 1870 δεν ήταν ένας από τους μεγάλους στον εμπορικό κόσμο της Αιγύπτου, αλλά ο πρώτος! Αμέσως, μόλις στάθηκε οικονομικά στα πόδια του και πριν ακόμα δημιουργήσει τη μεγάλη του περιουσία, άρχισε το αγαθό του έργο. Ήταν ο άνθρωπος που τον διέκρινε αλτρουϊσμός και συμπόνοια για τον άλλον. Η σκέψη του δεν είχε αφήσει ποτέ τον τόπο που γεννήθηκε και στο μικρό τότε χωριό του το Μέτσοβο, ανοίγει απλόχερα τους κρουνούς της αγάπης του. Πάνω από 100.000 χρυσές λίρες έστειλε στο Μέτσοβο και με τη συμβολή του αυτή κυριολεκτικά το μεταμόρφωσε. Έγιναν οι δρόμοι του χωριού, οι πλατείες, οι μαρμάρινες βρύσες. Χτίστηκαν εκκλησίες, σχολεία, το οικοτροφείο και άλλα ιδρύματα. . .

‘Υστερα στράφηκε στον τόπο που ζούσε, την Ελληνκή κοινότητα της Αλεξάνδρειας. Πρώτα απ’ όλα την Ελληνική κοινότητα την στήλωσε στα πόδια της, πληρώνοντας όλα της τα χρέη. Δεν έφτασε μόνο σ’ αυτό, αλλά την προικοδότησε με σεβαστό ποσό, για αποθεματικό, έτσι που να μην έχει να αντιμετωπίσει στο μέλλον παρόμοιες δυσκολίες. Ύστερα έκτισε μεγάλο νοσοκομείο – που στην εποχή του εντυπωσίασε για την πολυτέλεια και την λειτουργικότητα – το εξόπλισε με το πιο σύγχρονο υγιειονομικό υλικό της εποχής και για αρκετά χρόνια μετά, επλήρωνε και όλα τα έξοδα λειτουργίας του. Ξέροντας σαν μετανάστης, την αξία της ελληικής μόρφωσης, για να μην αλλοτριωθεί η εθνική ταυτότητα και μνήμη, άνοιξε το κουτί της Πανδώρας της μέριμνάς του στην εκπαίδευση. Ίδρυσε σχολεία, δημοτικό, γυμνάσιο, λύκειο, παρθεναγωγείο, σύμφωνα με τα πρότυπα τα Ελληνικά, αλλά και υιοθετώντας προωθημένες μεθόδους διδασκαλίας μέσα από τα αντίστοιχα Ευρωπαϊκά. . . Το έργο του στην Αλεξάνδρεια συμπλήρωσε με την ανέγερση του ναού του Ευαγγελισμού που έγινε η μητρόπολη του Ελληνισμού στην Αίγυπτο. . .

Αμέσως μετά το ενδιαφέρον του στρέφεται στην κοιτίδα, στην Ελλάδα. Το 1868 βοηθάει χρηματικά τους επαναστάτες στην Κρήτη. Δαπανά 40.000 χρυσές λίρες για την ανέγερση της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων και άλλες 12.000 χρυσές λίρες για το Εφηβείον που φέρει το όνομά του και τις γυναικείες φυλακές. Η πρώτη του προσφορά στην Αθήνα, είναι προς το Πολυτεχνείο της που άρχισε να κτίζεται με έξοδα των συμπατριωτών του Στουρνάρα και Τοσίτσα πάνω σε σχέδιο του Λυσσάνδρου Καυταντζόγλου. Αλλά το έργο δεν ολοκληρωνόταν γιατί είχε υπερβεί ποσόν των δωρητών. Ο Αβέρωφ προσφέρει 50.000 χρυσά φράγκα για να τελειώσει το ένα μόνο: να ονομαστεί «Μετσόβιο». Δεν έχει τίποτα το προσωπικό το αίτημά του, θέλει να τιμήσει την γενέτειρα. . . Πληρώνει ακόμα για να γίνουν οι μαρμάρινοι αδριάντες του Ρήγα Φεραίου και του Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε’ που βρίσκονται και σήμερα μπροστά από τα Προπύλαια του Πανεπιστημίου της Αθήνας. Το ενδιαφέρον του στην παιδεία δεν περιορίζεται μόνο στην υποδομή της, χρηματοδοτεί την έκδοση βιβλίων και μεταξύ αυτών τη «Γενική Ιστορία» του Βερναρδάκη.

