Οι εξοπλισμοί της Ελλάδος (1936-1940)

Δελτίο Τύπου εκδόσεων Δούρειος Ίππος

Η εμπλοκή της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έχει εξεταστεί στην ελληνική βιβλιογραφία εκτενώς και από πολλές απόψεις. Ωστόσο η καθαρά στρατιωτική διάσταση, εξακολουθεί να παρουσιάζει νέα πεδία διερεύνησης. Το 2010 οι Εκδόσεις Δούρειος Ίππος παρουσίασαν την μοναδική εργασία ΟΠΛΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΡΙΨΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ 1940-1941, έργο ενός ενεργού στελέχους των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, του Υποπλοιάρχου Νικολάου Χριστοφίλη. Πλέον παρουσιάζεται στο ελληνικό κοινό ένα εξειδικευμένο θέμα ΟΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 1936-1940, που αφορά την εξοπλιστική προσπάθεια που ανέπτυξε η χώρα ώστε να προετοιμαστεί στο μέτρο του δυνατού για την αναμενόμενη παγκόσμια σύρραξη. Το έργο βασίζεται σε ανέκδοτο υλικό που εντοπίστηκε σε ιδιωτικό αρχείο και αφορά τα επίσημα πρακτικά των συνεδριάσεων του Ανωτάτου Συμβουλίου Εθνικής Αμύνης (ΑΣΕΑ) και συγκεκριμένα τις αποφάσεις που ελήφθησαν σε 75 συνεδριάσεις αυτού, μεταξύ Ιανουαρίου 1936 και Οκτωβρίου 1940.

Μέσα από την μελέτη των πρακτικών ο αναγνώστης θα έχει την ευκαιρία να αντιληφθεί το εύρος της προσπάθειας που αναλήφθηκε, καθώς παρουσιάζονται στην κυβέρνηση από την στρατιωτική ηγεσία, το σύνολον των εξοπλιστικών προγραμμάτων και των τριών Κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων, από την προμήθεια ασυρμάτων, γυλιών, κρανών, φορητού οπλισμού, πυροβόλων, οχημάτων, κινητήρων έως αεροπλάνων, υποβρυχίων και αντιτορπιλλικών. Επίσης αποκαλύπτονται σε σημαντικό βαθμό εγχειρήματα όπως, η ίδρυση ναυπηγείων, η ενίσχυση της παράκτιας άμυνας, οι άδειες που αποκτήθηκαν για την εγχώρια συναρμολόγηση/κατασκευή μιας ποικιλίας υλικού από πυρομαχικά έως αεροσκάφη και γενικότερα η προσπάθεια ανάπτυξης ελληνικής πολεμικής βιομηχανίας.

Το έργο συνοδεύει εκτενής εισαγωγή, όπου παρουσιάζεται η αμυντική προπαρασκευή της Ελλάδος μετά την Μικρασιατική Καταστροφή έως το 1935, ώστε ο αναγνώστης να αντιληφθεί το τεράστιο κενό στον πολεμικό εξοπλισμό της χώρας, που καλύφθηκε κατά το μεγαλύτερο μέρος από την κυβέρνηση του Ιωάννη Μεταξά. Παράλληλα αναφέρονται τα εμπόδια ή προβλήματα που παρουσιάστηκαν, καθιστώντας περισσότερο κατανοητή την ανάγνωση του κυρίου μέρους του έργου αυτού. Τέλος παρουσιάζονται αναλυτικοί πίνακες με χρονολογική σειρά των υπογραφέντων συμβάσεων για κύριο υλικό αλλά και η συνολική κατάσταση των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων όσον αφορά τον οπλισμό τους κατά την 28η Οκτωβρίου 1940, με διάκριση αυτών κατά την επιχειρησιακή τους αξία αλλά και την χρονική τοποθέτηση της απόκτησής τους.

Το έργο έχει σε σημαντικό βαθμό τεχνικό χαρακτήρα με την παράθεση προδιαγραφών των υποψηφίων προς απόκτηση οπλικών συστημάτων, οικονομικών στοιχείων, περιλαμβάνει αποφάσεις για απόκτηση υλικού που τελικά δεν υλοποιήθηκαν και σε γενικές γραμμές δίνει στον αναγνώστη την αίσθηση του πολύπλοκου αυτού ελληνικού εγχειρήματος, φωτίζοντας μια διάσταση για το πώς η Ελλάδα κατάφερε να εμπλακεί αξιοπρεπώς και τελικά νικηφόρα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Δ. Βλάσσης
Εκδόσεις: Δούρειος Ίππος @ 2013, τηλ: 6937937539, website: www.doureios.com, e-mail: doureios@doureios.com
ISBN: 978-618-80031-1-18
Σελίδες: 484

Σημ Εν Κρυπτώ: Aξίζει να σημειωθεί πώς, πριν τα πρακτικά, ο συγγραφέας παρουσιάζει μία ενδιαφέρουσα ανασκόπηση των προσπαθειών επανεξοπλισμού της χώρας, από το 1923 μέχρι το 1935 και τα πενιχρά αποτελέσματα που είχε, σε αντιδιαστολή με τις αντίστοιχες προσπάθειες της περιόδου 1936-1940.

Διαβάστε περισσότερα...

Η πύρρειος νίκη του Γκέρινγκ

Του Βιστωνίτη Αναστάση

Εβδομηνταδύο χρόνια από τη μάχη της Κρήτης, ο γερμανός ιστορικός Χάιντς Ρίχτερ παρουσιάζει την τελευταία «καθαρή» στρατιωτική επιχείρηση του Β Παγκοσμίου Πολέμου μέσα από γερμανικές, αγγλικές, αυστραλιανές και νεοζηλανδικές πρωτογενείς και δευτερογενείς πηγές O γερμανός ιστορικός Χάιντς Ρίχτερ είναι γνωστός στη χώρα μας και αρκετά βιβλία του κυκλοφορούν στα ελληνικά. Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μανχάιμ, θεωρείται ειδικός σε θέματα της σύγχρονης ελληνικής και κυπριακής Ιστορίας. Με τη συμπλήρωση πέρυσι 71 ετών από τη Μάχη της Κρήτης, οι εκδόσεις Γκοβόστη κυκλοφόρησαν την ογκώδη ομότιτλη μελέτη του που, σύμφωνα με τον ίδιο, στοχεύει όχι μόνο στο να παρουσιάσει τα γεγονότα που σχετίζονται με μία από τις αποφασιστικότερες μάχες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου αλλά και να την αντιμετωπίσει ως κομμάτι της πολιτικής και στρατιωτικής αντιπαράθεσης εκείνων των ετών μεταξύ της Μεγάλης Βρετανίας και των συμμάχων της από τη μια και των δυνάμεων του Αξονα από την άλλη. Η μάχη αυτή έχει ειδική σημασία όχι μόνο επειδή για πρώτη φορά ένα νησί καταλαμβάνεται με επιχείρηση από αέρος αλλά και γιατί, κατά τον Ρίχτερ, επιβεβαιώνει τον αφορισμό του Κλαούζεβιτς πως ο πόλεμος είναι η συνέχεια της διπλωματίας με άλλα μέσα. Ετσι αφιερώνει περίπου 150 σελίδες του βιβλίου του στα γεγονότα που προηγήθηκαν προκειμένου να εξηγηθούν τα αίτια της απόβασης των Γερμανών και η σημασία που απέδιδε ο Χίτλερ στο νησί.

Το σχέδιο «Ερμής»

Η επιχείρηση των Γερμανών έφερε το όνομα Ερμής (Unternehmen Μerkur) και το σχέδιο είχε καταστρώσει ο αντιπτέραρχος Κουρτ Στουντέντ. Το νησί υπερασπίζονταν 9.000 έλληνες στρατιώτες και χωροφύλακες και 25.000 στρατιώτες της Βρετανικής Κοινοπολιτείας που αποτελούνταν από τη 2η Μεραρχία Νεοζηλανδών, τη 19η Ταξιαρχία Αυστραλών και τη 14η Βρετανική Ταξιαρχία Πεζικού. Διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων ήταν ο νεοζηλανδός υποστράτηγος Μπέρναρντ Φρέιμπεργκ, ο οποίος γνώριζε λεπτομερώς τα σχέδια της επίθεσης, αφού οι Σύμμαχοι είχαν καταφέρει να υποκλέψουν και να αποκρυπτογραφήσουν τα σχετικά γερμανικά σήματα. Αλλά ο Φρέιμπεργκ, παρά την υποστήριξη του Τσόρτσιλ, απεδείχθη ανεπαρκής, κι ας διέθετε πάνω στο νησί υπέρτερες δυνάμεις των γερμανικών. Επιπλέον τα γερμανικά σήματα δεν τα μετέφρασαν ειδικοί σε στρατιωτικά θέματα αλλά γλωσσολόγοι, με αποτέλεσμα ο Φρέιμπεργκ να περιμένει αμφίβια απόβαση και όχι από αέρος. Η επίθεση εκδηλώθηκε κατ΄ εντολήν του Γκέρινγκ νωρίς το πρωί της 20ής Μαΐου 1941 με τη ρίψη χιλιάδων αλεξιπτωτιστών στο αεροδρόμιο του Μάλεμε και με ανηλεή βομβαρδισμό. Οι Γερμανοί υπερείχαν στον αέρα, ως το τέλος όμως της πρώτης ημέρας δεν κατάφεραν να καταλάβουν το αεροδρόμιο και υπέστησαν βαρύτατες απώλειες. Η πρόβλεψη του Χίτλερ ότι η Κρήτη θα καταλαμβανόταν μέσα σε ένα 24ωρο δεν επαληθεύθηκε.

«Πύρρειος νίκη»

 Οι Γερμανοί χρειάστηκαν οκτώ ημέρες για να καταλάβουν το νησί. Στην επιχείρηση αυτή έχασαν περίπου 14.000 στρατιώτες. Μεγάλο μέρος του επίλεκτου σώματος των αλεξιπτωτιστών τους αποδεκατίστηκε. Σκοτώθηκε το 23% όσων έλαβαν μέρος στη Μάχη της Κρήτης, ενώ οι απώλειές τους λ.χ. στη Γαλλία υπολογίζονται στο 5%-7%. Ο Τσόρτσιλ στα Απομνημονεύματά του τη χαρακτηρίζει «πύρρειο νίκη του Γκέρινγκ»



και παρατηρεί πως «με τις δυνάμεις που διέθεσε στην Κρήτη θα μπορούσε να έχει καταλάβει την Κύπρο,το Ιράκ,τη Συρία, ακόμη και την Περσία». Ο τοπικός πληθυσμός επέδειξε απίστευτο ηρωισμό. Παρ΄ ότι οι Κρήτες δεν διέθεταν όπλα (το μεταξικό καθεστώς τους είχε αφοπλίσει μετά την εξέγερσή τους εναντίον του τον Αύγουστο του 1938), επέφεραν βαρύτατα πλήγματα στα γερμανικά στρατεύματα αγωνιζόμενοι με όσα μέσα διέθεταν, ακόμη και με πέτρες και τσουγκράνες. Την αντίστασή τους την πλήρωσαν ακριβά, αφού αμέσως μετά υπέστησαν τα αντίποινα των κατακτητών, γνωστότερα από τα οποία είναι η σφαγή στο Κοντομαρί και η πυρπόληση της Κανδάνου. Ας σημειωθεί ακόμη ότι οι επιθέσεις των ανταρτικών ομάδων των Κρητών εναντίον των δυνάμεων κατοχής ήταν οι πρώτες που εκδηλώθηκαν στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Μεγάλες ήταν και οι απώλειες των Συμμάχων, με αποτέλεσμα, στην Αυστραλία κυρίως, η Μάχη της Κρήτης να θεωρηθεί από πολλούς «σφαγή» και να καταλογίσουν ευθύνες στον ίδιο τον Τσόρτσιλ, για τον οποίο ούτε ο Ρίχτερ έχει την καλύτερη γνώμη. Τη φράση του μάλιστα «πύρρειος νίκη» τη χαρακτηρίζει υπερβολική. Η Κρήτη είχε τεράστια σημασία, λέει ο Ρίχτερ, ήταν ένα «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» από το οποίο η Γερμανία μπορούσε να ελέγχει τα Βαλκάνια, τα πετρέλαια της Ρουμανίας στο Πλοέστι, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, σε μια περίοδο μάλιστα που ο Ρόμελ προήλαυνε προς την Αίγυπτο.

Ενστάσεις και αμφιβολίες

Το βιβλίο του Ρίχτερ είναι μια σφαιρική επισκόπηση και ανάλυση των συνεπειών της Μάχης της Κρήτης, αλλά κάποιες απόψεις του θα προκαλέσουν αντιδράσεις. Είναι εμφανής λ.χ. η συμπάθεια που εκφράζει για τον Κουρτ Στουντέντ, που μετά την κατάληψη του νησιού ανέλαβε τη στρατιωτική του διοίκηση. Κατ΄ εντολήν του Γκέρινγκ- αλλά με δική του διαταγή εφαρμόστηκαν τα αντίποινα εναντίον των Κρητών μετά την κατάληψη του νησιού. Ο Στουντέντ συνελήφθη το 1945 από τους Βρετανούς, δικάστηκε από βρετανικό στρατοδικείο (όχι όμως για τα εγκλήματα εναντίον αμάχων αλλά βρετανών στρατιωτών), καταδικάστηκε σε φυλάκιση πέντε ετών, αργότερα έκανε έφεση, αποφυλακίστηκε το 1948 και πέθανε σε βαθιά γεράματα (88 ετών) το 1978. Την απόφαση του δικαστηρίου ο Ρίχτερ τη θεωρεί «άδικη». Το ελληνικό κράτος βέβαια (για να μη μιλήσουμε για τους Κρήτες) δεν είχε την ίδια γνώμη, αφού το 1947 ζήτησε την έκδοση του Στουντέντ, αίτημα το οποίο απερρίφθη. «Το γεγονός ότι ο Στουντέντ ήταν υπεύθυνος για την έγκριση καταστροφών και εκτελέσεων εξηγεί τον μικρό αριθμό τους» γράφει ο Ρίχτερ και συμπληρώνει: «Πιθανώς, όπως ελέχθη, να ήταν ένα μέσον για να αποφευχθούν χειρότερα αντίποινα». Αυτό βέβαια, ακόμη κι αν περιέχει δόση αλήθειας, δεν μπορούμε να το καταπιούμε, έστω κι αν έχουν περάσει εβδομήντα χρόνια από τότε.

Πηγή
_____________________

Αφιερωμα του ΓΕΣ στη Μάχη της Κρήτης.

Απόσπσμα από ντοκυμαντέρ της ΕΡΤ που αναφέρεται στη μάχη της Κρητης:

Διαβάστε περισσότερα...

Βιβλιοκριτική: R. Billows, Η Μάχη του Μαραθώνα

Κυκλοφορεί σε ελληνική μετάφραση (της Κατερίνας Σέρβη) από τις εκδόσεις Πατάκη το βιβλίο του Richard A. Billows "Η Μάχη του Μαραθώνα", που συνιστάτaι ανεπιφύλακτα σε όλους τους αναγνώστες. Αναδημοσιεύουμε εδώ σχετικό άρθρο του βιβλιοκριτικού Κ. Παπαγιώργη:

Η σημασία της Μάχης του Μαραθώνα
Του Κωστή Παπαγιώργη

Οι φιλολογικές εργασίες που γράφονται απανωτά από καταρτισμένους φιλολόγους των αμερικανικών (και άλλων) πανεπιστημίων για ελληνικά θέματα δεν ερεθίζουν μόνο την περιέργεια του κοινού, και δη του ελληνικού. Ό,τι διδαχτήκαμε εξ απαλών ονύχων στο δημοτικό, κατόπιν στο γυμνάσιο και πολλοί στο πανεπιστήμιο, οι ιστορικοί –εν προκειμένω του Κολούμπια– το ανανεώνουν με φιλολογικά και ιστορικά στοιχεία που είναι αποτελέσματα πολύχρονης εργασίας και ενός έρωτα για τα ελληνικά πράγματα.

«Σκοπός του βιβλίου αυτού είναι να ανασυνθέσει την ιστορική πραγματικότητα της μάχης που διεξήχθη στην πεδιάδα του Μαραθώνα, σαράντα περίπου χιλιόμετρα μακριά από την Αθήνα, ανάμεσα σε έναν περιορισμένο αριθμό Αθηναίων και στον κατά πολύ μεγαλύτερο αριθμητικά στρατό των Περσών εισβολέων, καθώς και να ρίξει φως σε ένα ακόμα γεγονός: τον αστραπιαίο τρόπο με τον οποίο κινήθηκε ολόκληρο το αθηναϊκό στράτευμα (περίπου έξι χιλιάδες άνδρες) από τον Μαραθώνα στην Αθήνα για να εμποδίσει τις περσικές δυνάμεις να καταλάβουν την πόλη, ενώ οι υπερασπιστές της βρίσκονταν μακριά – τόσο η επική μάχη όσο και η ταχύτατη πορεία πραγματοποιήθηκαν την ίδια μέρα, η μάχη το πρωί, η πορεία το απόγευμα. Τα παραπάνω γεγονότα, πέρα από αυτό καθαυτό το ενδιαφέρον που παρουσιάζουν, είχαν τεράστια σημασία για το μέλλον της κλασικής Ελλάδας και, κατ' επέκταση, του δυτικού πολιτισμού και της δυτικής κοινωνίας».