Για να βοηθήσει το ξεπέρασμα της οικονομικής κρίσης που είχε έντονα εκδηλωθεί στην Ελλάδα συνομολογεί με την Κυβέρνηση Τρικούπη δάνειο 70.000 χρυσών λιρών. Αλλά το έργο του δεν σταματάει έως εδώ: το 1895 ο Γάλλος βαρώνος ντε Κουμπερντέν οραματίζεται την ανασύσταση των Ολυμπιακών αγώνων, όχι μόνο αυτό, η πρώτη τους πανηγυρική έναρξη, να γίνει στην κοιτίδα, την Ελλάδα! Διαλέγεται η Αθήνα. Όμως η πρόταση κινδυνεύει να αποτύχει γιατί η Αθήνα δεν διέθετε κατάλληλο χώρο. Αναγκαστικά θα επιλεγόταν άλλη πρωτεύουσα. Τότε κινητοποιήθηκαν όλοι με επικεφαλής το Δήμαρχο Αθηναίων Τίμο Φιλήμωνα, ο οποίος είχε βάλει στόχο το ξαναχτίσιμο και αναμαρμάρωση του αρχαίου σταδίου της Αθήνας, που είχε φέρει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη. Όμως η δαπάνη που απαιτούσε ήταν κολοσσιαία και ξέφευγε όχι μόνο από κάθε δυνατότητα του δήμου αλλά και του ελληνικού προϋπολογισμού. Είναι τότε που ο δήμαρχος εισηγήθηκε να προσφύγουν στο Γ. Αβέρωφ, τον ακαταπόνητο αρωγό σε κάθε ανάγκη της πατρίδας. Αποφασίστηκε από το δημοτικό συμβούλιο και στέλνεται στην Αλεξάνδρεια ο αρχιτέκτονας Αν. Μεταξάς να μεσιτεύσει στον Αβέρωφ και με τη φλόγα του δημιουργού, να πείσει το μεγάλο Ευεργέτη να αναλάβει το έργο. . . Με συγκίνηση και ενθουσιασμό το αναλαμβάνει. Διαθέτει 1.000.000 χρυσά φράγκα!

Η διαθήκη του είναι το επιστέγασμα του ηθικού του μεγαλείου και της πανεθνικής προσφοράς του. Αφήνει: 1.500.000 χρυσές δραχμές για την Κοινότητα Αλεξανδρείας και τα ιδρύματά της, 900.000 δραχμές στα κοινωφελή έργα του Μετσόβου, 500.000 δραχμές στο Μετσόβειο Πολυτεχνείο, 500.000 στη Γεωργική Σχολή Λάρισας, 500.000 δραχμές στο Ωδείο Αθηνών, και 1.000.000 δραχμές για την συμπλήρωση του Παναθηναϊκού Σταδίου. Ωστόσο η φιλογένειά του δεν σταματάει ως εδώ, στην παράγραφο 13 της διαθήκης υπάρχει συγκλονιστικ αναφορά για το Έθνος: οραματίζεται την απελευθέρωση του υπόδουλου Ελληνισμού και αυτός – ορεσίβια φύτρα – σε υπέρλογο φωτισμό της σκέψης, τοποθετεί στη θάλασσα, κύριο άξονα του αγώνα της! «Αφίνω εις το έθνος μου είκοσι Νο 20 μερίδια, το δε εκκαθαρισθησόμενον ποσόν, οφείλει να κατατεθή εις την Εθν. Τράπεζαν της Ελλάδος επί τόκω, ίνα δια του τόκου και του κεφαλαίου η Ελλ. Κυβέρνησις ναυπηγήση ισχυρόν καταδρομικόν πλοίον, διεσκευασμένον ούτως ώστε να χρησιμεύση και ως ανωτέρα εκπαιδευτική σχολή δοκίμων του Βασιλ. Ναυτικού, προς τε πρακτικήν και θεωρητική τελειοποίησιν αυτών. Το πλοίον αυτό θα φέρη το όνομά μου, το περίσσευμα το οποίον θέλει προκύψει θα μένη κατατεθειμένον εντόκως παρά τη Τραπέζη, ίνα χρησιμεύση δια τον αυτόν σκοπόν, εις κατασκευήν δηλαδή νέου τοιούτου πλοίου, όταν το πρώτον καταστή άχρηστον».

Διαβάστε περισσότερα...

Γεώργιος Αβέρωφ : Τιμή όχι μόνο στα πλοία, αλλά και σε αυτούς χάρις στους οποίους αποκτήθηκαν

Το θωρακισμένο εύδρομο Γ.Αβέρωφ

Εφέτος συμπληρώνονται 100 έτη από τότε που αγοράστηκε το θωρακισμένο καταδρομικό ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ. Το πλοίο της νίκης, το πλοίο χάρις στο οποίο το 1912-1913, επετεύχθη η έως σήμερα ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο, στις δύο ναυμαχίες της Έλλης και της Λήμνου. Με τις ναυμαχίες αυτές, σφραγίστηκε η απελευθέρωση των νησιών του Βορειοανατολικού Αιγαίου (μαζί με τις άτυχες Ίμβρο και Τένεδο που ανέπνευσαν τον αέρα της ελευθερίας για 11 μόνο χρόνια).

Είμαστε σίγουροι ότι η οικογένεια του ΠΝ και ιδίως οι αρμόδιοι που είναι υπεύθυνοι για την συντήρηση του θαυμάσιου πλοίου/μουσείου, θα έχουν φροντίσει να οργανώσουν ανάλογες εορταστικές εκδηλώσεις, για την μοναδική αυτή επέτειο του ένδοξου Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού. Το υπερήφανο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ θα ξαναζωντανέψει με αυτόν τον τρόπο, νοερά στον σημερινό Έλληνα, τις στιγμές της καθέλκυσης, του κατάπλου και του πολεμικού απόπλου, έως την ορμητική επίθεσή του υπό τον Ναύαρχο Κουντουριώτη, εναντίον του «εχθρού του γένους».

Ωστόσο, το ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ, αποτελεί μια ιδιαιτερότητα για το ΠΝ, όχι μόνο εξαιτίας της δράσης του στους ελληνικούς αγώνες, μα και εξαιτίας της γενναιόδωρης προσφοράς του 1/3 περίπου της αξίας του, από τον εθνικό ευεργέτη Γεώργιο Αβέρωφ (1819-1899), ο οποίος μεταξύ των μεγάλων προσφορών στην πατρίδα, είχε το όραμα της χρηματοδότησης αγοράς ενός πλοίου, όταν στην διαθήκη του προέβλεψε την κατάθεση ποσού: «ίνα δια του τόκου και του κεφαλαίου η Ελληνική Κυβέρνησις ναυπηγήση ισχυρόν καταδρομικόν πλοίον».