Ο συγγραφέας της Μάχης του Μαραθώνα σημειώνει πως κάποιοι σημερινοί ιστορικοί χλευάζουν την άποψη ότι η κλασική Ελλάδα ήταν το λίκνο του δυτικού πολιτισμού. Η χλεύη, προφανώς, δεν αφορά την ίδια την κλασική Ελλάδα όσο τη σύγχρονη εξέλιξη του δυτικού πολιτισμού. Τι συνέβη στην Ευρώπη μεταξύ 16ου και 19ου αιώνα; Ο Billows επιμένει ότι η Ελλάδα ήταν λίκνο του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού. Όσοι ενδέχεται να απεχθάνονται τα κείμενα του Θουκυδίδη, του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη κ.λπ., πιθανότατα πιστεύουν ότι θα ήταν προτιμότερο να είχαν νικήσει οι Πέρσες. Πέραν τούτου, όμως, μια διαφορετική έκβαση της Μάχης του Μαραθώνα θα είχε επηρεάσει σε πολύ μεγάλο βαθμό όχι μόνο τους Έλληνες του 5ου αιώνα αλλά και τους Ευρωπαίους και τους Αμερικανούς του 21ου αιώνα μ.Χ.

Αν λογαριάσουμε ότι μετά τον θάνατο του Πάτροκλου ο Αχιλλέας διοργάνωσε προς τιμήν του νεκρού φίλου του μια σειρά από αθλητικές (ήτοι πολεμικές) δοκιμασίες, όπως το τρέξιμο, η πάλη, η μονομαχία με δόρυ, η τοξοβολία, η πυγμαχία και η αρματοδρομία, καταλαβαίνουμε ότι η μέγιστη ακτινοβολία ανήκε στις αρετές του πολεμιστή. Ο Αχιλλέας, για παράδειγμα, ήταν ο πιο ψηλός, ο πιο ισχυρός, ο πιο γρήγορος στα πόδια, ο ικανότερος στην πάλη, με το καλύτερο άρμα και τα ταχύτερα άλογα.

Ιδιαίτερη σημασία δίνει ο συγγραφέας στο δάνειο φοινικικό αλφάβητο. «Αυτό το αλφάβητο ήταν αμιγώς συμφωνογραφικό, δεν διέθετε δηλαδή σύμβολα για τα φωνήεντα. Ένα γραπτό κείμενο, επομένως, αποτελούνταν από μια διαδοχή συμφώνων μόνο, ήτοι ένα είδος μηχανισμού απομνημόνευσης με βάση το οποίο ο αναγνώστης έπρεπε να ενθέσει, είτε από μνήμης είτε με την εις άτοπον απαγωγή, τα σωστά φωνήεντα για να σχηματιστούν λέξεις με νόημα. Όταν κάποιοι Έλληνες έμποροι έμαθαν το αλφάβητο αυτό και προσπάθησαν να το προσαρμόσουν στην ελληνική γλώσσα, πρώτον, έκαναν μια ανακάλυψη και, δεύτερον, είχαν μια ιδέα. Η ανακάλυψη ήταν πως μερικά από τα σύμβολα της φοινικικής γραφής αντιπροσώπευαν σύμφωνα που δεν υπήρχαν στα ελληνικά. Η ιδέα ήταν να τα χρησιμοποιήσουν ως σύμβολα για τα φωνήεντα. Έτσι, γεννήθηκε το ελληνικό αλφάβητο, το πρώτο πραγματικό αλφαβητικό σύστημα γραφής στον κόσμο, με την έννοια ότι για πρώτη φορά όλοι οι φθόγγοι μιας προφορικής γλώσσας μετατράπηκαν σε γραπτά σύμβολα, σύμβολα με τα οποία σχημάτιζαν λέξεις και κείμενα που μπορούσαν αυτομάτως να αναγνωσθούν. Η σημασία της μετατροπής που έκαναν οι Έλληνες στο φοινικικό αλφάβητο δύσκολα μπορεί να μεγαλοποιηθεί – ήταν τόσο εύκολο να μάθει κανείς το ελληνικό αλφάβητο με τα είκοσι τέσσερα έως τριάντα γράμματα, ώστε για πρώτη φορά κατέστη εφικτή η ευρεία διάδοση της γραφής και της ανάγνωσης». Συμπέρασμα: όλα τα σημερινά δυτικά αλφάβητα, λατινικό, κυριλλικό και νεοελληνικό, κατάγονται από το αλφάβητο που επινόησαν οι αρχαίοι Έλληνες το 800 π.Χ. περίπου.

Αν ο αναγνώστης διερωτηθεί τι σχέση έχει η γλώσσα με τη μάχη, η απάντηση είναι συντριπτική: ο ελληνικός πολιτισμός ήταν βαθύτατα ανταγωνιστικός, μπορεί να δανειζόταν ιδέες όπως το αλφάβητο, αλλά η μεγαλοφυΐα του μετέτρεπε το δάνειο σε ελληνική προίκα. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες, τα όπλα, η φιλοσοφία, οι τραγωδίες, ήταν η απόδειξη ότι αυτός ο λαός ήταν πολεμικός, αλλά είχε και τον Όμηρο για να αθανατίζει τις μάχες του. Και να ανανεώνει την τακτική βέβαια, διότι ο ομηρικός ήρωας πολεμούσε μόνος, ενώ ο δημοκράτης οπλίτης πολεμούσε μέσα στη φάλαγγα.

Το κεφάλαιο για την άνοδο της περσικής αυτοκρατορίας είναι ένα από τα πλέον κατατοπιστικά του βιβλίου, καθότι γίνεται αναλυτικότατη περιγραφή της γεωγραφίας, των λαών (Λυδοί, Κάρες, Λύκιοι, Πισίδες, Παμφυλείς, Φρύγες, Μυσοί, Βιθυνοί, Παφλαγόνες, Καππαδόκες, Κίλικες, Αρμένιοι και Έλληνες φυσικά) και των ηθών. Η εξέχουσα θέση των Μήδων οφειλόταν στο γεγονός ότι ήταν ικανότατοι έφιπποι πολεμιστές, ίσως οι καλύτεροι του αρχαίου κόσμου, λόγω των εξαιρετικών αλόγων που εξέτρεφαν. Ανάλογη θέση είχαν στον περσικό στρατό οι τοξότες και οι ακοντιστές. Όσο για την τακτική των Περσών την ώρα της μάχης, ήταν η εξής: πλησίαζαν τον αντίπαλο στρατό σε απόσταση βολής, όπου σταματούσαν στήνοντας ένα τείχος με τις ασπίδες από πλεγμένα κλαδιά λυγαριάς, και, οχυρωμένοι πίσω από αυτό, εκτόξευαν με ταχύτητα τα βέλη τους στον εχθρό. Νότα μπένε: ο Πέρσης τοξότης μπορούσε να ρίχνει μια βολή ανα μερικά δευτερόλεπτα.

Η στρατηγική επίνοια του Μιλτιάδη παρέμεινε παροιμιώ δης. Μολονότι ο πόλεμος στην Ελλάδα δεν είχε εξελιχθεί τόσο ώστε να αναδεικνύει την εφευρετικότητα ή την εξυπνάδα των στρατηγών, ο στρατηγός κατέστρωσε ένα ιδανικό σχέδιο μάχης. Η παραδοσιακή τακτική της οπλιτικής φάλαγγας ήταν απλούστατη: οι άνδρες σχημάτιζαν ορθογώνιο που απαρτιζόταν από στοίχους και οχτώ ή περισσότερους ζυγούς, όπου κάθε στοίχος αποτελούσε ένα άθραυστο τείχος από ασπίδες που θύμιζε κινούμενο φρούριο. Οι άνδρες που θα έφταναν σε απόσταση βολής από τους Πέρσες θα έπρεπε να αρχίσουν να τρέχουν, ώστε να μειωθεί τάχιστα ο χρόνος έκθεσής τους στα βέλη των αντιπάλων. Άλλωστε, ο Ηρόδοτος μας πληροφορεί ότι οι Αθηναίοι στον Μαραθώνα ήταν οι πρώτοι Έλληνες οπλίτες που επιτέθηκαν τροχάδην στο αντίπαλο στράτευμα. Το ιδιοφυές στρατήγημα του Μιλτιάδη ήταν καινοφανές, καθότι ο πόλεμος στην Ελλάδα δεν είχε εξελιχθεί τόσο ώστε να αναδεικνύει την εφευρετικότητα των στρατηγών. Προφανώς, η τακτική του ήταν εκατό χρόνια μπροστά από την εποχή του.

Είναι γνωστό ότι οι Πέρσες πολέμησαν με ανδρεία. Επρόκειτο για περήφανο λαό που είχε συγκροτήσει μεγάλη αυτοκρατορία και δικαιολογημένα είχε κερδίσει τη φήμη του αήττητου. Καθώς το αθηναϊκό κέντρο ήταν σκοπίμως αδύναμο, οι Πέρσες προχώρησαν σε ικανό βάθος, ωστόσο τα ισχυρά άκρα του αθηναϊκού στρατεύματος δεν άργησαν να υπερτερήσουν, με αποτέλεσμα οι Πέρσες να υποχωρήσουν, τρέχοντας προς τα πλοία τους. Ήδη η μάχη είχε κερδηθεί. Οι απώλειες είναι ενδεικτικές: 192 Αθηναίοι έπεσαν στο πεδίο της μάχης και 11 Πλαταιείς. Αντίθετα, οι νεκροί Πέρσες άγγιξαν τον αριθμό των 6.400. Η καταμέτρησή τους ήταν σχολαστική, διότι οι Αθηναίοι είχαν τάξει στην Άρτεμη μια κατσίκα για κάθε σκοτωμένο αντίπαλο.

Η ηρωοποίηση του Μιλτιάδη ήταν αναπόφευκτη. Αυτός είχε την ιδέα να εξέλθει από την πόλη η οπλιτική δύναμη και να οργανωθεί στον Μαραθώνα. Ο θάνατος του πολέμαρχου Καλλίμαχου ανέδειξε τον Μιλτιάδη σε μοναδικό συντελεστή της νίκης. Ωστόσο, τον επόμενο χρόνο μια απερίσκεπτη εκστρατεία στις Κυκλάδες είχε καταστροφικά αποτελέσματα για τον Μιλιτιάδη, καθότι οι εχθροί του βρήκαν την ευκαιρία να εκδικηθούν. Έτσι, σημειώνει ο Billows, οι Αθηναίοι έδειξαν τη σκοτεινή πλευρά της δημοκρατίας τους – ήτοι τη ζηλοφθονία...

«Ό,τι κι αν είχε συμβεί», δηλώνει συμπερασματικά ο συγγραφέας, «θα ήταν αναμφίβολα πολύ διαφορετικό από αυτό που συνέβη στην αρχαία Ελλάδα χωρίς τη γόνιμη συμβολή Αθηναίων, όπως ο Θεμιστοκλής ο Περικλής, ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής και ο Ευριπίδης, ο Αριστοφάνης και ο Μένανδρος, ο Θουκυδίδης και ο Σωκράτης, ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης, ο Ισοκράτης και ο Δημοσθένης, ο Ικτίνος και ο Φειδίας και όλοι οι υπόλοιποι. Όσο παρωχημένο κι αν ακουστεί, η Μάχη του Μαραθώνα υπήρξε καθοριστικός σταθμός στην ιστορία της Δύσης. Οι δέκα χιλιάδες Αθηναίοι που πήραν τα όπλα και εφόρμησαν πάνω στους Πέρσες εκείνη τη μέρα έσωσαν –με όλη τη σημασία της λέξεως– τον δυτικό πολιτισμό».

Πηγή: www.lifo.gr

Διαβάστε περισσότερα...

Τετάρτη 10 του Οκτώβρη 1912 – 4η Μεραρχία

Απόσπασμα από το βιβλίο (Ιστοριογράφημα) Εμπρός δια της λόγχης - Η μεγάλη εξόρμηση (1912-1913) του Φώτη Σαραντόπουλου. Πριν εκατό χρόνια η Μάχη του Σαραντάπορου είχε τελειώσει, ο Ελληνικός Στρατός εισερχόταν νικητής στα ιερά χώματα της Μακεδονίας.

(Διήγηση του Αριστείδη)

Καθώς ξημέρωσε η 10η του Οκτώβρη και στα στενά επικρατούσε ησυχία, οι συνάδελφοι των Μεραρχιών του κέντρου δεν καταλάβαιναν τι είχε συμβεί. Μέσα στην εξάντληση και στην κοσμοχαλασιά της πρώτης μέρας, δεν κατάλαβαν ότι η μάχη είχε κριθεί στον δικό μας τομέα. Παρ’ όλο που οι εχθροί στα Στενά έδειχναν να αντέχουν ακόμη και παρ’ όλο που το Στρατηγείο μας θεωρούσε ότι χρειαζόταν ακόμη μεγάλη προσπάθεια και αίμα για να νικηθούν1, αυτοί, τρομαγμένοι από την δική μας προώθηση στα νώτα τους, τράπηκαν σε φυγή, αφήνοντας πίσω τα πυροβόλα τους και άφθονο υλικό. Αλλά και το ηθικό τους … Τώρα το ηθικό και τον αέρα του νικητή τον είχαμε εμείς!

Ότι δεν κατάφερε η μετωπική επίθεση τριών Μεραρχιών, να κλονίσουν την εχθρική άμυνα, το κατάφερε ένας ελιγμός, η κυκλωτική κίνηση της 4ης Μεραρχίας. Από τη στιγμή που εμείς βρεθήκαμε στην έξοδο των Στενών, ο Ταχσίν Πασάς έπρεπε να βρει τρόπο να απαγκιστρωθεί, πριν κλείσουμε τον κλοιό. Το Πεζικό του θα μπορούσε να υποχωρήσει προς την Καστανιά, χρησιμοποιώντας τα μονοπάτια δεξιά από τον αμαξιτό δρόμο. Όμως το Πυροβολικό (που ήταν πεδινό και όχι ορειβατικό), όπως και τα εφόδια, έπρεπε να πάνε από τον δημόσιο δρόμο. Και όσο ο δρόμος πλησίαζε προς την έξοδο των Στενών, τόσο το πέρασμα στένευε, εμποδίζοντας την τάξη των Τουρκικών Πυροβόλων, σε περίπτωση που χρειαζόταν να δοθεί μάχη. Και όλα αυτά, κάτω από τη μύτη Μεραρχίας μας. Έτσι, εκτός από την ζημιά που του έκανε το … στομάχι του Λύρη, υπήρχε και συνέχεια στο δράμα του Ταχσίν …

Το χάραμα της 10ης Οκτωβρίου μας ξύπνησαν οι πέρδικες. Πρώτος σηκώθηκε στο πόδι ο Μέραρχος και οι Επιτελείς του. Κάτω από το ύψωμα που ήταν το Εκκλησάκι, μπορούσαμε να δούμε το 11ο Σύνταγμα που ξυπνούσε κι αυτό και έμπαινε σε φάλαγγα, ενώ από τα αριστερά έφταναν και ταλαιπωρημένοι, μουσκεμένοι και ξενυχτισμένοι και οι άντρες του 9ου Συντάγματος, λασπωμένοι και χλωμοί.

«Φαληρέα … Φαληρέαααα !!!»
Ο Μάνος φώναζε τον Ιπποκόμο του …
«Θα πάμε για αναγνώριση;»
«Ναι … το άλογό μου … κάνε γρήγορα …»
Ο Μάνος έφυγε καλπάζοντας προς το Ράχοβο, και τότε άρχισε το τουφεκίδι. Πυκνοί πυροβολισμοί από μάνλιχερ, αραιοί από μάουζερ. Ο Μέραρχος περπατούσε πάνω κάτω νευρικά …
«Κύριε Ανθυπολοχαγέ!» φώναξε στον Αξιωματικό σύνδεσμο του 8ου.
«Διατάξτε!»
«Πηγαίνετε παρακαλώ να συστήσετε φειδώ των πυρομαχικών. Να χτυπούν μόνον όταν βλέπουν στόχο …
Καταλάβατε; Δεν είναι Πάσχα ακόμη … ούτε ένα φυσίγγιο να μην πηγαίνει χαμένο …»
«Μάλιστα!!!»
«Τι διάολο» μουρμούρισε ο Μέραρχος, «συμμάχησε η φύση μαζί τους σήμερα … ούτε το δάχτυλό του δεν βλέπει κανείς μ’ αυτή την πάχνη …»
Ο Υπολοχαγός του Επιτελείου Καλογεράς πήρε κι αυτός το άλογό του να πάει για ανίχνευση. Στο μεταξύ γύρισε ο Μάνος να αναφέρει:
«Ο εχθρός κινείται εις το βάθος των Στενών, εις τάξιν πορείας … Προηγούνται τα μεταγωγικά, ακολουθεί το Πυροβολικόν και τέλος ισχυρή φάλαγξ Πεζικού. Είναι η Μεραρχία της Βεροίας νομίζω …»
«Έχει καλώς …»

________
1
Αργότερα ο Αρχιστράτηγος δήλωσε ότι ήταν βέβαιος πως ο εχθρός θα υποχωρούσε μέσα στη νύχτα. Μάλλον έλεγε την αλήθεια. Είναι γεγονός ότι το πρωί, στο παρατηρητήριό του σε ένα λόφο έξω από τα Δελίνιστα, τρώγοντας μαζί με τους Επιτελείς του, τον Πρίγκηπα Γεώργιο και τους άλλους Πρίγκηπες ένα κοτόπουλο, γεμάτος ηρεμία και αυτοπεποίθηση, είχε ανακοινώσει την βεβαιότητά του ότι οι Τούρκοι θα υποχωρούσαν από τα Στενά.



Δύο κανονιές αντιλάλησαν πάνω από το Ράχοβο.
«Είναι ο Βερέτας … άρχισε να βάλλει …» είπε ο Μέραρχος.
«Τους άφησε νομίζω να πλησιάσουν» πρόσθεσε ένας Αξιωματικός.
‘Άλλες δυο κανονιές.
«Κύριε Βαρδουλάκη!» φώναξε ο Μέραρχος …
«Μεγάλην υπηρεσίαν θα προσφέρετε, αν μας συνδέσετε με την 5ην Μεραρχίαν»
Όλη νύχτα δεν είχαμε κανένα νέο από την 5η Μεραρχία. Είχε φτάσει στη θέση της; Είχε αποκλείσει τον οδό υποχώρησης του εχθρού;
«Ποια κατεύθυνση θα πάρω Στρατηγέ μου;»
«Προς το χωριό Δέλινο» απάντησε, αφού συμβουλεύτηκε τον χάρτη του.
«Να πάρω μήπως και συνοδεία μαζί μου;»
«Βεβαίως, να πάρετε τέσσερεις πέντε Ιππείς και έναν Υπαξιωματικόν»

Η 4η Μεραρχία κάλυπτε την έξοδο των Στενών, ένα μεγάλο ΤΑΥ, που το πόδι του ήταν ο αμαξιτός δρόμος που ερχόταν από το Σαραντάπορο και το οριζόντιο τμήμα του ένας άλλος αμαξιτός δρόμος, μέσα σε χαράδρα, που ένωνε τους Λαζαράδες με τα Σέρβια, περνώντας από το Προσήλιο. Στο κέντρο του «ταυ», είχαν οχυρωθεί Τούρκοι, από αυτούς που υποχώρησαν από το Ράχωβο, έχοντας ενισχυθεί από ένα ενισχυμένο Τάγμα, αυτό της Οχρίδος, που ήταν γνωστό για την ανδρεία των στρατιωτών του. Τρεις χιλιάδες άνδρες, διοικούμενοι από ένα γενναίο Αξιωματικό, τον Λοχαγό Σαμή από τα Γιάννινα, που ανήκε στο Επιτελείο του Ταχσίν, κάλυπταν την Τουρκική υποχώρηση προς τα Σέρβια. Είχαν οχυρωθεί στις βάσεις του υψώματος 886, που λέγεται και «Μπουρσάνα», αντίκρυ στην έξοδο των Στενών, και στα ερείπια ενός παλιού Μεσαιωνικού οχυρού πάνω στον
δρόμο για τα Σέρβια.

«Αν δεν αντισταθούμε εδώ, αν δεν πέσουμε ως τον τελευταίο,
οι συνάδελφοί μας του Σαρανταπόρου θα αιχμαλωτιστούν.
Όποιος λυπάται τη ζωή του να μου το πει αμέσως, να τον
στείλω στα Σέρβια» είπε στους άντρες του ο Σαμή.
«Αν είναι να σκοτωθούμε για τ’ αδέρφια μας, ας σκοτωθούμε!»

Τέτοιους γενναίους και αποφασισμένους έπρεπε να καταβάλλει τώρα η 4η Μεραρχία. Απέναντί τους, το δοκιμασμένο στη μάχη 8ο Σύνταγμα: Ο 12ος Λόχος του Μοναστηριώτη επάνω στη διασταύρωση, αντίκρυ στο μεσαιωνικό οχυρό, έχοντας στα αριστερά του προς το Προσήλιο τον 10ο και πίσω του τον 4ο του Σεγγίνη, μεταξύ του δρόμου και του Προσηλίου. Από την άλλη πλευρά, απέναντι στο ύψωμα, ο 2ος του Χρυσοσπάθη και δεξιά του ο 1ος του Σκυρού. Πιο πίσω, προς την έξοδο, ο 9ος Λόχος του Λυμπερόπουλου καταδίωκε εχθρικά μεταγωγικά, συγκρουόμενος με ένα τμήμα Πεζικού που προσπαθούσε να τα προστατεύσει.

Από το χάραμα, πυκνή ομίχλη έκρυβε τα πάντα. Κάθε φορά που άνοιγε για λίγο, οι δικοί μας χτυπούσαν τους Τούρκους, σπέρνοντας τον θάνατο. Όταν ξανάκλεινε, αυτοί συνεχίζανε τρομαγμένοι την πορεία τους. Και πάλι ξανάνοιγε, και ξανά γέμιζε ο τόπος με νεκρούς και τραυματίες Τούρκους. Μέχρι που, κάποια στιγμή η ομίχλη ανέβηκε ψηλότερα και τότε θέριζαν πια οι ομοβροντίες των μάνλιχερ και τα πολυβόλα.

Μπήκαν στη μάχη και οι δυνάμεις του Σαμή. Κατά τις 7 το πρωί, οι Ελληνικές δυνάμεις που πολεμούσαν με τους Τούρκους που υποχωρούσαν από τη στενωπό, δέχτηκαν επίθεση από το ύψωμα Μπουρσάνα (Β.Α. της εξόδου της Πόρτας) και από το λόφο των εκεί μεσαιωνικών ερειπίων. Η εχθρική επίθεση υποστηρίχτηκε και από έναν Ουλαμό Πεδινού Πυροβολικού, ταγμένο δυτικά από το χάνι Καστανιάς. Ο εχθρικός Ουλαμός έβαλε από απόσταση πέντε περίπου χιλιομέτρων από την έξοδο της Πόρτας. Αλλά μετά από λίγο υποχρεώθηκε να σιγήσει, δεχόμενος τα εύστοχα πυρά μιας ορειβατικής Πυροβολαρχίας της 4ης Μεραρχίας, που ανήκε στη Μοίρα Παρνασίδη και διοικούνταν από τον Λοχαγό Βερέτα2. Οι Τούρκοι πυροβολητές μάζεψαν βιαστικά τα πυροβόλα τους, ζέψανε τα άλογα, και υποχώρησαν μαζί με το υπόλοιπο Πυροβολικό του Ταχσίν.

Από το βάθος φάνηκαν οι εχθρικές Πυροβολαρχίες, έξι ολόκληρες Πυροβολαρχίες, είκοσι τέσσερα ιππήλατα πυροβόλα σε «τάξη πορείας», σε «φάλαγγα κατ’ όχημα». Η φάλαγγα είχε διανύσει οκτώ χιλιόμετρα από το ύψωμα Βίγλα Σαρανταπόρου, είχε ήδη αφήσει πίσω της το χάνι Καστανιάς, και είχε φτάσει σε απόσταση τριών ή τεσσάρων χιλιομέτρων από την έξοδο της Πόρτας. Τους είδε ο Βερέτας που τους περίμενε με τα Ορειβατικά μας πυροβόλα, και όταν έφτασαν στα δύο χιλιάδες τριακόσια μέτρα εξαπέλυσε τους κεραυνούς
του. Με μικρής διάρκειας δραστική βολή έσπειρε μεγάλο πανικό στις Τουρκικές γραμμές. Πυροβολητές το έβαζαν στα πόδια, Ελάτες ξέζευαν τις άμαξες, κόβοντας τους ιμάντες των αλόγων, και έφευγαν καλπάζοντας προς τα Σέρβια και την γέφυρα του Αλιάκμονα, να σωθούν οι ίδιοι παρατώντας τα κανόνια τους, πανικός …

Μονάχα ένας Τούρκος Ανθυπολοχαγός, προς τιμή του, συγκράτησε με το πιστόλι στο χέρι τους δικούς του και ανταπέδωσε μερικές κανονιές για την «τιμή των όπλων». Και μόνο δύο Τούρκικα Πυροβόλα κατάφεραν να ξεφύγουν, από τα είκοσι τέσσερα. Είκοσι δύο σύγχρονα πυροβόλα «Krupp», μαζί με τα κλείστρα τους, εγκαταλείφθηκαν. Όρμησαν «δια της λόγχης» αλαλάζοντας οι φαντάροι του Λυμπερόπουλου, σκότωσαν τους πυροβολητές που αντιστέκονταν και έπιασαν εκατόν πενήντα αιχμαλώτους!

Ο αμαξιτός δρόμος, από το χάνι Καστανιάς μέχρι και τέσσερα χιλιόμετρα από την έξοδο της στενωπού γέμισε από σκόρπια πυροβόλα με άσπρα μισοφέγγαρα, άλλα παρατημένα στη μέση του δρόμου και άλλα ριγμένα δεξιά και αριστερά στα αυλάκια. Και όχι μόνο πυροβόλα, αλλά και κάθε είδους τροχήλατα και άλλα υλικά: βλητοφόρα, σκευοφόρες, κάρα δίτροχα, με κομμένους και απλωμένους στη γη σαν φίδια ιμάντες, πεταμένους γυλιούς, σακκίδια, φυσιγγιοθήκες, μανδύες, στολές, κουβέρτες και κάθε τι άλλο που βάραινε τους Τούρκους στο τρέξιμο …

Οι σάλπιγγες των Τούρκων σήμαναν το Ελληνικό «παύσατε πυρ» και άσπρα μαντήλια κυμάτιζαν στον αέρα.

«Κύριε Λοχαγέ … παραδίδονται …» φώναξε ο Ανθυπολοχαγός Μουτζουρίδης …
«Μην δίνετε πίστη» απάντησε αυτός, «είναι τέχνασμα …»
«Εεεεε, εσείς … πετάξτε τα όπλα σας …» φώναξε στα Τούρκικα ένας φαντάρος μας … Οι Τούρκοι άφησαν
κάτω τα όπλα, αλλά καθώς πλησίασε ο Μουτζουρίδης τα ξαναπήραν και πυροβόλησαν!
«Μη φοβόσαστε παιδιά …» φώναξε ο Μουτζουρίδης, «θα το πληρώσουν αυτό … χτυπάτε τους …»

________
2
Ο Βερέτας θα δράσει σωτήρια και στη μάχη Λαχανά (τις προμεσημβρινές ώρες της 21 Ιουνίου 1913), κατά το Δεύτερο Βαλκανικό Πόλεμο εναντίον των Βουλγάρων.
Τότε, επειδή τα Ελληνικά και τα Βουλγαρικά τμήματα είχαν, κατά τη διάρκεια της μάχης, αναμειχθεί επικίνδυνα μεταξύ τους, και το Πυροβολικό μας αδυνατούσε να επέμβει χωρίς να προκαλέσει απώλειες από φίλια πυρά, ο Βερέτας έβαλε με άσφαιρα πυρά, με σκοπό να αντιληφθούν οι Έλληνες πεζοί την ενεργό παρουσία του φίλιου πυροβολικού (να το «ακούσουν» όπως τόνιζε χαρακτηριστικά ο Πλαστήρας), οπότε, με την ψευδαίσθηση ότι υποστηρίζονται απ’ αυτό, αναθάρρησαν ψυχολογικά, αναπτερώθηκε το ηθικό τους και συνέχισαν να μάχονται.


Και καθώς πυροβολούσε με το περίστροφο στο δεξί και με το αριστερό χέρι δείχνει προς τα εμπρός, μια σφαίρα τον χτύπησε στο στήθος, κόβοντας κάποιο νεύρο, και το χέρι έπεσε απότομα κάτω ξερό …
«Σε παρακαλώ … μου τραβάς το χέρι μια στιγμή … μούδιασε …» είπε σε ένα φαντάρο δίπλα του …
«Κύριε Ανθυπολοχαγέ, στα χείλια σας αίματα …»
«Δεν είναι τίποτα … προχωρείτε !!!»
Έκανε λίγα βήματα ακόμη και σωριάστηκε λιπόθυμος στην αγκαλιά του Λοχαγού Τσολακόπουλου που είχε τρέξει δίπλα του. Αυτός τον φίλησε και του έσφιξε με θέρμη το γερό του χέρι, σε απόχαιρετισμό … Πιο δίπλα σκοτώθηκε ο Υπολοχαγός Λογοθέτης και τραυματίστηκε ο Υπολοχαγός Καρκατζής.

Κατά τις 11 φάνηκε να πλησιάζει από το δρόμο Προσηλίου - Λαζαράδων, εχθρική δύναμη, ίσως και άνω του Τάγματος. Ήταν ένα τμήμα που ερχόταν από τη την Δεσκάτη, σε πυκνούς σχηματισμούς και αλαλάζοντας, έχοντας επί κεφαλής έναν Δερβίση που ανέμιζε μια πράσινη σημαία με χρυσοκεντημένα πάνω της ρητά από το Κοράνι. Βλέποντας την άσχημη τροπή, ο Συνταγματάρχης μας κάλεσε τον Υπασπιστή του τον Στραβοσκιάδη και τον Διοικητή του 1ου Τάγματος Λοχαγό Καλκανδή και διέταξε να στείλουν έναν Λόχο δικό
μας να βοηθήσει τον 9ο, περνώντας από τα αριστερά του εχθρού για πλευροκόπηση.

Ο 4ος Λόχος, με λοχαγεύοντα τον Ανθυπολοχαγό Σούμπαση3 έφυγε αμέσως να εκτελέσει τη διαταγή, μαζί με την Διμοιρία πολυβόλων του Κοσμά4. Μπροστά οι Διμοιρίτες, οι Ανθυπολοχαγοί Θεοχάρης, Παπαδόπουλος και Στρατηγόπουλος και οι Ανθυπασπιστές Χαροκόπος και Κοπελούζος και πίσω ακράτητοι οι φαντάροι. Διαβαίνοντας μια χαράδρα για να επιτεθεί, ο 4ος Λόχος καθηλώθηκε προς στιγμή από εχθρικά πολυβόλα
που θέριζαν, αλλά δεν έκανε πίσω …

«Ζέρβα … τη Διμοιρία σου … ακολουθείστε τους …» μου φώναξε ο Λοχαγός μου.
«Από τα αριστερά τους … κάντε κύκλο να βγείτε παραπίσω …»

Προχωρήσαμε τρέχοντας, χωρίς δεύτερες σκέψεις, να βοηθήσουμε τα αδέρφια μας. Πήρε ώρα η κίνησή μας, προσπεράσαμε καλυμμένοι σε μια ρεματιά, και όταν μετά από ώρα ο εχθρός μας είδε πίσω του, ήταν αργά γι’ αυτούς. Ανάμεσα σε δυο πυρά, οι Τούρκοι
κατατροπώθηκαν. Πιάσαμε αιχμαλώτους, κυριεύσαμε πολυβόλα, δυο άλογα Αξιωματικών και το κυριώτερο, την κατατρυπημένη5 εχθρική σημαία με τα χρυσοκέντητα λόγια, που πήρε από τα χέρια του Δερβίση ο Επιλοχίας του 4ου Λόχου Μωκέας6.

Μας υποδέχτηκαν τροπαιοφόρους με «Ζήτω» οι άλλοι Λόχοι και ο
Συνταγματάρχης πήρε τη σημαία στα χέρια του, λέγοντας: «Γενναίοι
Αξιωματικοί και οπλίται … σας επαινώ !!!»

Η επίθεσή μας, μας έφερε στα νώτα των Τούρκων του Τάγματος της Οχρίδας, που πολεμούσαν ακόμη στη διασταύρωση των δύο δρόμων. Σαν είδαν αυτοί ότι μπήκαν ανάμεσα σε δυο πυρά, ξέχασαν τις υποσχέσεις που είχαν δώσει στο Διοικητή τους και «ο σώζων εαυτόν σωθείτο …». Θέλοντας να κερδίσουν χρόνο, στείλανε κήρυκα για ανακωχή, τάχα να μαζέψουν τους τραυματίες.

________
3
(Είχε τραυματιστεί ο Διοικητής του Λόχου Σεγγίνης. Ο Σούμπασης σκοτώθηκε στα Γιαννιτσά μετά από 10 μέρες)
4
Μετέπειτα Αντιστράτηγος, Διοικητής της Ομάδας Μεραρχιών «Κ» και του Α’ Σ.Σ. το 1940-41 και αργότερα (Ιανουάριος 1949) Διοικητής ΓΕΣ, ως το 1951 που αποστρατεύθηκε. Στη συνέχεια εκλέχτηκε Βουλευτής με τον Παπάγο το 1951 και το 1952 και το 1953 έγινε Υπουργός Βορείου Ελλάδος, θέση από την οποία παραιτήθηκε όταν πέθανε ο Παπάγος.
5
Βρίσκεται σήμερα στο Εθνολογικό Μουσείο στην Αθήνα
6
Σκοτώθηκε και αυτός στην μάχη των Γιαννιτσών



«Αδύνατον» απάντησε ο Μέραρχος «η μάχη θα συνεχιστεί»
«Αφού είναι έτσι, εγώ παραδίνομαι …» είπε ο κήρυκας, που νοιαζότανε μόνο για το δικό του τομάρι …
«Είναι το καλύτερο που έχετε να κάμετε …»

Και η μάχη συνεχίστηκε και από ευνοϊκές θέσεις αποδεκατίζαμε τους γενναίους εχθρούς του Τάγματος της Οχρίδας και δεν θα κρύψω ότι όσο πιο λυσσασμένα τους χτυπούσαμε και τους σκοτώναμε άλλο τόσο μας προκαλούσε συγκίνηση ο ηρωισμός τους, καθώς έπεφταν ο ένας μετά τον άλλο, δίνοντας χρόνο στους δικούς τους να υποχωρήσουν από τα Στενά. Στο τέλος, μόνο ο Διοικητής τους ο Σαμή κατάφερε να σωθεί, μαζί με λίγους στρατιώτες του, από ολόκληρο το Τάγμα.