Τι το ωραιότερο λοιπόν για το ΠΝ να σχεδιάσει τον συνδυασμό των εκδηλώσεων τόσο για το πλοίο, όσο και για τον μεγάλο άνδρα, του οποίου ο αδριάντας στέκεται υπερήφανα, εμπρός από το Παναθηναϊκό Στάδιο, του οποίου επίσης δέχθηκε να αναλάβει χρηματικώς την αναμαρμάρωση. Εφέτος λοιπόν συμπληρώνονται 110 έτη από τον θάνατό του (15/07/1899) και 191 έτη (15/08/1818) από την γέννηση του μεγάλου αυτού Έλληνα.

Η ιδέα όμως διεξαγωγής εκδηλώσεων τιμής, εμπρός από τον τάφο του Γεωργίου Αβέρωφ, θα αντιμετωπίσει ουσιαστικό πρόβλημα. Σήμερα στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών, αμέσως μετά την είσοδο στην αριστερά πλευρά και δίπλα από τους τάφους των Αρχιεπισκόπων Ελλάδος, ορθώνεται υπερήφανο μαυσωλείο προς τιμήν του. Τον Απρίλιο του 1908 η ελληνική κυβέρνηση έστειλε στην Αλεξάνδρεια το εύδρομο ΜΙΑΟΥΛΗΣ και μετέφερε την σορό του στο χώμα της πατρίδας, ανάμεσα στους μεγάλους που ανέδειξε το Έθνος.
Ωστόσο η κατάσταση του μαυσωλείου, κάθε άλλο παρά υπερηφάνεια και δόξα αναδίδει, παρά θλίψη και δάκρυ. Στα σκαλοπάτια που οδηγούν στον νεκροθάλαμο, έχουν φυτρώσει πάνω από το μάρμαρο, αγριολούλουδα, ακόμα δε και ….συκιές. Μαζί με τα απαραίτητα απορρίμματα, η παραβιασμένη θύρα και το σπασμένο τζάμι, ολοκληρώνουν την εικόνα της εγκατάλειψης. Στην δε βάση του μνημείου (κυρίως στο οπίσθιο μέρος), ξερολούλουδα ξεφυτρώνουν από το μάρμαρο, επιτείνοντας τον σκεπτικισμό του περαστικού.

Η πίσω πλευρά του μαυσωλείου με αγκάθια και ξερολούλουδα

Στα σκαλοπάτια του νεκροθάλαμου, αγριολούλουδα ,αγριόχορτα και απορρίματα.H πόρτα παραβιασμένη και τα τζάμια σπασμένα.Μια εικόνα που δεν μας τιμά σαν Έλληνες

Γενική άποψη του μαυσωλείου του Γ.Αβέρωφ

Θα προτείναμε στο Γενικό Επιτελείο Ναυτικού να αδράξει την ευκαιρία αυτής της διπλής επετείου που εορτάζεται εφέτος. Η φροντίδα και ο καλλωπισμός του μαυσωλείου (έως τις 15 Ιουλίου), είναι κάτι το απλό, αλλά πολύ σημαντικό και το Πολεμικό Ναυτικό μπορεί να δείξει την στοργή και τον σεβασμό που αρμόζει. Τι το ωραιότερο εκτός των εκδηλώσεων επί του πλοίου, η ηγεσία ολοκλήρου του Πολεμικού Ναυτικού, μαζί με μαθητές της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων, να προσέλθουν σε «προσκύνημα» εμπρός από το Μαυσωλείο του Γεωργίου Αβέρωφ, τελώντας μνημόσυνο στην ιερή του μνήμη; Κάνουμε έκκληση στο ΠΝ, το οποίο πιστεύουμε γνωρίζει να τιμά τους «ανθρώπους του» και πιστεύουμε ότι θα φροντίσει για την αποκατάσταση του μαυσωλείου του Γεωργίου Αβέρωφ.