Κατά τις δύο το μεσημέρι τέλειωσε κι αυτή η μάχη και ο δρόμος για τα Σέρβια ήταν ανοιχτός. Κόκκινος από αίματα, στρωμένος με πτώματα αλλά και με μανδύες, κουβέρτες, αντίσκηνα και ότι άλλο πετούσαν οι Τούρκοι φεύγοντας … Ακόμη και το Χειρουργείο τους παράτησαν, γεμάτο τραυματίες …

Και εμείς, σαν να μην είχαμε άλλο στο μυαλό μας, θυμηθήκαμε την πείνα μας και τρέχαμε ξοπίσω τους, να φτάσουμε μιαν ώρα αρχύτερα στα Σέρβια, με την ελπίδα ότι εκεί θα φάμε και θα ξαποστάσουμε επί τέλους.

Στο δημόσιο δρόμο για την πόλη η κίνηση ήταν μεγάλη. Στρατιωτικά κάρα, αραμπάδες και αυτοκίνητα, πηγαινοέρχονταν, ενώ δεξιά και αριστερά κείτονταν πτώματα από τις προηγηθείσες μάχες.

Την ώρα που ο Μέραρχος με το Επιτελείο του παίρνανε κι αυτοί το δρόμο για τα Σέρβια, ακούστηκαν πυκνοί πυροβολισμοί. Μια ομάδα Τούρκων είχε κρυφτεί σε ένα βαθούλωμα και βλέποντάς τους άρχισαν να πυροβολούν. Μοιραίο λάθος, γιατί εκεί κοντά ήταν τα πολυβόλα του 8ου Συντάγματος που τους θέρισαν …

Έτσι τελείωσε η μάχη του Σαρανταπόρου …

Το 8ο Σύνταγμα του Καμπάνη είχε τις περισσότερες απώλειες. Ιδίως ο 4ος Λόχος. Εκτός από τον Υπολοχαγό Καρκατζή και τον Ανθυπολοχαγό Λογοθέτη που προανέφερα, και τον Μουντζουρίδη που τραυματίστηκε, σκοτώθηκαν ηρωικά ο Λοχίας Κυριάκος Γεωργαντάς, ο Υποδεκανέας Ιωάννης Κοτσίρης και οι Στρατιώτες Μιλτιάδης Χρυσομάλλης, Ευστράτιος Κούβελας, Αριστείδης Κασιμάτης, Κώστας Ζερβόλης, Λεωνίδας Μαρτσουκάτος, Βασίλης Καρδάρας, Κυριάκος Δρίβας, Χρήστος Μανουλάκος, Θωμάς Λιακουνάκος και Παναγιώτης Πλαγιανάκος. Και άλλοι που δεν μπορώ να θυμηθώ, ας με συγχωρέσουν …

Κάποιοι θα πουν, γιατί δεν συνεχίσαμε την καταδίωξη παραπέρα. Η απάντηση είναι ότι ήταν ανθρωπίνως αδύνατο. Αλλά αυτό θα το καταλάβει μόνο όποιος για δύο μερόνυχτα καβάλησε τόσες ράχες και πέρασε τόσα ρέματα, νηστικός και υπό βροχή, με τον θάνατο να παραμονεύει, ορμώντας απέναντι σε πολυβόλα που θέριζαν, αντικρύζοντας τόσο αίμα …

Έρχεται η στιγμή που κι ο νικητής ακόμη σταματάει να πολεμάει, όχι για να γευτεί τους καρπούς της νίκης, αλλά γιατί είναι άνθρωπος, με σώμα εξαντλημένο, με πληγές αλλά και με ψείρες, και κυρίως με ένα μυαλό που δεν χωράει άλλο αίμα και πονεμένα βογγητά …

Υπήρχαν όμως και οι εξαιρέσεις. Υπήρχε και ο Ίλαρχος Π. Μάνος, που πάντα πήγαινε μπροστά. Κατέλαβε την γέφυρα του Αλιάκμονα πριν την καταστρέψουν οι Τούρκοι και, στις δύο μετά το μεσημέρι, ενώ εμείς προχωρούσαμε με βήμα γοργό για τα Σέρβια, αλήθεια που βρήκαμε τόσο κουράγιο, αλλά είπαμε … η πείνα, αυτός είχε ήδη μπει στην πόλη και είχε φτάσει στη μικρή πλατεία της. Οι Χριστιανοί κάτοικοι της πόλης, στη
χαρά τους, ξέχασαν να τον ειδοποιήσουν ότι υπήρχαν ακόμη Τούρκοι μέσα από την πόλη, που υποχωρούσαν από το Σαραντάπορο, περνώντας από το μονοπάτι που είναι δίπλα στο Κάστρο. Τους είχαν πάρει στο κυνήγι οι Εύζωνοι του Κωνσταντινόπουλου, μετά τη μάχη στο Λιβάδι, μπαίνοντας στα Σέρβια από το μονοπάτι της Λάβας. Καθώς έφτασε ο Μάνος στην πλατεία, έπεσε πάνω σε εχθρικά μεταγωγικά και κινητά χειρουργεία. Οι Τούρκοι οδηγοί και συνοδοί καλύφθηκαν αμέσως στις γωνίες των δρόμων και άνοιξαν πυρ, αλλά χωρίς να προκαλέσουν απώλειες. Έγιναν μικροσυμπλοκές, αλλά στο μεταξύ ένας Λόχος
του 8ου πρόλαβε να φράξει την έξοδο της πόλης και έτσι όσοι γλύτωναν από τον Μάνο πέφτανε πάνω τους ή πάνω στους Ευζώνους. Απελπισμένοι οι Τούρκοι άρχισαν να σηκώνουν τα χέρια. Πιάστηκαν πάνω από επτακόσιοι αιχμάλωτοι, ανάμεσά τους ένας Συνταγματάρχης και δεκαεννέα Αξιωματικοί.

Αυτή ήταν η τελευταία μάχη της ημέρας. Με τη νίκη στο Σαραντάπορο άνοιξε ολοκληρωτικά ο δρόμος για τη Μακεδονία. Τα Σέρβια, η πρώτη Μακεδονική πόλη που ελευθερώθηκε, ξανάγιναν Ελληνικά μετά από πέντε και πλέον αιώνες σκλαβιάς7. Χαρούμενα
πρόσωπα αλλά και σκηνές μεγάλης σκληρότητας αντιμετωπίσαμε στα Σέρβια. Κάποιοι ντόπιοι Έλληνες όρμησαν στην Τούρκικη συνοικία και έβαλαν φωτιά σε κάμποσα σπίτια. Αυτοί που το έκαναν, λέγεται ότι ήταν συγγενείς των ομήρων από τους Μεταξάδες που έσφαξαν οι Τούρκοι τη νύχτα και τώρα ζητούσαν εκδίκηση. Λίγο πριν τη μάχη του Σαρανταπόρου, οι Τουρκικές αρχές των Σερβίων είχαν συλλάβει δεκάδες εξέχοντες χριστιανούς8, τόσο από τα Σέρβια, όσο και από το Μεταξά, καθώς και από άλλα χωριά, για να προλάβουν, όπως έλεγαν, εξέγερση των ντόπιων Ελλήνων. Όλοι αυτοί κλείστηκαν κατά μία εκδοχή στις φυλακές των Σερβίων μαζί με Τούρκους ποινικούς καταδίκους9. Ενώ οι όμηροι ήταν κλεισμένοι στη φυλακή, τους επισκέφθηκαν εξαγριωμένοι Τούρκοι, Στρατιώτες και Χωροφύλακες αλλά και ντόπιοι κάτοικοι. Οι Τούρκοι Χωροφύλακες, βλέποντας την ήττα που ερχόταν, πήγαν στη φυλακή και ανοίξανε τις πόρτες, λέγοντας με φτιαχτή ηρεμία:

«Ο Στρατός μας νικήθηκε … Εμείς φεύγουμε … είσαστε όλοι ελεύθεροι … εμπρός, ας βγουν πρώτα οι Οθωμανοί και μετά οι Έλληνες …»

Οι Οθωμανοί βγήκαν τρέχοντας, όρμησαν στην πλατεία, άρπαξαν ότι μπορούσαν και έφυγαν να ανταμώσουν το Στρατό τους που υποχωρούσε. Οι Έλληνες βγήκαν δισταχτικά στο προαύλιο, μη έχοντας εμπιστοσύνη. Είχαν δίκιο … οι Χωροφύλακες τους περίμεναν και επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά, με τουφέκια και

________
7
Τα Σέρβια είχαν καταληφθεί από τους Οθωμανούς το 1389 ή το 1393, 60 δηλαδή χρόνια πριν την άλωση της Πόλης. Ο Τούρκος περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπή, που επισκέφθηκε τα Σέρβια την άνοιξη του 1661, έγραψε ότι είχαν ένα θαυμάσιο κάστρο, ισχυρό, χτισμένο με πέτρα, σε τριγωνικό σχήμα, πάνω σε ένα μικρό χωμάτινο και κωνικό λόφο. Στις
δυο πλευρές του κάστρου υψώνονταν βουνά με αμπέλια και μέσα υπήρχαν 100 περίπου Ελληνικά φτωχόσπιτα. Δεν υπήρχαν κανόνια, πυριτιδαποθήκες, αποθήκες και τάφροι, αλλά μόνο μια κατεστραμμένη πύλη στη δυτική πλευρά. Όλα τα φιλανθρωπικά ιδρύματα ήταν κάτω στην πόλη. Υπήρχαν έξι μουσουλμανικές συνοικίες, οκτώ Ελληνικές και μία
εβραϊκή. Συνολικά 1.800 σπίτια περίπου, όλα με μωρεόκηπους και αμπέλια, το ένα πάνω από το άλλο, γαντζωμένα στο βουνό του κάστρου. Όλα πέτρινα, με σκεπές από κεραμίδια και πλάκες, φροντισμένα και στολισμένα. Υπήρχαν έξι τζαμιά, έξι συνοικιακά μικρά τεμένη, ένας τεκές, δύο γραμματοδιδασκαλεία, ένα λουτρό, χάνι και εκατό περίπου
μαγαζιά αλλά όχι μπεζεστένι (αγορά μεταξιού, αν και στην περιοχή παράγονταν χιλιάδες καντάρια μετάξι και μεταξωτή κλωστή. Πολλοί κάτοικοι φτιάχνανε προσόψια και μπουρνούζια. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού ήταν Έλληνες, οι Μουσουλμάνοι ήταν πιο λίγοι. Οι Έλληνες ήταν ανώτεροι από τους μουσουλμάνους, με σπίτια που βλέπανε προς τον Ιντζέ Καρά-Σού (=Αλιάκμονα), που κυλά μέσα στην πεδιάδα και βρίσκεται προς τη βορειοδυτική πλευρά. Η πόλη είχε επτά εκκλησίες χτισμένες με τέχνη και στολισμένες. Και Ελληνίδες, πλούσιες σε ύψιστο βαθμό, που κάθε χρόνο δίνανε
δεκαπέντε καντάρια μετάξι… » (Βασίλη Δημητριάδη, «Η κεντρική και Δυτική Μακεδονία κατά τον Εβλιγιά Τσελεμπή», (σ.202-204).

8
(68 ή κατ’ άλλους 70 ή 90 ή 117)
9
Μεταξύ των ομήρων αυτών, στους οποίους περιλαμβάνονταν και γυναίκες, αναφέρονται τα ονόματα του Παπα-Κατσιαούνη από τα Σέρβια, του Παπα-Νικόλα από το Παλαιογράτσανο, του Παπα- Γιώργη από το Ορτάκιοϊ (Πλατανόρεμα), του Παπα-Βασίλη, του Παπα-Αντώνη και του Παπα-Θανάση από τον Μεταξά, καθώς και το όνομα του δάσκαλου Κ. Κάρπου που καταγόταν από το Λιβάδι Ολύμπου και υπηρετούσε στα Σέρβια.


μαχαίρια και τους κατακρεούργησαν10. Βράζανε τα αίματα, όλοι θέλανε εκδίκηση, κοντά στα ξερά κάηκαν και τα χλωρά … Τη βία της εκδίκησης ακολούθησε το πλιάτσικο και κινδύνεψαν ακόμη και μαγαζιά Ελλήνων, αλλά ευτυχώς, οι περισσότεροι είχαν προνοήσει να χαράξουν μεγάλους σταυρούς με κιμωλία απ’ έξω, και μεγάλες επιγραφές «Ελληνικόν», «Ελλάς», «Ζήτω ο Βασιλεύς Γεώργιος» …

Κατάκοποι φτάσαμε στα Δικαστήρια των Σερβίων, που έγιναν Φρουραρχείο, για να παρουσιαστούμε. Η μεγάλη αυλή ήταν στρωμένη από ξεσχισμένα Δικαστικά αρχεία. Μετά, τραβήξαμε ψηλά σε μια όμορφη πλατεία με πλατάνια, όπου βρήκαμε μερικά μαγαζιά ανοιχτά. Μπήκαμε σε ένα να ξεκουραστούμε και να πιούμε έναν καφέ. Τα περισσότερα σπίτια τριγύρω ήταν καμένα. Τα έκαψαν οι δικοί μας, γιατί ήταν Τουρκικά, για να εκδικηθούν τη σφαγή των Χριστιανών. Το μαγαζί ήταν Τούρκικο, μα το είχαν καταλάβει
δυο Ελλαδίτες απ’ αυτούς που παρακολουθούν το Στρατό για μικρεμπόριο και πλιάτσικο και κάνουν χρυσές δουλειές.

Δεν θα πω περισσότερα, γιατί δεν μας τιμούν11 όσα είδα … Θα μείνω στο ότι επί τέλους ξεκουραστήκαμε και φάγαμε, παίρνοντας δυνάμεις για να συνεχίσουμε. Και στο ότι τα Σέρβια ήταν μία πανέμορφη πολιτεία, στριμωγμένη κάτω από απότομα και παράξενα
βράχια και χωμάτινα βουνά με βυζαντινά κάστρα και σπιτάκια τριγυρισμένα με πρασινάδες, χτισμένα αμφιθεατρικά, με θέα στον Αλιάκμονα.

Και το βραδάκι, βρήκα λίγη ησυχία να γράψω ένα γράμμα στους δικούς μου, που είχα καιρό να το κάνω. Ακόμη δεν είχα πάρει απάντηση από το προηγούμενο γράμμα μου, αλλά δεν παραπονιόμουν.

«Σέρβια 10-Χ-1912
Σεβαστέ μου πατέρα, σεβαστή μου μητέρα
Υγείαν έχω, το αυτό επιθυμώ και δι’ υμάς
Επήραμεν το Σαραντάπορο και εφθάσαμε εις τα Σέρβια θριαμβευταί!
Ήτο σκληρός αγών αλλά μην ανησυχείτε. Όπως σας έγραψα και εις την πρώτην επιστολήν μου, ο εχθρός τα παρατάει και φεύγει άμα τη όψει μας.

Μπορείτε να είστε υπερήφανοι δι’ εμέ, ο ίδιος ο Συνταγματάρχης μας με συνεχάρη δια τας ανδραγαθείας της Διμοιρίας μου προ των Σερβίων. Κατόρθωμα που επετεύχθη άνευ απωλειών, κάτι δια το οποίον αισθάνομαι υπερήφανος, σκεπτόμενος την τεραστίαν ζημίαν που προξενήσαμεν εις τον εχθρόν. Δυστυχώς, η μάχη δεν ήτο αναίμακτος δια το Σύνταγμά μας. Θα αναφέρω ιδιαιτέρως τον θάνατον του γενναίου Ταγματάρχου Παπαδήμα, φονευθέντος την νύκτα της ενάτης προ του Ραχώβου, καθώς και ότι εκ του 9ου Συντάγματος διεγράφησαν φονευθέντες ο Δεκανεύς Ιωάννης Κρέστος και οι οπλίται Αλέξανδρος Καραμπάτσος, Νικόλαος Σωτηρόπουλος, Χρήστος Παπασταθόπουλος, Γεώργιος Κοτσόβολος, Βασίλειος Παπαγιανόπουλος, Βασίλειος Μεντής, Χρήστος Κούλης και ο γείτων μας Κωνσταντίνος Παπανικολόπουλος. Παρακαλώ να διαβεβαιώσητε εκ μέρους μου τον πατέραν του, τον αγαπητό κυρ Γιώργο, ότι ο υιός του έπεσεν μαχόμενος ηρωικώς. Και την συμπαθεστάτη κυρα-Γιώργαινα, να της ειπήτε ότι ο Κωνσταντίνος εχάθη ακαριαίως και άνευ πόνου και ότι μέχρι την τελευταίαν στιγμήν ήτο ευχαριστημένος δια τας νίκας
μας.