ΥΓ 1. Ο ερευνητής που θα επιχειρήσει να μάθει την ακριβή ημερομηνία υπογραφής του συμβολαίου για την αγορά του θωρακισμένου καταδρομικού Γ. ΑΒΕΡΩΦ, θα συναντήσει ανυπέρβλητα εμπόδια, αλλά και λανθασμένες καταγραφές. Ακόμη και η επίσημη ιστοσελίδα του πλοίου/μουσείου δεν αναφέρεται σε αυτήν. Ορισμένες πηγές λανθασμένα σημειώνουν ως σχετική ημερομηνία τις 30 Νοεμβρίου 1909. Ωστόσο η υπογραφή έγινε στην Αθήνα στις 30 Οκτωβρίου 1909.

ΥΓ 2. Μήπως το ΠΝ θα έπρεπε να σκεφθεί σοβαρά το ενδεχόμενο μία από τις έξι φρεγάτες που σκέπτεται να αγοράσει να ονομαστεί Γ. ΑΒΕΡΩΦ ΙΙ; Η συνέχεια στην ιστορία του ΠΝ θα πρέπει να εξασφαλιστεί με έναν νέο ΑΒΕΡΩΦ να σχίζει τα νερά του Αιγαίου.

"Αβέρωφ ΙΙ". . Μια εικόνα απο το κοντινό μέλλον?

Διαβάστε περισσότερα...

Βγάζουν από τη λήθη το θωρηκτό Αβέρωφ

Συμπληρώνονται σε λίγους μήνες εκατό χρόνια από την καθέλκυση του θωρηκτού «Αβέρωφ», του πλοίου που συμμετείχε σε δύο Παγκόσμιους Πολέμους και σήμερα διηγείται την ιστορία του, τη ναυτική ιστορία της χώρας μας στο Φαληρικό Δέλτα. Από το 1984 που το πλοίο μεταφέρθηκε στο Φάληρο γίνονται εργασίες αποκατάστασής του και σήμερα έχει αποκατασταθεί περίπου το 75%.

Βέβαια η οικονομική κρίση των τελευταίων χρόνων έχει χτυπήσει και το ιστορικό πλοίο, το οποίο έχει ως μοναδικό του έσοδο το εισιτήριο του 1,5 ευρώ που πληρώνουν οι επισκέπτες του.

«Οι εργασίες στο πλοίο γίνονται με σεβασμό στον μουσειακό του χαρακτήρα» εξηγεί ο κυβερνήτης του πλοίου κ. Γαβαλάς, γι αυτό και προχωρούν με αργούς ρυθμούς. Το πλοίο επισκευάζεται κομμάτι κομμάτι, εκατοστό προς εκατοστό. Τα περισσότερα μέρη του έχουν αποκατασταθεί και είναι επισκέψιμα. Εκεί ο κάθε επισκέπτης μπορεί να μυηθεί στην πολεμική ναυτική ιστορία της χώρας μας αποκτώντας εικόνα για τη ζωή του πλοίου.

Το θωρηκτό «Αβέρωφ» αποκτήθηκε λόγω της ανάγκης της Ελλάδας να αποκτήσει αξιόμαχο στόλο μετά τον ελληνο-τουρκικό πόλεμο του 1897. Για την ανανέωση του Στόλου η τότε κυβέρνηση Μαυρομιχάλη είχε απευθυνθεί στα Ναυπηγεία Ορλάντο στο Λιβόρνο της Ιταλίας, όπου εκείνη ακριβώς την εποχή κατασκευαζόταν ένα θωρηκτό - καταδρομικό το οποίο είχε παραγγελθεί και επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί από το ιταλικό Ναυτικό.

Ομως, η ακύρωση της παραγγελίας από τη μεριά των Ιταλών και η άμεση προκαταβολή του 1/3 της συνολικής αξίας του πλοίου επέτρεψαν την απόκτηση του θωρηκτού από την Ελλάδα. Το ποσό της προκαταβολής προήλθε από τη διαθήκη του Γεωργίου Αβέρωφ, ενώ τα 2/3 καλύφθηκαν με εξωτερικό δανεισμό.