Από τους ηρωικώς πεσόντας της Στρατιάς, θα σταθώ εις τον Ανθυπολοχαγόν Μαυροδήμον, όστις, ως γνήσιος Σπαρτιάτης, μόλις εχάραξεν προ της μάχης, επρόσταξεν να του φέρουν από τα μεταγωγικά την βαλίτσαν του, εξυρίσθη, ελούσθη, εκτενίσθη, εφόρεσεν την καλήν του στολήν, γάντια λευκά, μπότες λουστρινένιες και ούτω στολισθείς ως γαμβρός τη ημέρα του γάμου του, ώρμησεν πρώτος εις την μάχην και την αιωνίαν Δόξαν.
Ας είναι αιωνία η μνήμη όλων.

Θα αναφερθώ και εις τον Πρίγκηπαν Γεώργιον, όστις, ως λέγεται, έλαβεν το βάπτισμα της φωτιάς επί κεφαλής της Διμοιρίας του, ως να ήτο εις απλός Ανθυπολοχαγός …
Θα αναφέρω και τα ηρωικάς και λίαν ευστόχους Πυροβολαρχίας των Βλαχάβα, Λύτσικα, Μπουκλάκου και Παξιμάδη, αίτινες βάλουσαι εκ θέσεων σχεδόν ακαλύπτων, έκαμαν τα εχθρικά Πυροβόλα να σωπάσουν! Ω, δεν φαντάζεσθε πόσαι ιστορίαι δόξης κυκλοφορούν από ώρας εντός του καταυλισμού μας, καθώς αφικνύονται και τα λοιπά Σώματα εις τα Σέρβια.
Ειλικρινώς, αν τας έγραφα όλας, δεν θα ετελείωνεν ποτέ η επιστολή αύτη. Δια τούτον και θέτω τέλος αναγκαστικώς, διαβεβαιώνοντάς Σας ότι εγώ είμαι καλά και δεν θέλω να ανησυχείτε δι εμέ. Κάνω το καθήκον μου όπως όλοι. Δώσατε την αγάπην μου εις τους αδελφούς και τας αδελφάς μου.

Σας ασπάζομαι σεβασμίως
Ο υιός σας
Αριστείδης»

Την επομένη περάσαμε τον Αλιάκμονα, και στρατοπεδεύσαμε για ανάπαυση και ανασυγκρότηση στη διασταύρωση του δρόμου Κοζάνης - Βέροιας.

________
10
Ο Γάλλος δημοσιογράφος της Illustration Jean Leune (στο έργο του «Ελληνοτουρκικός Πόλεμος») μας δίνει την παρακάτω περιγραφή: «Τα ακρωτηριασμένα πτώματα ερρίφθησαν εδώ και εκεί όπως έτυχε, αι δε αιμορραγούσαι κεφαλαί, φρικωδώς μορφάζουσαι, με τα χαρακτηριστικά των συνεσπασμένα υπό της οδύνης, ετοποθετήθησαν κατά γης, ως παράταξις φρίκης, εκατέρωθεν της οδού, υπό της οποίας ο Ελληνικός Στρατός έμελλε να εισέλθη εις την πόλιν, ως δια να ευχηθούν το “καλώς ορίσατε” εις τους νικητάς αδελφούς των.»

11
Ο συγγραφέας Σπύρος Μελάς, όπως θα δούμε και από την «διήγησή» του σε επόμενη ενότητα, περιγράφει εικόνες λεηλασίας (από τους ντόπιους) που δεν μας τιμούν, μέχρι να βάλει τάξη ο Στρατός μας. Και ότι την επόμενη μέρα χρειάστηκε να δώσει διαταγή ο Αρχιστράτηγος, όταν έφτασε στην πόλη, να κρεμάνε όποιον πιάνανε να κάνει πλιάτσικο.
Ας με συγχωρήσουν οι αναγνώστες μου … συνειδητά, προτιμώ να τιμήσω το μεγαλείο και την 100στή επέτειο της νίκης, παρά να σταθώ στα όσα μελανά σημεία θα μπορούσαν να την στιγματίσουν, παριστάνοντας τον πολύξερο από την ασφάλεια της πολυθρόνας μου. Δεν θα κρίνω με δάχτυλα που πατάνε πλήκτρα, αυτούς που κρατούσαν Μάνλιχερ ή αυτούς που έζησαν αιώνες κάτω από ζυγό. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει αρκετή βιβλιογραφία, για όποιον θέλει περισσότερες λεπτομέρειες.

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα...

Ο Οθωμανικός στρατός (1299-1922). Οργάνωση, οπλισμός, τακτικές μάχης και στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις

Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο κυκλοφόρησε πρόσφατα με τίτλο: "Ο Οθωμανικός στρατός (1299-1922). Οργάνωση, οπλισμός, τακτικές μάχης και στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις", του Ταξίαρχου της ΕΛ.ΑΣ Χρήστου Κονταρίδη. Για όποιον ενδιαφέρεται να γνωρίσει και να κατανοήσει καλύτερα τον, κατά Ναύαρχο Κουντουριώτη εχθρό του Γένους, είναι μια εξαιρετική παρουσίαση, ευκολοδιάβαστη ακόμα και από κάποιον μη ειδικό. Aναδημοσιεύουμε τον πρόλογο του Νίκου Λυγερού:

«Η μελέτη του Ταξιάρχου Χρήστου Κονταρίδη έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό του πλαισίου της εξέλιξης της τουρκικής κρατικής οντότητας, εντάσσοντάς την στη νοόσφαιρα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Αυτή η προσπάθεια δεν αποτελεί αναχρονισμό ακόμα κι αν φαινομενικά μάς εκπλήσσει η προσέγγιση σε πρώτο βαθμό. Αντιθέτως, μελετώντας τη ραχοκοκαλιά της δομής και της οργάνωσης του στρατιωτικού σκέλους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αναδεικνύει διαχρονικά στοιχεία τα οποία είναι τα θεμέλια κι η παράδοση του τουρκικού στρατού.

Ο Ταξίαρχος Χρήστος Κονταρίδης δεν κάνει το στρατηγικό λάθος μιας ιδανικής μελέτης, η οποία θα εξέταζε πρώτα τη γεωπολιτική αντίληψη, μετά τη γεωστρατηγική άποψη και ύστερα μόνο τη στρατιωτική δομή, διότι κατανόησε ότι η μελέτη του αφορά σε έναν θεσμό που δημιουργήθηκε κι όχι που εκτέλεσε. Έτσι η αναδρομική προσέγγισή του δίνει βάρος στο τακτικό επίπεδο πρώτα και μετά κατασκευάζει τις απαραίτητες προεκτάσεις κι όχι επεκτάσεις, για ν' αγγίξει στη συνέχεια τη στρατηγική μέσω του επιχειρησιακού και της εφοδιαστικής αλυσίδας. Δεν πρόκειται για έναν πολιτισμό που οπλίστηκε για να αμυνθεί, αλλά για ένα όπλο που προκήρυξε ότι είναι πολιτισμός.

Έτσι αναφέρεται πρώτα στα όπλα και τις πολεμικές τακτικές των μαχητών του Εμίρη Οσμάν, για να αναλύσει τις σταδιακές αλλαγές και εξελίξεις των διαδόχων έως τον Σουλτάνο Μουράτ Β' (1421-1451). Σε δεύτερη φάση, αναλύει την εδαφική κατάσταση και τον τρόπο διαχείρισής της στην περίοδο που αρχίζει με τον Μωάμεθ Β' Φατίχ (1432-1481) και τελειώνει με τον Μωάμεθ Β΄ Αβτζή (1648-1687). Μέσω αυτής της ανάλυσης, η οποία συμπεριλαμβάνει την απόδειξη της ανικανότητας πολλών Σουλτάνων, διότι δεν είχαν στρατηγική διαχείριση κρίσεων, την ανάμειξη των γενιτσάρων στην πολιτική που προκάλεσε εκφυλισμό του συστήματος, αλλά και τη σύγκριση των στρατιωτικών δομών και ικανοτήτων με την ανάπτυξη της Ευρώπης, ο Ταξίαρχος Χρήστος Κονταρίδης διαχωρίζει, διακρίνει και αναδεικνύει τα αίτια της παρακμής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το τρίτο και τελευταίο στάδιο της μελέτης αφορά στην περίοδο μεταξύ Σουλτάνου Σουλεϊμάν Β΄ (1642-1691) και του Μωάμεθ Στ΄ Βαχιντεντίν (1861-1926), για να καταλήξει στον ευρωπαϊκό έλεγχο της στρατιωτικής δομής αλλά και ισχύς και να εξηγήσει τη μεταμόρφωση που θα προκαλέσει ο Μουσταφά Κεμάλ. Ο τελευταίος ερμηνεύεται πλέον ως κοντραπούντο της μελωδίας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και παρουσιάζει ήδη στοιχεία αρμονίας που θα διεκδικήσει η Τουρκία μέσω του Νεοθωμανικού δόγματος. Αυτή η νέα σύνθεση του Ταξιάρχου Χρήστου Κονταρίδη δεν μας μαθαίνει μόνο τα μυστικά που καλύπτουν τους καλγιοντζήδες, τους λεβέντες, τους δερβετζήδες, τους γκιονουλουγιάν, τους δελήδες και τους ασχίρηδες, με άλλα λόγια τα συστατικά, αλλά μέσω της κατανόησης και της επινόησής του κατάφερε να μας δείξει τις δομές και τις υποδομές του βαθέως κράτους, ως συνέχεια του στρατιωτικού σκέλους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, για να πάψουμε να ονειροπολούμε και να αποκτήσουμε ένα όραμα!»

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα...

Πολεμώντας τη λήθη, Τα εκτός ενεργείας αεροσκάφη της ΠΑ 2010-2011

Σημ Εν Κρυπτώ: Από τις εκδόσεις Special Projects έρχεται ένα νέο βιβλίο με θέμα ασυνήθιστο και "δύσκολο" αλλά σίγουρα ενδιαφέρον, που συμπληρώνει ένα κενό στην Ιστορία της Αεροπορίας μας, αλλά και της νεότερης σύγχρονης Ιστορίας της Πατρίδας μας. Ένα θέμα που αν και φαινομενικά ίσως να μην ενδιαφέρει πολύ κόσμο, εντούτοις μας δίνει απτές και συγκεκριμένες κατευθύνσεις για να αναλύσουμε και να εξηγήσουμε την Ελληνική Αεροπορική Ισχύ από τα μεταπολεμικά χρόνια κι ύστερα και να καταλάβουμε καλύτερα την πολιτική και τις πράξεις ή παραλείψεις της χώρας μας σε επίπεδο διεθνούς πολιτικής από τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου μέχρι και τις μέρες μας. Τα συγχαρητήριά μας στον Αεροπορικό Ερευνητή Θέμη Βρανά για το τιτάνιο έργο που έφερε σε πέρας σε μια χώρα που η Αεροπορική Ιστορία δεν είναι το δυνατό της σημείο και που η ιστορική μνήμη έχει διάρκεια λίγων εβδομάδων.

Η Πρόκληση

Σε µια χώρα που, ειρωνικά, παρά τη μεγαλειώδη ιστορία της δυστυχώς δεν φηµίζεται για την ιστορική της µνήµη και τη διατήρηση της ιστορικής της κληρονοµιάς, το παρόν έργο έρχεται να πολεµήσει τη λήθη που επιφέρει ο χρόνος και να µας υπενθυµίσει την αξία των ατσαλένιων αποµάχων της Αεροπορίας µας. Τα πολεµικά αεροσκάφη που άπλωσαν επιβλητικά τις φτερούγες τους στους ελληνικούς και ξένους αιθέρες κάποια στιγµή τέθηκαν, αναγκαστικά και επιβεβληµένα, εκτός ενεργείας, όµως οι ένδοξες σελίδες που κάποτε έγραψαν στο Πάνθεον της ιστορίας, έχοντας στα χειριστήριά τους γενναίους Έλληνες Αεροπόρους, δεν πρέπει να λησµονηθούν ποτέ. Η αξία ενός πολεµιστή αποτιµάται από τις νίκες του στη µάχη, και η αλήθεια είναι πως οι 667 απόµαχοι από µέταλλο που βρίσκονται διάσπαρτοι ανά την Ελλάδα και που κάποτε πετούσαν με τα ελληνικά εθνόσημα κέρδιζαν καθηµερινά αναρίθµητες µάχες στα χρόνια που η χώρα τους εµπιστεύτηκε την Άµυνά της, µε τον ίδιο νικηφόρο τρόπο που πλέον πράττουν τα σύγχρονα αεροσκάφη της ΠΑ.

Στόχος αυτής της εκδοτικής προσπάθειας ήταν η δημιουργία ενός πρωτοποριακού για τα ελληνικά χρονικά λευκώματος, μέσα από το οποίο ο αναγνώστης να προσεγγίσει µε έναν εντελώς ασυνήθη τρόπο ένα αναλογικά µεγάλο µέρος της 80χρονης ιστορίας της Πολεµικής Αεροπορίας µας, παρελαύνοντας από µπροστά του µια πληθώρα ιπτάµενων βετεράνων που χρόνια πριν ανέλαβαν εκείνοι να φυλάττουν Θερµοπύλες.

Η Πραγματοποίηση

Το παρόν πόνηµα αποσκοπεί στη διατήρηση της αεροπορικής µας κληρονομιάς, όντας το επιστέγασμα µιας κοπιώδους και µακροχρόνιας προσπάθειας (22 ετών έρευνας και 18 μηνών επεξεργασίας φωτογραφιών και πληροφοριών) του συγγραφέα, ο οποίος εδώ και πάρα πολλά χρόνια έθεσε τη δηµιουργία αυτού του λευκώµατος ως προσωπικό όνειρο ζωής. Έχοντας ως εφόδια την αγνή αγάπη του για την Αεροπορία µας, το εξαιρετικό του αρχείο και την ακλόνητη προσήλωσή του στη λεπτοµέρεια και την ακρίβεια των παρατιθέµενων στοιχείων ο συγγραφέας δικαίως θεωρείται αναγνωρισμένη αυθεντία στον τομέα της μελέτης της ιστορίας των εκτός ενεργείας αεροσκαφών της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας.

Το Αποτέλεσμα

Το ‘Πολεμώντας τη Λήθη’ αποτελεί µια µοναδική για τα ελληνικά δεδοµένα µελέτη και παράλληλα την πλέον ολοκληρωµένη παγκοσµίως παρουσίαση των εκτός ενεργείας αεροσκαφών µιας αεροπορικής δύναµης, αφού συνδυάζει την πλήρη φωτογραφική καταγραφή κάθε τέτοιου αεροσκάφους (συγκεκριμένα 667 αεροσκαφών για την περίπτωση της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας!) µε τη λεπτοµερή αναφορά της πορείας του µετά την απόσυρσή του από την ενεργό υπηρεσία, επιτυγχάνοντας έτσι έναν άθλο δίχως διεθνές προηγούµενο! Και αυτό, καθώς οποιαδήποτε αντίστοιχη προσπάθεια στο εξωτερικό έχει περιοριστεί μόνον στην τοπογραφική καταγραφή σε μια δεδομένη στιγμή των εκτός ενεργείας αεροσκαφών ορισμένων αεροπορικών δυνάμεων, απουσιάζοντας όμως τόσο η φωτογραφική κάλυψη αυτών όσο και η ιστορική τους διαδρομή.

Ευχή μας αποτελεί το παρόν πόνηµα να αποτελέσει το έναυσµα που θα κεντρίσει το ενδιαφέρον τόσο του Κλάδου, όσο και του ευρύτερου κοινού, ώστε στο µέλλον οι ατσαλένιοι βετεράνοι της Πολεµικής Αεροπορίας µας να τύχουν της αναγνώρισης και αξιοποίησης που αρµόζει στην προσφορά τους, παρακινώντας σε ένταση των προσπαθειών διάσωσης και έκθεσης σε δηµόσια θέα περισσοτέρων εξ αυτών, και δη εκείνων που χαρακτηρίζονται από σπανιότητα ή από ιδιαίτερο ιστορικό επιχειρήσεων.

Διαβάστε περισσότερα...

«Όπλα και καταρρίψεις της Ελληνικής Αεροπορίας 1940 – 1941»

Δελτίο Τύπου εκδόσεων Δούρειος Ίππος

Με την συμπλήρωση 80 ετών ιστορίας της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας, ως ανεξάρτητου Kλάδου, εκδόθηκε η πρώτη προσπάθεια συγκεντρωτικής παρουσίασης των πολυβόλων και πυροβόλων με τα οποία ήταν εξοπλισμένα τα ελληνικά αεροσκάφη κατά την περίοδο του Ελληνοϊταλικού πολέμου και της Γερμανικής εισβολής.
Ο συγγραφέας, μετά από δεκαετή έρευνα και μελέτη υλικού που διασώθηκε από Έλληνες και ξένους, ιδιώτες και κρατικούς φορείς, έρχεται να φωτίσει ένα σημαντικό μέρος του θέματος που πραγματεύεται, καλύπτοντας ένα κενό στην ανύπαρκτη ελληνική βιβλιογραφία. Πρόκειται για ένα μοναδικό έργο που παρουσιάζει τον οπλισμό, τα πυρομαχικά και τα σκοπευτικά συστήματα που έφεραν τα ελληνικά αεροσκάφη, με άγνωστες έως σήμερα πληροφορίες και εξαιρετικό φωτογραφικό υλικό, μέρος του οποίου είναι σπάνιο και δημοσιεύεται για πρώτη φορά.
Στο πρώτο μέρος του βιβλίου περιέχεται το ιστορικό πλαίσιο των ενεργειών για την αγορά αεροπορικού οπλισμού, μία λεπτομερής ανάλυση των όπλων και των οπλικών συστημάτων ανά τύπο αεροσκάφους, καθώς και μία έρευνα σχετικά με την απόδοση, την ποιοτική και την ποσοτική τους επάρκεια. Στο δεύτερο μέρος, γίνεται μια λεπτομερής καταγραφή των καταρρίψεων που πέτυχαν οι Έλληνες αεροπόροι, παρά τις αντίξοες συνθήκες που αυτοί είχαν να αντιμετωπίσουν, ενώπιον δυο αεροπορικών γιγάντων.
Το συγκεκριμένο βιβλίο αποτελεί σημαντικό εργαλείο για τον ιστορικό, ερευνητή, μοντελιστή, αλλά και τον απλό αναγνώστη που επιθυμεί να εντρυφήσει στον ειδικό αυτό τομέα.

Συγγραφέας: Νικόλαος Χριστοφίλης
Εκδόσεις: Δούρειος Ίππος © Αθήνα 2010
Σελίδες: 160

Πληροφορίες: Τηλ: 6937937539
e-mail: doureios@doureios.com

Διαβάστε περισσότερα...

Οι Τουρκικές Μυστικές Υπηρεσίες και η ΜΙΤ

Επανεκδόθηκε και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΙΝΦΟΓΝΩΜΩΝ το βιβλίο του Μάνου Ηλιάδη, Οι Τουρκικές Μυστικές Υπηρεσίες και η ΜΙΤ (Α’ Τόμος), που όταν πρωτοκυκλοφόρησε, το 1998, τάραξε τα νερά όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και διεθνώς και κυρίως στην ίδια τη γείτονα χώρα, όπου η ΜΙΤ προχώρησε στη μετάφραση και την παράνομη έκδοση και κυκλοφορία του στην τουρκική αγορά βιβλίου. Όταν κυκλοφόρησε θεωρήθηκε από Έλληνες και ξένους μελετητές και αναλυτές ως ‘ευαγγέλιο’, αφού πήρε επάξια τον τίτλο της πιο συστηματικής και ενδελεχούς μελέτης παγκοσμίως γύρω από την ιστορία, την οργάνωση-διάρθρωση, τις επιχειρησιακές δυνατότητες, τις πρακτικές και τη δράση της ΜΙΤ και των άλλων υπηρεσιών ασφαλείας και πληροφοριών της Τουρκίας.

Τώρα, εν όψει της έκδοσης και κυκλοφορίας του Β΄ Τόμου του εν θέματι βιβλίου, που θα αφορά τη συνέχεια και τις εξελίξεις γύρω από τη ΜΙΤ και τις λοιπές υπηρεσίες πληροφοριών και ασφαλείας από το 1998 και εντεύθεν,ο εκδοτικός οίκος ΙΝΦΟΓΝΩΜΩΝ προχώρησε στην επανέκδοση του μνημειώδους έργου του Μάνου Ηλιάδη, Οι Τουρκικές Μυστικές Υπηρεσίες και η ΜΙΤ (Α’ Τόμος), που αποτελεί πολύτιμο εργαλείο γνώσης και ανάλυσης της πολιτικής που ασκεί η Τουρκία δια των υπηρεσιών πληροφοριών και ασφάλειας και μέσα από τη δράση παρακρατικών και παραστρατιωτικών ομάδων και συμμοριών, που ελέγχονται ασφυκτικά από το τουρκικό ‘βαθύ’ κράτος.

Τίτλος: Οι Τουρκικές Μυστικές Υπηρεσίες και η ΜΙΤ (Α’ Τόμος)
ISBN: 960836243-1
Σελίδες: 512
Τιμή: 28 ευρώ
Κεντρική Διάθεση: Εκδόσεις ΙΝΦΟΓΝΩΜΩΝ
Φιλελλήνων 14, Σύνταγμα, Αθήνα,
Τηλ. 210 3316036, Φαξ 210 3250421, e-mail: info@infognomon.gr

Διαβάστε περισσότερα...

Το ζήτημα του Πατριωτισμού

Στο νέο του βιβλίο, ο Μελέτης Μελετόπουλος αποδομεί με επιστημονικά επιχειρήματα τον εθνομηδενισμό, τις θεωρίες της «εθνογένεσης» και την προσπάθεια διαστρέβλωσης της Ελληνικής ιστορίας, αποδεικνύοντας ότι πίσω τους κρύβονται οι ιδεοληψίες και τα στερεότυπα της λεγόμενης «προοδευτικής» διανόησης. Αναφέρει δε συγκεκριμένα παραδείγματα πανεπιστημιακών καθηγητών, δημοσιογράφων, κριτικών κλπ., στους οποίους απαντά με ισχυρή τεκμηρίωση, επιστημονική αυστηρότητα και παραπέμποντας διαρκώς στις πηγές και σε διεθνή βιβλιογραφία.

Στην συνέχεια αναλύει την προσπάθεια κατασκευής ανύπαρκτων μειονοτήτων, όπως και ανυπόστατου αντισημιτισμού στην ελληνική κοινωνία,και απομυθοποιεί το ιδεολόγημα της «πολυπολιτισμικότητας». Επίσης ασχολείται με την επιχείρηση ωραιοποίησης της Τουρκοκρατίας από ορισμένους πανεπιστημιακούς, η οποία καταλήγει αναπόφευκτα στην άμβλυνση των αμυντικών αντανακλαστικών έναντι του τουρκικού επεκτατισμού.

Σημαντικό μέρος της μελέτης καταλαμβάνει μία ολοκληρωμένη, βασισμένη σε διεθνή βιβλιογραφία κριτική του Σχεδίου Ανάν, καθώς και μία αναλυτική τεκμηριωμένη αναφορά στο πρόβλημα της ονομασίας των Σκοπίων.

Στο κεφάλαιο για την σκληρή πραγματικότητα των ελληνοτουρκικών σχέσεων, παρουσιάζεται η μακροϊστορική φύση της χιλιετούς ελληνοτουρκικής διαμάχης, καταρρίπτονται με επιχειρήματα οι ψευδαισθήσεις για την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή ΄Ενωση και τις γεωπολιτικές και δημογραφικές της συνέπειες, ενώ παρουσιάζεται το χρονικό των παραβιάσεων της Συνθήκης της Λωζάννης από την υπογραφή της το 1923 μέχρι σήμερα. Επίσης παρουσιάζεται αναλυτικά η ιστορία των τουρκικών διεκδικήσεων και σχεδιασμών στην Δυτική Θράκη και η σχετική τουρκική προπαγάνδα στο διαδίκτυο, καθώς και το πρωτοφανές για ευρωπαϊκό κράτος μεσαιωνικό καθεστώς της μουφτείας. Τέλος, παρουσιάζεται η περίφημη θεωρία του Παναγιώτη Κονδύλη για το σενάριο ελληνοτουρκικής σύγκρουσης. Ο συγγραφέας, στο κεφάλαιο με τίτλο «Η σοφία της αδιαλλαξίας»,καταλήγει στο συμπέρασμα ότι μόνον η απόφαση για εθνική αντίσταση μέχρις εσχάτων μπορεί να αποτρέψει τυχοδιωκτικούς επεκτατισμούς εις βάρος μας και να εξασφαλίσει την εθνική μας ακεραιότητα και ασφάλεια.

Αλλά ο συγγραφέας δεν προσχωρεί στην λογική των λεγομένων «υπερπατριωτών»,στους οποίους καταλογίζει επαρχιωτικό εθνικισμό, τριτοκοσμικές αντιλήψεις, φοβίες και ανασφάλειες, αθεράπευτες αντιφάσεις, άγνοια του διεθνούς περιβάλλοντος και τυχοδιωκτικές πρωτοβουλίες στα εθνικά θέματα.

Τελικώς, μεταξύ εθνομηδενισμών και εθνικιστών, εξαίρεται από τον συγγραφέα το υγιές πατριωτικό αίσθημα της σιωπηρής πλειοψηφίας του ελληνικού λαού, όπως αυτό εξάγεται από έγκυρες δημοσκοπήσεις της κοινής γνώμης, οι οποίες αναλύονται στο βιβλίο.

Στο τελικό κεφάλαιο αναδεικνύεται η ακατάλυτη σχέση μεταξύ Πατριωτισμού και Δημοκρατίας, που ανάγεται στον όρκο των αρχαίων Αθηναίων εφήβων. Η μελέτη ολοκληρώνεται με μία ανάλυση της έννοιας της εθνικής συνείδησης.

Μελέτης Η. Μελετόπουλος

ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΥ

Εκδόσεις Παπαζήση- Αθήνα 2010, 227 σελίδες

Διαβάστε περισσότερα...

Η έκθεση του ΓΕΕΦ για το 1974 Τα γεγονότα κάτω απο νέο πρίσμα

Δελτίο Τύπου εκδόσεων Δούρειος Ίππος

Για τα γεγονότα του 1974 υπάρχει πλούσια βιβλιογραφία. Ωστόσο, υπάρχουν πολλά σημεία που παραμένουν «σκοτεινά», παρά τις όποιες εξηγήσεις ή ερμηνείες έχουν δοθεί κατά καιρούς από τους διαφόρους συγγραφείς. Πολλές από αυτές τις εξηγήσεις βασίζονται σε ακραία σενάρια, γι’ αυτό και δεν αναιρούν πλήρως τις αμφιβολίες του αναγνώστη, ο οποίος παραμένει με αναπάντητα ερωτηματικά. Με δεδομένη την απαγόρευση της πρόσβασης σε επίσημα αρχεία, τα οποία παραμένουν σφραγισμένα στην Βουλή, η δυνατότητα έρευνας περιορίζεται δραστικά ενώ και ο βαθμός αξιοπιστίας των εργασιών που εμφανίζονται κατά καιρούς, δεν βελτιώνεται.
Το νέο βιβλίο του Σάββα Βλάσση, αποκαλύπτει ένα πραγματικό ντοκουμέντο. Πρόκειται για την Έκθεση που συνέταξε το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς της Κύπρου, για τα γεγονότα του 1974! Το ντοκουμέντο αυτό, που σήμερα κάθε άλλο παρά απόρρητο μπορεί να χαρακτηρισθεί, περιλαμβάνεται αυτούσιο στο πρώτο μέρος του βιβλίου. Στο δεύτερο μέρος, ο συγγραφέας, με μεθοδικό και σχολαστικό τρόπο, αναλύει τα νέα στοιχεία, τις αποκαλύψεις που προσφέρει η Έκθεση αυτή. Συνδυάζοντας τα μέχρι τώρα γνωστά στοιχεία, ο συγγραφέας εντοπίζει, απομονώνει, αναλύει ένα προς ένα τα νέα στοιχεία που προκύπτουν και στο τέλος επεκτείνει τον συλλογισμό και την αναλυτική διαδικασία, εξάγοντας άκρως ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Η ανάλυση αυτή σχετίζεται με πτυχές όπως οι αδυναμίες και ελλείψεις της Εθνικής Φρουράς, το πρόβλημα ηγεσίας, ο στρατηγικός και τακτικός αιφνιδιασμός που υπέστησαν τα επιτελεία σε Αθήνα και Λευκωσία, τα σφάλματα εκτιμήσεων και οι αυτοσχεδιασμοί, η ηττοπάθεια που επικράτησε κ.λπ. Επιμέρους κεφάλαια που φωτίζονται βάσει των νέων στοιχείων και της ανάλυσης του συγγραφέα, είναι η στρατιωτική συνδρομή της Αθήνας προς την Κύπρο, η περιβόητη υπόθεση της μεραρχίας που σχεδιαζόταν να αποσταλεί και η αδικαιολόγητη απώλεια της Αμμοχώστου.
Στο τρίτο μέρος του βιβλίου, ο συγγραφέας ασκεί κριτική στους χειρισμούς της πολιτικής ηγεσίας που ανέλαβε την εξουσία στις 24 Ιουλίου 1974. Πρόκειται για ένα κεφάλαιο το οποίο συνήθως υποβαθμίζεται, μπροστά στις τεράστιες ευθύνες του στρατιωτικού καθεστώτος και γι’ αυτό αποτελεί «ταμπού». Ο συγγραφέας αναδεικνύει και τις πολιτικές ευθύνες που υπάρχουν. Βασιζόμενος στα νέα στοιχεία που έχουν προκύψει, επεκτείνει την ανάλυσή του στις ευθύνες των Καραμανλή και Αβέρωφ, ασκεί κριτική στους χειρισμούς τους και καταλήγει σε συμπεράσματα που κάθε άλλο παρά αβάσιμα μπορούν να χαρακτηρισθούν και οπωσδήποτε θα προκαλέσουν αίσθηση.

Το βιβλίο, δεν επιδιώκει την πλήρη κάλυψη του Κυπριακού. Περιορίζεται στα νέα στοιχεία που προκύπτουν από την Έκθεση του ΓΕΕΦ και μία νέα οπτική που συνθέτουν για την εξέταση των γεγονότων της περιόδου εκείνης. Το ύφος του βιβλίου διακρίνεται από ψυχραιμία και ακρίβεια στην ανάλυση. Ο συγγραφέας στηρίζει την κριτική και τα συμπεράσματά του στην λογική, αποφεύγοντας τα ευφάνταστα σενάρια και τις υπερβολές. Έτσι, τα γεγονότα απομυθοποιούνται και παρουσιάζονται στις πραγματικές τους διαστάσεις.
Πρόκειται για ένα έργο το οποίο, όπως υποδηλώνει και ο τίτλος του, προσφέρει ένα νέο πρίσμα κάτω από το οποίο εξετάζονται τα γεγονότα του 1974. Γι’ αυτό και μόνο έχει μεγάλο ενδιαφέρον και θα συζητηθεί. Το βιβλίο κυκλοφορεί το πρώτο δεκαήμερο Αυγούστου.

Συγγραφέας: Σάββας Δ. Βλάσσης.
Εκδόσεις: Δούρειος Ίππος @ 2010, website: www.doureios.com, e-mail: doureios@doureios.com
Σελίδες: 216

Διαβάστε περισσότερα...

Kύπριοι και Ιρλανδοί πολιτικοί κρατούμενοι στις φυλακές της Αγγλίας

Όταν στις 27 Αυγούστου 1956 έφτασαν οι έξι πρώτοι Κύπριοι της ΕΟΚΑ στις αγγλικές φυλακές Γουόρμγουντ Σκραμπς του Λονδίνου, συνάντησαν τέσσερις Ιρλανδούς πολιτικούς κρατούμενους και έγιναν αμέσως μία ομάδα. Έτσι, όταν οι κατάδικοι κοινού ποινικού δικαίου στις ίδιες φυλακές, οργανωμένοι από δεσμοφύλακες –χίλιοι περίπου– προσπάθησαν να επιτεθούν....

Πρώτη σκέψη όλων των αγωνιστών ήταν η απόδραση και επιστροφή στην Κύπρο για συνέχιση του αγώνα. Η οργάνωση των Ιρλανδών μάς εξασφάλισε τον Πατ Ο’ Ντόνοβαν, έναν Ιρλανδό αγωνιστή που διέπραξε επίτηδες μια ληστεία τράπεζας παρουσία αστυνομικών. Παραδέχτηκε το αδίκημα, καταδικάστηκε σε φυλάκιση επτά χρόνων και στάλθηκε στις κοντινότερες φυλακές, στο Γουέικφιλντ. Από την είσοδό του στις φυλακές η διαδικασία οργάνωσης της απόδρασης κινήθηκε με γρήγορους ρυθμούς. Τελικά, ορίστηκε για τις 12 Φεβρουαρίου 1959.
Στις 11 Φεβρουαρίου είχε υπογραφεί η Συμφωνία της Ζυρίχης. Διαβάζοντάς τη, διαφωνήσαμε με το περιεχόμενο και αποφασίσαμε να πραγματοποιηθεί η απόδραση. Σημαντική υπήρξε η βοήθεια του Τόνι Μάρτιν, ενός Άγγλου που υπηρετούσε στην Κύπρο και αναγνώρισε το δίκαιο του αγώνα μας, παρέδωσε τον οπλισμό του στην ΕΟΚΑ και προσπάθησε να φύγει, αλλά συνελήφθη από τους στρατιώτες και καταδικάστηκε σε φυλάκιση επτά χρόνων. Έγινε μέλος της ομάδας μας από την άφιξή του στις φυλακές. Σ’ αυτόν οφείλεται σε μεγάλο βαθμό η απόδραση, αφού ο ίδιος έκοψε τα σίδερα του παραθύρου της τραπεζαρίας απ’ όπου φύγαμε.
Έτσι, την καθορισμένη ώρα, στις 7.15 μ.μ., άρχισε η εφαρμογή του σχεδίου. Πρώτοι έφυγαν ο Τόνι και ένας Ιρλανδός, πήγαν στον τοίχο όπου κρεμόταν το σχοινί, και άρχισε η αναρρίχηση....

http://www.ardin.gr/node/604

Διαβάστε περισσότερα...

Παρουσίαση του νέου βιβλίου του Σταύρου Λυγερού

Το βιβλίο του δημοσιογράφου Σταύρου Λυγερού, παρουσίασαν σήμερα σε κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας οι εκδόσεις "Λιβάνη", με τίτλο "Σταυροφόροι χωρίς Σταυρό - Ισλαμική τρομοκρατία, ΗΠΑ και νεοοθωμανισμός", με ομιλητές τον πρόεδρο της ΝΔ Αντώνη Σαμαρά, τον υπουργό Άμυνας Ευάγγελο Βενιζέλο και τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Πειραιά Νίκο Κοτζιά.

Ο Αντώνης Σαμαράς μιλώντας για το βιβλίο είπε ότι πρόκειται για μια συνολική προσπάθεια αποκωδικοποίησης της Αμερικανικής Εξωτερικής Πολιτικής την τελευταία δεκαετία, από το τρομοκρατικό χτύπημα στους δίδυμους πύργους μέχρι και σήμερα. Αναφερόμενος στο ρόλο της Ευρώπης, όπως αυτή διαμορφώθηκε ύστερα από την απόφαση των ΗΠΑ να επικεντρώσουν την εξωτερική τους πολιτική στην κατανίκηση του "πολεμικού Ισλάμ", είπε ότι αναζητά πλέον η ίδια την ταυτότητά της και οι ΗΠΑ αναζητούν άλλους στόχους πέραν της Ευρώπης, καθώς η Ευρώπη δεν παίζει πια το ρόλο "αναχαίτισης" της πρώην ΕΣΣΔ, όπως συνέβη κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Ούτε παίζει ρόλο επέκτασης της δυτικής επιρροής προς ανατολάς, σε βάρος της αντίστοιχης ρωσικής επιρροής, όπως συνέβη στην πρώτη μεταψυχροπολεμική δεκαετία. Όσον αφορά στη Ρωσία, είπε, προβάλλει πλέον για τους Αμερικανούς στο κέντρο ενός μεγάλου διλήμματος: αν δεν τα βρουν στρατηγικά μαζί της, είναι δύσκολο να νικήσουν το "πολεμικό Ισλάμ" στην Κεντρική Ασία κι είναι ακόμα πιο δύσκολο να αντιμετωπίσουν αύριο τις ανερχόμενες φιλοδοξίες της Κίνας.

Σύμφωνα με τον κ. Σαμαρά, η Αμερική έχει τη δική της οπτική για τον κόσμο, σε αντίθεση με την Ευρώπη που δεν έχει ενιαία Εξωτερική Πολιτική, ενώ η Ελλάδα, είπε, τα τελευταία χρόνια δεν έχει ξεκαθαρίσει αν οφείλει και δικαιούται να διατηρεί δικές της φιλοδοξίες, να παίζει δικούς της ρόλους και να διασκεδάζει δικούς της φόβους. Για πολλά χρόνια, τόνισε, η επίσημη Ελλάδα έζησε την ψευδαίσθηση ότι μπαίνοντας στο "σκληρό πυρήνα" της Ευρώπης, τέλειωσαν και οι φόβοι της και οι φιλοδοξίες της.

Όλα εκχωρήθηκαν, τάχα, στη "δικαιοδοσία των Βρυξελλών" και το μόνο που είχε να κάνει η επίσημη διπλωματία της Αθήνας είναι να προασπίζεται τις ελληνικές προτεραιότητες στις Βρυξέλλες. Αναφορικά με τον ρόλο της Τουρκίας, είπε, στην Ελλάδα έχουμε την τάση να αποδίδουμε στην Τουρκία ρόλους πολύ μεγαλύτερους από εκείνους που πράγματι έχει η χώρα αυτή διεθνώς.

Αναφορικά με τον νεοοθωμανισμό είπε ότι η Τουρκία διεκδικεί να παίξει ηγετικό ρόλο στο Ισλάμ, ο οποίος, όμως, δεν γίνεται αποδεκτός από όλους, τονίζοντας πως όποιος διεκδικεί ηγετικούς ρόλους, κινδυνεύει να δημιουργήσει περισσότερους εχθρούς παρά φίλους. Κι όποιος επεκτείνει πολύ τις φιλοδοξίες του, κινδυνεύει να εισπράξει περισσότερες νέες απειλές παρά κέρδη. Ο κ. Σαμαράς αναφέρθηκε και στην πρόσφατη επίσκεψη στη χώρα μας του Τούρκου Πρωθυπουργού Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, λέγοντας ότι "όταν μια χώρα βρίσκεται σε θέση αδυναμίας δεν μπαίνει σε διαπραγματεύσεις για τα εθνικά της συμφέροντα. Θέματα που δεν λύσαμε όταν εμείς ήμασταν πολύ ισχυρότεροι και η Τουρκία πολύ ασθενέστερη, δεν είναι δυνατό να τα λύσουμε σήμερα που βρισκόμαστε σε δεινή οικονομική κρίση".

"Το ξεκαθάρισμα των προβλημάτων ασφαλείας πριν από τη δημιουργία διευρυμένης συνεργασίας, είναι σώφρων πολιτική που αποτρέπει προβλήματα στο μέλλον", είπε και πρόσθεσε ότι "όταν πάμε να λύσουμε πολιτικά προβλήματα μέσα από στενή οικονομική συνεργασία, είναι πιθανότερο να ενταθούν οι ανταγωνισμοί, όχι να εξαφανιστούν". "Είναι σφάλμα να υποκαθιστούμε την Πολιτική με την Οικονομία, τόνισε, όπως είναι επίσης σφάλμα να προχωρούμε σε συμφωνίες που είναι λεόντειες και στέλνουν το λάθος μήνυμα: Όπως, για παράδειγμα, η "ανταλλαγή" που κάναμε για την πράσινη βίζα με την συμφωνία για την επαναπροώθηση μεταναστών".

"Αυτός είναι ο λόγος που τονίσαμε ότι το πρόβλημα δεν το έχουμε με την ίδια την επίσκεψη Ερντογάν στην Ελλάδα, αλλά με τη διάθεση να εμπλακούμε σε διαπραγματεύσεις που είναι άκαιρες - και γι' αυτό επικίνδυνες. Και σε συμφωνίες "χαμηλές πολιτικής" που είναι λεόντειες και ετεροβαρείς", είπε ο κ. Σαμαράς και πρόσθεσε ότι "όποιος πραγματικά επιθυμεί σταθερότητα και ασφάλεια, προτάσσει την επίλυση των πραγματικών προβλημάτων. Δεν τα κουκουλώνει. Δεν τα κατακερματίζει. Δεν στέλνει λάθος μηνύματα προς όλες τις κατευθύνσεις.

Χρειαζόμαστε κι εμείς να αναδείξουμε μια δική μας ατζέντα, αν θέλετε μια νέα προσέγγιση, μια νέα Σχολή σκέψης και πολιτικής. Όχι να κατακερματίζουμε τα συμφέροντα μας σε μικρά-μικρά κομμάτια που μπορούν τάχα να λυθούν ως επιχειρηματικές συμβάσεις. Γιατί αυτό θα οδηγήσει σε νέα προβλήματα. Ίσως πολύ μεγαλύτερα".

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος στη συνέχεια απαντώντας στον αρχηγό της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης είπε ότι η οικονομική κρίση και η προσφυγή της χώρας μας στο ΔΝΤ, τις χώρες της Ευρωζώνης και στην Κεντρική Ευρωπαϊκή Τράπεζα, σε καμιά περίπτωση δεν κάμπτει τους άξονες της εξωτερικής μας πολιτικής και την ασφάλεια της χώρας μας. "Η αναγκαστική μας προσφυγή στον μηχανισμό στήριξης δεν αναστέλλει τις πρωτοβουλίες μας σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, ασφάλειας και άμυνας", τόνισε και πρόσθεσε ότι "δεν μπορούμε να καμπτόμαστε και να κρυβόμαστε, αλλά να δημιουργούμε εκείνους τους μηχανισμούς, με τους οποίους, θα δώσουμε απαντήσεις στα προτάγματα της εξωτερικής μας πολιτικής". Αναφερόμενος στο βιβλίο του Στ. Λυγερού είπε θέτει τα κλασικά ζητήματα της διεθνούς πολιτικής σκηνής και αναλύει το ρόλο των ΗΠΑ, της Τουρκίας και του νεοοθωμανισμού, ενώ υφέρπει, όπως πρόσθεσε, το ερώτημα για το πώς τοποθετείται η Ελλάδα, στην διαμορφούμενη κατάσταση. Ο κ. Βενιζέλος αναφέρθηκε και στο πώς βλέπει η κυβέρνηση τη θέση της χώρας μας στον κόσμο, λέγοντας ότι το σχέδιο είναι η αποκατάσταση των προσδοκιών, η εθνική ασφάλεια, η εθνική αξιοπρέπεια και η κοινωνική συνοχή.

Ο Νίκος Κοτζιάς είπε ότι η Ελλάδα θα πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι μέσα από τις αναδυόμενες δυνάμεις δημιουργείται μεγάλη δυνατότητα να διευρύνει το πλαίσιο δημιουργικότητας της εξωτερικής της πολιτικής. Το ζήτημα, είπε, δεν είναι να διαλέξουμε "στρατόπεδο", αλλά να αξιοποιήσουμε προς ίδιον όφελος τις νέες δυνατότητες. Είπε ακόμη ότι πρέπει να αξιοποιήσουμε αυτό που ξέρουμε καλά, δηλαδή, να διαχειριζόμαστε κρίσεις, να έχουμε ρόλο διαμεσολαβητή σε συγκρούσεις και ρόλο διαιτητή σε διαφορετικής απόψεις. Αναφορικά με το ρόλο της Τουρκίας, είπε ότι δεν είναι αυτό που η ίδια πιστεύει, αλλά έχει στοχευμένη εξωτερική πολιτική, κάτι που δεν διαθέτει η χώρα μας. Όσον αφορά στο βιβλίο οι "Σταυροφόροι χωρίς Σταυρό" είναι μια περιεκτική και έγκυρη ανάγνωση των εξελίξεων που συνδέονται με την κατάρρευση του αμερικανικού αυτοκρατορικού σχεδίου και με την πολιτική διαχείριση αυτής της κατάρρευσης. Κεντρικό στοιχείο είναι το άνοιγμα του Ομπάμα προς τον μουσουλμανικό κόσμο και πώς αυτό το άνοιγμα δοκιμάζεται στο μέτωπο του Παλαιστινιακού, λόγω της εμμονής του Ισραήλ στην επιδίωξη στρατιωτικής λύσης. Συνθέτοντας με γλαφυρό τρόπο το γεωπολιτικό παζλ που διαμόρφωσε τις ισορροπίες σε πλανητικό επίπεδο, ο Σταύρος Λυγερός αφιερώνει ένα μεγάλο τμήμα του βιβλίου του στην Τουρκία. Αναλύει το "βαθύ κράτος", τη σύγκρουση του κεμαλικού κατεστημένου με το πολιτικό Ισλάμ, το Κουρδικό πρόβλημα και το ρόλο του ΡΚΚ, το νεοοθωμανισμό ως ιδεολογία και πολιτική στρατηγική, τις βλέψεις της Άγκυρας στο βόρειο Ιράκ και τη σχοινοβασία της αμερικανικής διπλωματίας προκειμένου να προωθήσει μία διευθέτηση στο τρίγωνο Άγκυρα-Κούρδοι-Βαγδάτη. Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν βουλευτές, πρώην υπουργοί, συνάδελφοι του συγγραφέα και πλήθος κόσμου.

Πηγή : AΠΕ-ΜΠΕ

Διαβάστε περισσότερα...

Βιβλιοκριτική : Βυζαντινή υψηλή στρατηγική

Του Χρηστου Γιανναρα

Το βιβλίο του Χαράλαμπου Παπασωτηρίου Βυζαντινή υψηλή στρατηγική (6ος - 11ος αιώνας) είναι κατά τη γνώμη μου από τις μελέτες - κλειδιά στη διεθνή βιβλιογραφία, τόσο για τις σπουδές στρατηγικής όσο και για τις βυζαντινές σπουδές. Εχει τις προδιαγραφές να λειτουργήσει ως βασικό βιβλίο αναφοράς και στους δύο αυτούς γνωστικούς χώρους σε διεθνές επίπεδο. Για τον Ελληνα αναγνώστη και για τη συγκρότηση ελληνικής στρατηγικής και διπλωματίας στις συγκεκριμένες σήμερα συνθήκες του διεθνούς συστήματος, θα έλεγα ότι το βιβλίο αποτελεί κεφαλαιώδες αλφαβητάρι.

Πρόκειται για επανεπεξεργασία της διδακτορικής διατριβής του συγγραφέα στο τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του πανεπιστήμιου του Στάνφορντ στην Καλιφρόνια - διατριβή που ακολούθησε τις βασικές του σπουδές στην Οξφόρδη. Δηλαδή για μελέτη σφυρηλατημένη σε περιβάλλοντα εξαιρετικά υψηλών ακαδημαϊκών απαιτήσεων, γι' αυτό και ελπίζω ιδιαίτερα ανθεκτική ακόμα και στην ελληνική «προοδευτική» δυσπιστία για ό,τι απειλεί την αγκύλωση στις προπαγανδιστικές περί Βυζαντίου αφέλειες.

Διαβάζει (ή ξαναδιαβάζει) κανείς την ιστορία έξι αιώνων της εξελληνισμένης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας της Νέας Ρώμης - Κωνσταντινουπόλεως από πρίσμα συναρπαστικό σύγχρονης επιστημονικής οπτικής: αυτό της σπουδής των διεθνών σχέσεων και της στρατηγικής ανάλυσης. Η αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης αποτέλεσε το μακροβιότερο κέντρο διεθνούς ισχύος και επιρροής στην ανθρώπινη ιστορία - με μοναδικό αντίστοιχο φαινόμενο στην Απω Ανατολή, την Κίνα. Επί χίλια περίπου χρόνια η οικουμενική αυτή αυτοκρατορία αποτελούσε για τη διεθνή κοινωνία τον μόνο παράγοντα πολιτικής νομιμοποίησης - κάθε ανεξάρτητος ηγεμόνας, σε Ανατολή και Δύση, επεδίωκε την επιβεβαίωση του διεθνούς του status από την Κωνσταντινούπολη, όπως σήμερα την επιδιώκει από τον ΟΗΕ.

Το βιβλίο τεκμηριώνει την άποψη ότι η Κωνσταντινούπολη κράτησε τη σκυτάλη της πρωτιάς στη διεθνή πολιτική επί δέκα αιώνες, γιατί συνέδεε την πολιτειακή της υπόσταση και την πολιτική της πρακτική με τον στόχο όχι απλώς μιας «εθνικής» επιβίωσης, πολεμικής υπεροχής ή οικονομικής ηγεμονίας, αλλά με τη διεθνή ισχύ και επιρροή του πολιτισμού που ενσάρκωνε. Ακόμη και στις πιο δύσκολες περιόδους εδαφικής συρρίκνωσης, πληθώρας εξωτερικών απειλών και οικονομικής εξάντλησης, η κοινωνία και τα στελέχη της διατηρούσαν τη νοοτροπία διαχείρισης ενός πολιτισμού πανανθρώπινης εμβέλειας. Αυτή η νοοτροπία αποτέλεσε τον κεντρικό άξονα της υψηλής στρατηγικής, της διπλωματίας και της εκπληκτικής προσαρμοστικότητας των κρατικών δεσμών, με αποτέλεσμα την αμείωτη υπεροχή των διεθνών ερεισμάτων και της πολιτικής ισχύος της αυτοκρατορίας.

Πολιτικό δίδαγμα άκρως ρεαλιστικό για το σημερινό ελλαδικό κράτος που απωθεί μετά βδελυγμίας οποιαδήποτε σχέση πολιτικής και πολιτισμού, πολιτισμού και ελληνικότητας. Αξίζει να συγκρίνει κανείς, μέσα από τις σελίδες της μελέτης του Παπασωτηρίου, την πολιτική νοοτροπία και τακτική της Κωνσταντινούπολης (σε περιόδους έσχατης κρατικής αδυναμίας) απέναντι στις τότε μεγάλες δυνάμεις των Περσών ή των Αράβων, με τη νοοτροπία της υποτέλειας και του μεταπρατισμού του σύγχρονου ελληνικού κράτους.

Χιλιοειπωμένα πράγματα: Σήμερα δεν μπορούμε να αναχαιτίσουμε ούτε την πλύση εγκεφάλου που μας επιβάλλει η κυρίαρχη στον δημόσιο λόγο αγραμματοσύνη, διαστρέφοντας πεισματικά ακόμα και τους κοινούς τόπους της έντιμης ιστορικής έρευνας. Δεν υπάρχει περιθώριο να αντλήσουμε από το «Βυζάντιο» αρχές και υποδείγματα πολιτιστικής διπλωματίας και πολιτικής στρατηγικής, το «Βυζάντιο» είναι για εμάς τους Νεοέλληνες ντροπή: αιώνες σκοταδισμού θρησκοληψίας και κληρικοκρατίας, μανίας για αφανισμό του ελληνικού πολιτισμού, καταστροφής αρχαιοελληνικών ναών, αγαλμάτων, χειρογράφων (που μεταβάλλονται σε παλίμψηστα για την καταγραφή της ανθελληνικής υστερίας). Ο δημόσιος στην Ελλάδα λόγος έχει υιοθετήσει απόλυτα το προπαγανδιστικό μοτίβο των θεωρητικών του αμερικανικού Πενταγώνου ότι το αρχαίο ελληνικό πνεύμα επέζησε μόνο στη Δυτική Ευρώπη (του μεσαιωνικού φραγκοτευτονικού πρωτογονισμού) και όχι στο «Βυζάντιο».

Αυτές οι θέσεις παιδαγωγούν πολιτιστικά και πολιτικά τον Νεοέλληνα σήμερα, ωσάν να είναι ανύπαρκτες οι μελέτες και τα συμπεράσματα κορυφαίων στον διεθνή επιστημονικό χώρο μελετητών που κονιορτοποιούν, κυριολεκτικά, τέτοια προπαγανδιστικά στερεότυπα. Νιώθει αμηχανία κανείς να υποδείξει σε σεβαστά ονόματα της νεοελληνικής διανόησης ότι καλό θα ήταν, προτού εκτεθούν με απορριπτικούς του «Βυζαντίου» αφορισμούς, να είχαν έστω και μόνο ξεφυλλίσει κάποιο από τα κλασικά βιβλία του Runciman ή του Toynbee ή του Jones ή του Obolensky ή του Beck ή της Hussey ή του Ostrogorsky.

To πρόσφατο βιβλίο του Χαράλαμπου Παπασωτηρίου είναι ένας καλός οδηγός ανυποταξίας στη συμπλεγματική κατασυκοφάντηση του «βυζαντινού» παρελθόντος των Ελλήνων από τους σύγχρονους ταγούς του λαού μας. Στις σελίδες του θα βρει ο αναγνώστης αφορμές (ή και απαντήσεις) καίριων ερωτημάτων: Πώς και γιατί κυριάρχησε διεθνώς η χονδροειδέστερη στα ιστορικά χρονικά πλαστογράφηση: να ονομαστεί, στον 18ο αιώνα, «Βυζάντιο» η εξελληνισμένη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία της Νέας Ρώμης. Πώς και σε ποια στάδια συντελέστηκε ο πολιτιστικός και γλωσσικός εξελληνισμός της αυτοκρατορίας. Πώς και με ποιους αργόσυρτους ρυθμούς άρχισαν να τετραποδίζουν στον πολιτισμό μιμούμενοι το «Βυζάντιο» οι λαοί που σε κατάσταση ορδής και πρωτογονισμού κατέλυσαν τη Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και εγκαταστάθηκαν στα εδάφη της, βυθίζοντας το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης σε ανατριχιαστική για αιώνες βαρβαρότητα.

Θα βρει ακόμα ο αναγνώστης πληροφορίες για τον «σοσιαλιστικό» (ο όρος είναι του Runciman) χαρακτήρα της «βυζαντινής» κοινωνίας, τον συνεχή αγώνα της κεντρικής εξουσίας ενάντια στη μεγάλη ιδιοκτησία, το «αλληλέγγυον» της συλλογικής φορολόγησης, την εκπληκτική κοινωνική κινητικότητα και αταξική αξιοκρατία. Για την πολεμική στρατηγική και τεχνολογία των «Βυζαντινών», με μοναδική ευελιξία προσαρμογής στην ιδιαιτερότητα του κάθε αντιπάλου. Για τις συνεχείς εκσυγχρονιστικές μεταρρυθμίσεις των κοινωνικών θεσμών και της κρατικής διοίκησης.

Αν η σύγχρονη Ελλάδα δεν είχε τόσο ριζικά και ανίατα αφελληνιστεί, οι βυζαντινές σπουδές θα αποτελούσαν κεφαλάρι της ελληνικής πολιτικής επιστήμης.

Διαβάστε περισσότερα...

Οι στρατιωτικές υπηρεσίες πληροφοριών και η τουρκική απειλή

Ένα σημαντικό κενό στην ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία έρχεται να καλύψει το νέο βιβλίο του Παναγιώτη Δημητράκη με τίτλο "Greek Military Intelligence and the Crescent", που πραγματεύεται την εκτίμηση της τουρκικής απειλής την περίοδο 1974-1996. Στο βιβλίο των εκδόσεων του Πανεπιστημίου Plymouth αναλύονται οι τρεις μεγάλες ελληνοτουρκικές κρίσεις (η τουρκική εισβολή στη Κύπρο, η κρίση του 1987 και εκείνη των Ιμίων) με βάση τις πληροφορίες που είχε η ελληνική πλευρά για τις στρατιωτικές κινήσεις της Άγκυρας αλλά και μέσα από το πρίσμα της πολιτικής ηγεσίας που κλήθηκε να λάβει κρίσιμες αποφάσεις.

Ο Παναγιώτης Δημητράκης ειδικεύεται στη διπλωματική ιστορία και τις υπηρεσίες πληροφοριών και είναι συγγραφέας του βιβλίου "Οι γερμανικές μυστικές υπηρεσίες στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου και της Κατοχής" και μονογραφιών για τις μυστικές επιχειρήσεις στη Μικρά Ασία (1919-1923) και τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες στη Κύπρο (1955-1959).

http://strategy-geopolitics4.blogspot.com/

Διαβάστε περισσότερα...

"Ίμια - Τα απόρρητα τηλεγραφήματα των Αμερικανών"

Σχεδόν 14 χρόνια μετά, η Κρίση των Ιμίων εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος καθώς αποτέλεσε σημείο καμπής για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Στο βιβλίο των Αθανάσιου Έλλις και Μιχάλη Ιγνατίου (ο οποίος βαδίζει στα χνάρια του αείμνηστου Λάμπρου Παπαντωνίου) αποκαλύπτεται τι πραγματικά συνέβη, πώς χειρίστηκαν την Kρίση οι ηγέτες της Ελλάδας και της Τουρκίας, και ποιος ήταν ο ρόλος της Αμερικής, μέσα από απόρρητα τηλεγραφήματα των αμερικανικών υπηρεσιών από τα οποία προκύπτουν οι προθέσεις των πρωταγωνιστών, τα λάθη που έγιναν, και αποκαλύπτουν παράλληλα όλες τις λεπτομέρειες των λεπτών διαπραγματεύσεων που οδήγησαν στην αποτροπή της κλιμάκωσης της Κρίσης και, ενδεχομένως, του πολέμου.

Καταγράφονται επίσης οι διαφορές στο εσωτερικό της ελληνικής κυβέρνησης μέσα από τα αμερικανικά τηλεγραφήματα αλλά και τις μακρές συζητήσεις των ίδιων των πρωταγωνιστών με τους συγγραφείς.
Eπισημαίνεται ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος Bill Clinton ενημερώθηκε πρώτα από την Τουρκάλα πρωθυπουργό Tansu Ciller αναφέροντας συγκεκριμένα στην αυτοβιογραφία του (σελίδα 697, παράγραφος 3), ότι "τη βραδιά των γεγονότων τόσο ο Πρόεδρος της χώρας Suleyman Demirel, όσο και η πρωθυπουργός Tansu Ciller, με παρακαλούσαν, να παρέμβει για να σταματήσει εκεί το κακό μιας πιθανής στρατιωτικής σύρραξης. Πράγμα το οποίο έκανα τελικά και αποφεύχθηκε ο πόλεμος".
Οι έντονες πιέσεις που ασκήθηκαν μέσω του Richard Holbrooke, ο οποίος βρισκόταν σε συνεχή τηλεφωνική επικοινωνία με τους πρωθυπουργούς των δύο χωρών, είχαν ως αποτέλεσμα την υιοθέτηση της "φόρμουλας απεμπλοκής" με την αποχώρηση των πολεμικών πλοίων, των καταδρομών και των Σημαιών (no ships-no troops-no flags), το πρωινό της 31ης Ιανουαρίου 1996 υπό την επίβλεψη αεροσκαφών του 6ου αμερικανικού στόλου της Μεσογείου.

http://strategy-geopolitics4.blogspot.com/2009/09/blog-post_20.html

Διαβάστε περισσότερα...

"Δια της απάτης" : η δημιουργία ενός πράκτορα της Μοσάντ

Ο Βίκτωρ Οστρόφσκυ γεννήθηκε την 28η Νοεμβρίου, 1949 στο Έντμοντον της Αλμπέρτα, ΗΠΑ. Πρόκειται για πρώην αξιωματούχο της Μοσάντ, γεννημένο στον Καναδά, αναθρεμμένο στο Ισραήλ, και συγγραφέα 2 βιβλίων για την Μοσάντ.

Ο Βίκτωρ Οστρόφσκυ μεγάλωσε στο Ισραήλ και κατετάγη στο σώμα IDF-Israeli Defense Forces (Ισραηλινές Δυνάμεις Αμύνης) λίγο πριν κλείσει τα 18. Κατά την διάρκεια της θητείας του, πήρε για σύζυγό του την Μπέλλα, την παιδική του αγάπη. Μέχρι να καταταγεί στην Μοσάντ (Μυστικές Υπηρεσίες του Ισραήλ), ο Βίκτωρ είχε γίνει Αντιπλοίαρχος, υπεύθυνος του τμήματος δοκιμών οπλικών συστημάτων του Ναυτικού. Μεταξύ άλλων, εισήγαγε τον πύραυλο εδάφους-εδάφους «Harpoon» σε πυραυλάκατους, καθώς και την εγκατάσταση του αντιπυραυλικού συστήματος «Vulcan» επί των πυραυλακάτων.

Από το 1982 μέχρι το 1984 ήταν σπουδαστής στην ακαδημία της Μοσάντ, και αξιωματικός συγκέντρωσης στοιχείων (katsa) από τον Οκτώβριο του 1984 μέχρι τον Μάρτιο του 1986.

Το 1990 δημοσίευσε το βιβλίο «By Way of Deception» (Δια της απάτης) – μία αφήγηση του χρόνου που έζησε μέσα στην Μοσάντ. Ο Βίκτωρ αρνήθηκε να χρησιμοποιήσει ψευδώνυμο, δηλώνοντας πως αν ήθελε να κρυφτεί, δεν θα έγραφε το βιβλίο που ο ίδιος πίστευε πως ήταν απαραίτητη πράξη, για να σταματήσει η διαφθορά εντός της Υπηρεσίας.

Το βιβλίο πραγματεύεται την αληθινή ιστορία της Μοσάντ όπως την είδε ο Οστρόφσκυ, στο πρώτο μέρος του οποίου περιγράφει τις εμπειρίες του με την οργάνωση. Αρχίζει από το σημείο όπου ο Βίκτωρ πρωτοπροσεγγίζεται από την Μοσάντ κατά την διάρκεια της θητείας του στις Δυνάμεις Αμύνης του Ισραήλ, όπου υποβάλλεται σε πολυάριθμα τεστ, ακόμα και ψυχολογικά. Αν και αρχικά είχε απορρίψει την προσφορά για εκπαίδευση ως νεοσύλλεκτος, ο Οστρόφσκυ τελικά δέχεται, και εγγράφεται σε μία τάξη υποψηφίων της Μοσάντ, περνώντας από εκπαίδευση ειδικότητας. Έχοντας τελειώσει επιτυχώς την εκπαίδευσή του, ο Οστρόφσκυ αρχίζει να εργάζεται ως katsa (αξιωματικός υποθέσεων). Ο συγγραφέας καταγράφει λεπτομερώς την ένταξή του και την άνοδό του στις ένοπλες δυνάμεις. Το βιβλίο εστιάζει κυρίως στην περιγραφή της εκπαίδευσης στην οποία ο ίδιος και οι άλλοι είχαν υποβληθεί, και μετά, παραθέτει περιγραφές από ορισμένες επιχειρήσεις στις οποίες είχε ο ίδιος αναμιχθεί. Το βιβλίο πράγματι αναδεικνύει την αποφασιστικότητα των νεοσυλλέκτων και την αφοσίωση που έχουν τα μέλη της Μοσάντ. Ο συγγραφέας κάνει άριστη δουλειά με το βιβλίο αυτό. Κάνει οικονομία στα λόγια του, αλλά δεν βουλιάζεις μέσα σε στεγνή πληροφόρηση. Το γεγονός πως προσθέτει και τα συναισθήματα πίσω από τους λόγους που κατετάγη, και πίσω απ’ όλα όσα πέρασε, δίνουν στο βιβλίο περισσότερο σφρίγος, απ’ ότι αν ήταν μια απλή αφήγηση ενός ερευνητή δημοσιογράφου.

Σε όλη την διάρκεια του βιβλίου, ο Οστρόφσκυ αποκαλύπτει λεπτομέρειες των εσωτερικών διεργασιών της ίδιας της Μοσάντ. Ο Οστρόφσκυ δηλώνει πως η Μοσάντ έχει πρόσβαση στους Εβραίους βοηθούς της σε όλο τον κόσμο, τους οποίους ονομάζει sayanim (ενικός: sayan). Οι υπηρεσίες τους μπορούν να απαιτηθούν με ελάχιστη προειδοποίηση, και ερωτήσεις δεν επιτρέπονται. Εξ αιτίας αυτού, η Μοσάντ δεν χρειάζεται παρά 30-40 ενεργούς αξιωματικούς υποθέσεων ανά πάσα στιγμή. Εξηγεί επίσης τις διαφορετικές λειτουργίες του κάθε τμήματος, και πώς διεκπεραιώνονται οι διασυνδέσεις με ξένες υπηρεσίες πληροφοριών.

Καθώς προοδεύει ως katsa, ο Οστρόφσκυ βιώνει μια αυξανόμενη απογοήτευση με την οργάνωση και την ηγεσία της, και αρχίζει να αμφισβητεί τα κίνητρά της. Αυτό έχει ως συνέπεια την παραίτησή του από την Μοσάντ, Το αποκορύφωμα ήταν η παραίτησή του από την Μοσάντ, όταν τον κατέστησαν αποδιοπομπαίο τράγο μιας αποτυχημένης απόπειρας συλλήψεως υψηλόβαθμων αξιωματικών της Παλαιστινιακής απελευθερωτικής οργάνωσης (PLO).

Το βιβλίο αφιερώνει το δεύτερο ήμισύ του σε άλλες επιχειρήσεις της Μοσάντ, που έγιναν μεταξύ 1971 και 1985, συμπεριλαμβανομένης και της «Επιχειρήσεως Σφίγξ» - μια επιχείρηση της Μοσάντ όπου είχαν επιστρατευτεί Ιρακινοί πυρηνικοί επιστήμονες κατά την παραμονή τους στο Παρίσι να συγκεντρώσουν πληροφορίες για τον Ιρακινό πυρηνικό αντιδραστήρα “Osiraq”, κάτι που κατέληξε στην Ισραηλινή αεροπορική επιδρομή το 1981.

Ένα από τα πιo σημαντικά στοιχεία του βιβλίου είναι ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζει την πανταχού παρούσα αλλά εντελώς αυτόνομη οργάνωση που λέγεται Μοσάντ. Αυτό που υπογραμμίζεται στο βιβλίο είναι ο τρόπος που λειτουργεί η Μοσάντ, πρωτίστως για τους δικούς της στόχους και προγράμματα, και όχι απαραιτήτως για τα στενότερα συμφέροντα του Ισραήλ. Μάλιστα, κάποιες από τις ενέργειές της είχαν στραφεί εντελώς εναντίον των συμφερόντων του Ισραήλ, μεταξύ των οποίων και η διακινδύνευση της ειρηνευτικής διαδικασίας. Είναι όπως λέει εκείνο το σοφό ρητό: «Η απόλυτη εξουσία διαφθείρει απόλυτα»....

Ο τίτλος του βιβλίου είναι μια εσφαλμένη μετάφραση εκείνου που ο Οστρόφσκυ ισχυρίζεται πως ήταν το πρώην σύνθημα της Μοσάντ: be-tahbūlōt ta`aseh lekhā milkhamāh (Εβραϊκά: בתחבולות תעשה לך מלחמה, δηλαδή, «διότι, με την σοφή συμβουλή πρέπει να κάνεις τον πόλεμό σου: και εν τω πλήθει των συμβούλων υπάρχει ασφάλεια»*, όπου η απάτη αντικαθιστά την «σοφή συμβουλή») .

*(Παροιμ. 24:6 μετά κυβερνήσεως γίνεται πόλεμος, βοήθεια δε μετά καρδίας βουλευτικής.)

Το 1990 το Ισραήλ προσπάθησε να διακόψει την πώληση του βιβλίου, μέσω μιας προκαταρκτικής δικαστικής απόφασης. Ήταν η πρώτη φορά που ένα κυρίαρχο κράτος προσπαθούσε να σταματήσει την έκδοση ενός βιβλίου σε ένα άλλο κυρίαρχο κράτος. Η απαίτηση όμως αυτή απορρίφθηκε από τα δικαστήρια των Ηνωμένων Πολιτειών. Ανάμεσα στις πολύκροτες αποκαλύψεις που οδήγησαν το Ισραήλ να επιδιώξει την απαγόρευση του βιβλίου ήταν η κατηγορία του Οστρόφσκυ πως η Μοσάντ είχε αρνηθεί να μοιραστεί τις πληροφορίες που είχε για μια προσχεδιασμένη αποστολή-αυτοκτονία στην Βυρητό, κάτι που οδήγησε στον θάνατο 241 Αμερικανούς πεζοναύτες το 1983.

http://www.oodegr.com/oode/biblia/kritiki/mosad1.htm

Διαβάστε περισσότερα...