Το 10.200 τόνων θωρακισμένο εύδρομο (όπως ακριβέστερα περιγράφεται) είχε ιταλικές μηχανές 19.000 ίππων, 22 γαλλικούς λέβητες, γερμανικές γεννήτριες και αγγλικά πυροβόλα 190 και 234 χιλιοστών τύπου Armstrong. Η μέγιστη ταχύτητα που ανέπτυσσε το θωρηκτό ήταν 23 κόμβοι.

Το «Γ. Αβέρωφ» καθελκύστηκε στις 27 Φεβρουαρίου 1910 (12 Μαρτίου με το νέο ημερολόγιο) και την 11η Σεπτεμβρίου 1911 κατέπλευσε στο Φάληρο, όπου έγινε δεκτό από τους Ελληνες με ενθουσιασμό. Με το τέλος του πολέμου το θωρηκτό, έχοντας εκπληρώσει το χρέος του, αγκυροβόλησε, μαζί με τον υπόλοιπο στόλο, στο Φάληρο, στις 17 Οκτωβρίου 1944, φέρνοντας πίσω στην πατρίδα την τότε ελληνική κυβέρνηση. Ομως το πλοίο είχε «γεράσει» και το 1952 διατάχθηκε ο παροπλισμός του. Από το 1956 μέχρι το 1983, το θωρηκτό βρέθηκε πρυμνοδετημένο στον Πόρο.

Το 1984 το Πολεμικό Ναυτικό αποφάσισε να το αποκαταστήσει ως μουσείο πλέον και έτσι, μετά τριάντα χρόνια στο περιθώριο, το θωρηκτό ξεκίνησε τη νέα του πορεία. Την ίδια χρονιά το πλοίο ρυμουλκήθηκε από τον Πόρο και κατέληξε στο Φάληρο, όπου άρχισαν οι εργασίες αποκατάστασής του.

Το μέγεθος της δαπάνης για τη σταθεροποίηση - αποκατάσταση από το 1985 μέχρι σήμερα είναι μεγάλο και ένα μεγάλο μέρος των δαπανών προήλθε από δωρεές ιδιωτών. Η τελευταία ωστόσο μεγάλη δωρεά που έχει γίνει ήταν της κυπριακής κυβέρνησης το 1996 (περίπου 10 εκατομμύρια δραχμές).

Οι εργασίες αποκατάστασης δεν αφορούν μόνο τα μέρη του πλοίου, αλλά και τη διάσωση του αρχείου του. Προχωρά δηλαδή η πλήρης ψηφιοποίηση των γραπτών κειμένων και των εικόνων που βρέθηκαν ή που αφορούν το πλοίο και έχει ολοκληρωθεί σχεδόν το 80%.

Εκκληση
Προκειμένου να εξευρεθούν πόροι πέραν της έκκλησης για δωρεές στο πλοίο ώστε να μπορέσει να περατώσει τις απαιτούμενες εργασίες, έχει αποφασιστεί η αύξηση του συμβολικού εισιτηρίου, το οποίο σήμερα είναι 1,5 ευρώ για όλους τους επισκέπτες.

Και είναι αρκετοί αυτοί που το επισκέπτονται, όχι μόνο από την Ελλάδα αλλά και από το εξωτερικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2004 κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων οι επισκέπτες στο πλοίο έφθασαν τους 24.000, ενώ την τετραετία 2004-2008 ο μέσος όρος επισκέψεων τον χρόνο έφθασε τις 20.000.

Μόνο το 2008 το επισκέφθηκαν 25.200 άτομα, κυρίως μαθητές και σχολεία που παρακολουθούν τις ειδικές ξεναγήσεις στο πλοίο, σύμφωνα με το πρόγραμμα που έχει αναπτυχθεί σε συνεργασία με το Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΙΩΑΝΝΑ ΗΛΙΑΔΗ
ΦΩΤΟ: ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΧΡΥΣΟΧΟΪΔΗΣ , EΘΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα...