"Αντιρατσιστικό" νομοσχέδιο: στον αστερισμό της "πολιτικής ορθότητας"...

Το λεγόμενο "αντιρατσιστικό" νομοσχέδιο που εκκρεμεί (και φαίνεται ότι θα εκκρεμεί για πολύ ακόμα…) στη Βουλή έχει προκαλέσει μεγάλες συζητήσεις, τόσο επί της αρχής, όσο και επειδή δεν συμπεριλαμβάνει ρητώς στις γενοκτονίες των οποίων η άρνηση ποινικοποιείται, τις αναγνωρισμένες από την ελληνική Βουλή γενοκτονίες του Ποντιακού και Μικρασιατικού Ελληνισμού. Επειδή στο δημόσιο διάλογο επικρατεί σύγχυση σχετικά με κρίσιμες έννοιες (ηθελημένη και μη), θα επιχειρηθεί εδώ μια κάπως αναλυτικότερη προσέγγιση του θέματος.

Το «αντιρατσιστικό» νομοσχέδιο έχει μεγάλη ιστορία – και η ιστορία πάντα εξηγεί πολλά. Οι διαδοχικές και επίμονες προσπάθειες της "πολυπολιτισμικής" κεντροαριστεράς για τη θέσπιση "αντιρατσιστικού" νομοσχεδίου εξηγούνται ως αγωνιώδης προσπάθεια διαφοροποίησης από την «επάρατη δεξιά» σε κάποιο πεδίο πολιτικής, αφ’ ότου με τη σύμπραξή της σε πολιτικές λιτότητας έχασε το βασικό συστατικό «προοδευτικότητας», δηλαδή την επιδίωξη κοινωνικής δικαιοσύνης.

Το νομοσχέδιο λοιπόν έλκει την καταγωγή του από την κυβέρνηση (ποιου άλλου…) του πρωθιερέα του «αντιρατσισμού» και της «πολυπολιτισμικότητας» Γ. Παπανδρέου, που το 2011 κατέθεσε (δια του τότε υπουργού Δικαιοσύνης Μ. Παπαϊωάννου) σχετική πρόταση νόμου, αλλά ατύχησε. Στη συνέχεια η πρόταση κατατέθηκε εκ νέου από το ΠΑΣΟΚ την άνοιξη του 2012 - αλλά δεν βρήκε ανταπόκριση και στη συνέχεια ακυρώθηκε λόγω των εκλογών του Μαϊου 2012. Η επόμενη προσπάθεια προώθησης του «αντιρατσιστικού» νομοσχεδίου έγινε ένα χρόνο αργότερα, επί υπουργίας Ρουπακιώτη, την εποχή που ακόμα η ΔΗΜΑΡ στήριζε την κυβέρνηση Σαμαρά και αναζητούσε πεδία διαφοροποίησης (που δεν θα ενοχλούσαν την τρόικα, εννοείται). Η προσπάθεια Ρουπακιώτη προσέκρουσε σε αντιδράσεις του Μεγάρου Μαξίμου και τελικώς εγκαταλείφθηκε με βάση τις τεκμηριωμένες αντιρρήσεις της Κεντρικής Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής αλλά και την άποψη του τότε αναπληρωτή υπουργού Εσωτερικών Χ. Αθανασίου ότι "δεν χρειάζεται". Ο κ. Αθανασίου λίγο αργότερα, αναλαμβάνοντας ως υπουργός Δικαιοσύνης δήλωσε ότι το "αντιρατσιστικό" νομοσχέδιο "δεν αποτελεί προτεραιότητα". Όμως φαίνεται ότι οι προτεραιότητες άλλαξαν, κι έτσι το «αντιρατσιστικό» κατατέθηκε από τον ίδιο τον κ. Αθανασίου…

Δεν γνωρίζουμε τι προκάλεσε αυτή την υποχώρηση της κυβέρνησης προς την κεντροαριστερή "πολιτική ορθότητα", της οποίας π.χ. ο Χ. Λαζαρίδης είναι γνωστός πολέμιος. Ένα πιθανό κίνητρο θα μπορούσε να είναι η προσπάθεια του Μαξίμου να στηρίξει τον "αδύναμο κρίκο" της κυβέρνησης, που είναι το ΠΑΣΟΚ. Όποια κι αν είναι τα κίνητρα όμως, η κατάθεση αυτού του νομοσχεδίου συνιστά σοβαρό ολίσθημα.

Παρά τις πρόσθετες εγγυήσεις που προβλέπει το νέο νομοσχέδιο, η ουσία παραμένει: το νομοσχέδιο ποινικοποιεί γνώμες. Και η ποινικοποίηση της γνώμης αντίκειται στην ελευθερία έκφρασης και είναι απαράδεκτη σε οποιαδήποτε κοινωνία θέλει να λέγεται δημοκρατική. Ειδικά η ιστορία παραμένει αντικείμενο αέναης έρευνας, και οι διαφορετικές απόψεις ως προς την ερμηνεία της πρέπει να είναι σεβαστές. Η επιβολή "επίσημης αλήθειας" και η ποινικοποίηση της αμφισβήτησής της αρμόζει μόνο σε ολοκληρωτικά καθεστώτα.

Το γεγονός ότι η ελευθερία της έκφρασης και της ιστορικής έρευνας συχνά γίνεται αντικείμενο κατάχρησης από "πονηρούς" και εξτρεμιστές (όπως είναι τόσο οι αρνητές του Ολοκαυτώματος όσο και οι εγχώριοι – και εγχώριες - αρνητές των τουρκικών γενοκτονιών), δεν είναι επιχείρημα για τη φαλκίδευση της ελευθερίας αυτής. Αυτός εδώ ο ιστότοπος έχει επανειλημμένα σταθεί απέναντι στο νεοναζιστικό εξτρεμισμό (1,2,3,4,5), αλλά και στον εθνομηδενισμό (1,2,3). Αλλά οι ερμηνείες της ιστορίας, ακόμα και οι διαστρεβλωμένες, απαντώνται με αντεπιχειρήματα και στοιχεία, όχι με απαγορεύσεις.

Το πρόβλημα του νομοσχεδίου επομένως είναι κατ’ εξοχήν πρόβλημα φιλοσοφίας: καμία άποψη σχετικά με την ιστορία δεν επιτρέπεται να ποινικοποιείται. Όπως έγραψαν και οι γάλλοι ιστορικοί της κίνησης “Liberte’ pour l’ Histoire” («Ελευθερία για την Ιστορία»): «Η ιστορία δεν είναι θρησκεία. Ο ιστορικός δεν αποδέχεται κανένα δόγμα. Σε ένα ελεύθερο κράτος, ο καθορισμός της ιστορικής αλήθειας δεν είναι δουλειά της Βουλής, ούτε των δικαστηρίων». Και αξίζει να σημειωθεί ότι, στη Γαλλία, ο νόμος που ποινικοποίησε την άρνηση της γενοκτονίας των Αρμενίων κρίθηκε αντισυνταγματικός το 2012.

Οι οπαδοί του «αντιρατσιστικού» προβάλλουν ως επιχείρημα την ανάγκη εναρμόνισης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, και συγκεκριμένα με την απόφαση 2008/913 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου – αλλά η απόφαση αυτή δεν απαιτεί οπωσδήποτε νέο νόμο για την εφαρμογή της. Η συγκεκριμένη απόφαση έχει εκδοθεί με βάση το άρθρο 34 παρ. 2 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (όπως ίσχυε το 2008), που ορίζει ότι το Συμβούλιο μπορεί: «(β) να υιοθετεί αποφάσεις-πλαίσιο με σκοπό την προσέγγιση των νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων των κρατών μελών. Οι αποφάσεις-πλαίσιο δεσμεύουν τα κράτη μέλη ως προς το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα αλλά αφήνουν στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών την επιλογή του τύπου και των μέσων. Δεν παράγουν άμεσο αποτέλεσμα».
Συμπέρασμα: κανείς δεν αναγκάζει την ελληνική Πολιτεία να υιοθετήσει ένα νέο «αντιρατσιστικό νομοσχέδιο» και να αντιγράψει επί λέξει την απόφαση 2008/913. Σημασία έχει το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, και αυτό καλύπτεται άριστα στην Ελλάδα από τον προηγούμενο νόμο, τον ήδη ισχύοντα ν. 927/1979. Αυτά έλεγε, πολύ σωστά, και ο κ. Αθανασίου το Μάιο του 2013, άσχετα αν αργότερα άλλαξε γνώμη...

Αλλά ας ξεπεράσουμε το πρόβλημα της ποινικοποίησης της γνώμης, ας δεχτούμε για λίγο ότι χρειαζόταν νομοθετική παρέμβαση για την εφαρμογή της απόφασης 2008/913 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην Ελλάδα, και ας δούμε το «πονηρό» σημείο της ελληνικής νομοθετικής παρέμβασης, που αφορά τον προσδιορισμό των γενοκτονιών, των οποίων η άρνηση τιμωρείται. Όπως θυμόμαστε καλά, το θέμα αυτό είχε προκαλέσει την ανησυχία της γνωστής κυρίας Ρεπούση και την παρέμβασή της προς άλλους βουλευτές, προκειμένου να μην «αξιοποιηθεί ο νόμος από εθνικιστικούς κύκλους». Και πράγματι, οι παρεμβάσεις της κυρίας Ρεπούση και των ομοϊδεατών της φαίνονται να έχουν πετύχει το στόχο τους – τουλάχιστον στη σημερινή μορφή του νομοσχεδίου… Συγκεκριμένα:

Η απόφαση 2008/913 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν επιβάλλει στα κράτη να προσδιορίσουν ποιες γενοκτονίες «προστατεύονται» δια της ποινικοποίησης της άρνησής τους. Η νομοθετική ρύθμιση μπορεί να παραμείνει αόριστη, αφήνοντας έτσι στο εκάστοτε δικαστήριο να κρίνει, εκτός των άλλων, και τον χαρακτήρα του ιστορικού γεγονότος ως γενοκτονίας ή μη. Αυτή η αοριστία όμως θα άφηνε το πεδίο ελεύθερο στους (κατά την κ. Ρεπούση) «εθνικιστές»… γιατί ποιο ελληνικό δικαστήριο δεν θα αναγνώριζε ως γενοκτονίες αυτές που χαρακτηρίστηκαν έτσι από τη Βουλή των Ελλήνων;

Έτσι φαίνεται πως «ενεργοποιήθηκε» (από ποιον άραγε;) μια εναλλακτική δυνατότητα: στην παράγραφο 4 του άρθρου 1 της απόφασης του Συμβουλίου της ΕΕ δίνεται η δυνατότητα στα κράτη μέλη να δηλώσουν ότι θα τιμωρούν την πράξη άρνησης ή χονδροειδούς υποτίμησης της σοβαρότητας γενοκτονιών κλπ, μόνον «εφόσον έχουν αναγνωρισθεί με αμετάκλητη απόφαση εθνικού δικαστηρίου αυτού του κράτους μέλους ή/και διεθνούς δικαστηρίου ή με αμετάκλητη απόφαση διεθνούς δικαστηρίου μόνον». Προσοχή: η απόφαση του Συμβουλίου δεν επιβάλλει στα κράτη μέλη αυτόν τον περιορισμό, αλλά και δεν επιτρέπει άλλους πέρα από αυτόν. Δηλαδή αν ένα κράτος επιλέξει να περιορίσει τις γενοκτονίες των οποίων απαγορεύεται η άρνηση, τότε τα κριτήρια που είναι υποχρεωμένο να χρησιμοποιήσει για τον προσδιορισμό τους είναι οι αποφάσεις δικαστηρίων (διεθνών ή εθνικών) και μόνο – άλλα κριτήρια δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν. Επομένως, αν ο ελληνικός νόμος κάνει χρήση της δυνατότητας προσδιορισμού των γενοκτονιών, δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιήσει ως κριτήριο τις αποφάσεις της Βουλής που τις αναγνώρισαν, παρά μόνο τις αποφάσεις δικαστηρίων (και ας μας συγχωρήσουν οι πατριωτικές φωνές που ζητούν το αντίθετο).

Αλλά δεν χρειάζεται κάτι τέτοιο – το μόνο που χρειάζεται για να ματαιωθούν τα σχέδια της "εθνομηδενιστικής" πτέρυγας είναι να αφαιρεθεί από το νομοσχέδιο η φράση που προσδιορίζει συγκεκριμένα τις γενοκτονίες των οποίων απαγορεύεται η άρνηση, και να απομείνει η γενική διάταξη, που θα ερμηνεύεται κάθε φορά από τα δικαστήρια. Όσοι μπαίνουν στη συζήτηση του «προσδιορισμού» των γενοκτονιών, στην πραγματικότητα μπαίνουν να παίξουν στο «γήπεδο» της κας Ρεπούση και των ομοϊδεατών της, που είναι το άρθρο 1 παρ. 4 της απόφασης 2008/913. Επαναλαμβάνουμε λοιπόν: η εφαρμογή αυτού του άρθρου της απόφασης δεν είναι υποχρεωτική και άρα κανείς δε χρειάζεται να παίξει στο γήπεδο αυτό…

Εν κατακλείδι: Τι πρέπει να γίνει με το «αντιρατσιστικό» νομοσχέδιο;

Ως πρώτο σχόλιο, επιμένουμε ότι το νομοσχέδιο πρέπει να αποσυρθεί για λόγους αρχής: στις δημοκρατίες δεν επιτρέπεται η ποινικοποίηση της γνώμης, ειδικά όταν αυτή αφορά σε ιστορικά γεγονότα.

Ως δεύτερο σχόλιο, αν το νομοσχέδιο κρίνεται (για άγνωστους λόγους) αναγκαίο, τότε πρέπει να απαλειφθεί εντελώς η διάταξη που προσδιορίζει συγκεκριμένα τις γενοκτονίες των οποίων απαγορεύεται η άρνηση, και να απομείνει η γενική διάταξη, που θα ερμηνεύεται κάθε φορά από τα δικαστήρια. Και δε νομίζουμε ότι θα υπάρξει ελληνικό δικαστήριο που θα αρνηθεί τις γενοκτονίες που αναγνώρισε η ελληνική Βουλή...

Διαβάστε περισσότερα...

«Τα δέντρα της Ταξίμ τράφηκαν από τους νεκρούς μας»

Ταξίμ στο παρελθόν. Ως το 1930 βρισκόταν εκεί το αρμενικό νεκροταφείο Πανγκαλτί.

Πάνω στην Ταξίμ βράζει το αίμα του τουρκικού λαού, κάτω ουρλιάζει η ιστορία των Αρμενίων

Της Αλεξάνδρας Τζαβέλλα

«Ολα τα δέντρα της Ταξίμ έχουν τραφεί από τους νεκρούς μας. Ομως ακόμη κι αυτά θα θαφτούν κάτω από ένα τερατώδες mall ή θα ξεριζωθούν μαζί με τις ρίζες της αρμενικής ιστορίας». Πάνω στην Ταξίμ βράζει το αίμα του τουρκικού λαού. Από κάτω ουρλιάζει η ιστορία των Αρμενίων. Ιστορία η οποία παραλίγο να ξεριζωθεί στο βωμό της ανάπτυξης. Κάθε άλλο παρά τυχαίο το γεγονός ότι ανάμεσα στους πρώτους 50 διαδηλωτές που κατέφθασαν στην πλατεία Ταξίμ, στις 28 Μαΐου, ήταν διανοούμενοι της Πόλης, οι περισσότεροι ενεργοί στα θέματα της αρμενικής γενοκτονίας. Ανάμεσά τους ο γνωστός και στην Ελλάδα, κοινωνιολόγος και ιστορικός Τανέρ Ακτσάμ, ο καθηγητής Κοινωνικής Ιστορίας Τζεγκίζ Ακτάρ και άλλοι υποστηρικτές των ελευθεριών μειονοτήτων. Φωτογραφήθηκαν και ανέβασαν τη φωτογραφία τους στο facebook: Occupy Gezi. Μπιριντζί γκιουν. Ελληνιστί, 1η μέρα διαδήλωσης.

Μέσα στο λευκό πλαίσιο η ιδιοκτησία του αρμενικού νοσοκομείου Σουρπ Αγκόπ,

στο οποίο ανήκε και το νεκροταφείο Πανγκαλτί, πριν κατασχεθεί

Αναδρομή στο παρελθόν: ώς το 1930 η περιοχή της Ταξίμ ήταν νεκροταφείο - το μεγαλύτερο μη μουσουλμανικό. «Ηταν το αρμενικό νεκροταφείο Πανγκαλτί. Ηταν ιδιοκτησία του αρμενικού νοσοκομείου/εκκλησίας Σουρπ Αγκόπ (Αγιος Ιάκωβος)» λέει η Κουίν Μινασιάν, εκπαιδευτικός, Ελληνίδα αρμενικής καταγωγής, κρατώντας στα χέρια της τη φωτογραφία του μνημείου της 11ης Απρίλη. «Αυτό ήταν το αρμενικό μνημείο για τη γενοκτονία στο Ταξίμ», συνεχίζει η ίδια. «Θάφτηκε για πάντα κάτω από το ξενοδοχείο "Ντιβάν". Αρμενικές ταφόπετρες έβγαιναν στην επιφάνεια τις μέρες που γίνονταν τα έργα στο πάρκο Γκεζί».



Ολόκληρη η περιοχή, εκεί που βρίσκεται σήμερα το «Χίλτον», το «Ντιβάν» και τα κτήρια των κρατικών καναλιών (Radio Istanbul Harbiye Military camp) ήταν μέχρι το 1930 το νεκροταφείο των Αρμενίων. Χτίστηκε το 1560 με πανάκριβες πλάκες «ντουφ» οι οποίες με την κατάσχεσή του, πουλήθηκαν ή χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του πάρκου Γκεζί και της πλατείας Εμινονού

Επιστροφή στο παρόν. Στην πρώτη διαδήλωση, που πραγματοποιήθηκε στην Ταξίμ στις 28 Μαΐου, συμμετείχαν περίπου 300 πολίτες (οι οποίοι σε λίγες ώρες έγιναν περισσότεροι από 1.000). Ανάμεσα τους ο Σίρι Σουρέ Οντέρ, Τούρκος βουλευτής, ενεργός σε θέματα δικαιωμάτων των μειονοτήτων, ο οποίος συμμετείχε και φέτος σε πολλές εκδηλώσεις για τη γενοκτονία του 1915. «Ηταν κατά κάποιο τρόπο, ο επικεφαλής της πρώτης διαδήλωσης. Ξεκίνησε να μιλάει στους αστυνομικούς ώσπου κάθισε μέσα στη δαγκάνα της μπουλντόζας. Τον ψέκασαν από πολύ κοντινή απόσταση στα μάτια. Διακομίστηκε στο νοσοκομείο και έχει ακόμα προβλήματα. Το ίδιο βράδυ στήθηκαν σκηνές στην πλατεία», λέει η κ. Μινασιάν. Η ίδια την Πρωτομαγιά είχε δει τη σπίθα της εξέγερσης, ενώ βρισκόταν στην πλατεία Ταξίμ. Το σίγουρο είναι ότι τα δέντρα του Γκεζί δεν μπορούν να κρύψουν το δάσος: η ιστορία του τόπου κραυγάζει μέσα από τα χαλάσματα όχι μόνο την επιστροφή της κλεμμένης περιουσίας -που ακολούθησε τη γενοκτονία- από τις τουρκικές μειονότητες, αλλά και τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης.

Πηγή Ελευθεροτυπία

Διαβάστε περισσότερα...

Η Μ. Ρεπούση ξαναχτυπά (την ιστορική μας μνήμη)

Μετά τον "συνωστισμό" στην προκυμαία της Σμύρνης, φαίνεται ότι η κυρία Μ. Ρεπούση έχει βάλει πλώρη για νέες παραχαράξεις της ελληνικής ιστορίας... Έτσι, σύμφωνα με έγγραφο που έφερε στη δημοσιότητα το Real.gr, η βουλευτής της ΔΗΜΑΡ απευθύνεται προς την Επιτροπή Δικαιωμάτων του ΣΥΡΙΖΑ εν όψει της ψήφισης του λεγόμενου "αντιρατσιστικού" νομοσχεδίου, ζητώντας από την αντιπολίτευση να αντιδράσει, προκειμένου να μην ποινικοποιηθεί από το νομοσχέδιο η άρνηση των γενοκτονιών που έχει αναγνωρίσει η Ελληνική Βουλή, δηλαδή των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και των Ποντίων!

Είναι χαρακτηριστικό ότι η βουλευτής της ΔΗΜΑΡ καλεί την Επιτροπή Δικαιωμάτων του ΣΥΡΙΖΑ να παρακινήσει «συναδέλφους, πολιτικά κόμματα και δημοσιογράφους» να μην «περάσει» η -όπως τη χαρακτηρίζει- «προβληματική διάταξη που ποινικοποιεί την άρνηση των γενοκτονιών και των εγκλημάτων πολέμου»! Το σχετικό έγγραφο, όπως έχει δημοσιευθεί από το real.gr, έχει ως εξής:




Για λόγους τάξης πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι η κ. Ρεπούση, με ανάρτηση στον προσωπικό της λογαριασμό στο facebook, απάντησε ότι «Δεν έστειλα ποτέ επιστολή στην επιτροπή δικαιωμάτων του ΣΥΡΙΖΑ». Όμως τις πληροφορίες του Real.gr επιβεβαίωσε και το protothema.gr το οποίο αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «η ύπαρξη της επιστολής αναγνωρίστηκε από την κυρία Ρεπούση σε επικοινωνία που είχαν μαζί της συνεργάτες του κ. Κουβέλη μετά τη δημοσιοποίησή της». Επίσης συνεργάτες του Φ. Κουβέλη τόνιζαν στο Real.gr ότι «είναι οι γνωστές προσωπικές θέσεις της κυρίας Ρεπούση».


Με στοιχεία από real.gr

Διαβάστε περισσότερα...

The Pontus independence movement and the Greek Genocide

Liman von Sander (left) with Mustapha Kemal (right)

by Sait Çetinoğlu

The growth of nationalism in the 19th century directly affected the Christian populations of the Ottoman Empire. The ideology of the Orthodox Greeks scattered throughout the Balkans and in Anatolia was linked to the Hellenic state, and under the influence of a bourgeoisie leadership it began to spread. However the Greeks living in the distant Black Sea shores of Anatolia had little contact with the free Hellenic state which gained its independence in 1821.

1) Introduction

The growth of nationalism in the 19th century directly affected the Christian populations of the Ottoman Empire. The ideology of the Orthodox Greeks scattered throughout the Balkans and in Anatolia was linked to the Hellenic state, and under the influence of a bourgeoisie leadership it began to spread. However the Greeks living in the distant Black Sea shores of Anatolia had little contact with the free Hellenic state which gained its independence in 1821.

The process of identity crisis in the 19th and 20th centuries played a part in the formation of modern Hellenism. The main reasons for this are the prevailing new political and international conditions in the region, the end result being the transformation of cultural identity into a political identity.

2) The Black Sea and the Revolutionary Movement

The Pontus issue is directly related to the international revolutionary movement. Lenin, as a leader of the Communist movement, was proposing the liberation of nations on one hand, while on the other he was saying:

"I and the Bolsheviks are the Young Turks of the Soviet Revolution".

In fact one can easily see a contradiction in these two statements. Contrary to this, Rosa Luxemburg while being captive in a Berlin prison, called for full support to the Christian communities of the Ottoman Empire by saying:

"A country has no hope of progress if it remains under Turkish domination. Concerning the Eastern issue, it is our duty to accept the fragmentation of Turkey and show unconditional solidarity to the Christian people".

Rosa Luxemburg1 in her work:" The activities of German imperialism in Turkey" wrote about the supreme economic and military interests of Germans in Turkey. The Ottoman lands were the main aims of the German imperialists. On this issue an important role was played by German banks. Along this line many propaganda instruments were devised such as the organization on November 8, 1898 of a ceremony in Damascus by the German Kaiser and his delegation, declaring that they were walking on the footsteps of Salahettin Eyubbi under the green flag of the Prophet to defend the Muslim community and gave an oath to this. As Rosa Luxemburg said, the role undertaken by Germans to resurrect the Ottoman Empire was nothing more than to paint a dead man with make-up. The disclosure by Rosa Luxemburg that the construction of the Baghdad railway line during the First World War was based on the massacre of masses of people is an important statement to be emphasized. The role of Deutsche Bank has been crucial. The German officials had made great efforts to fanaticize the Muslims and Turks against the non-Muslim communities of the Empire after the Balkan Wars. The testimony of Dido Sotiriou2 on the role of the Deutsche Palestinian Bank is significant. This Bank printed brochures in Turkish saying that:

"If we Turks are poor and suffering, the causes of this are the infidels (gavurs) who grasped the wealth from our hands. How long will we afford this? Do not buy their products and do not have any dealings with them. What do you expect from a friendship with them? Why are you offering them so much love and brotherhood".

On this matter, German Field Marshal Liman von Sanders in 1916 ordered the deportation of Greeks from the coastal areas of Anatolia. After realizing that despite all the exiles, the Greeks of Ayvalik were remaining in their homes, on Easter day of 1917 von Sanders ordered their deportation by saying:


"Have you not yet expelled these infidels!"

German imperialism wanted Anatolia to be cleared of its Christian element. The same could also be said of the other western powers. If one studies the behavior of England, France, USA and Italy during World War I and beyond, it would not be wrong in saying that these countries were indifferent to the annihilation of the ancient peoples of Anatolia.
3) The Political Organization in Pontus.

All the state influenced Turkish publications on the Pontus issue are almost identical because they use the same source as a reference. All these publications are based on a propaganda piece printed in 1922 by the Information and Printing Establishment (Matbuat ve İstihbarat Matbaası) under the title "The Pontus Affair" (Pontos Meselesi). In all the mentioned publications the same arguments are stated. In the propaganda publication of 1922, it mentions that the Greeks of the Black Sea shoreline were aiming to establish an independent Republic of the Pontus with its capital city being Trabzon or Samsun and its territories to extend from Batumi all the way to Sinope. This is far from what really happened in Pontus. Mustapha Kemal used the same arguments in his Speech (Nutuk).

At the commencement of the First World War, the Greeks of Pontus which until that time had served in the Ottoman Army merely as hard laborers, like the other people of the Empire wanted to enlist in the Ottoman armed forces. It is a historical fact that during the course of World War I, many peasants deserted the army and returned to areas near their home villages with or without their weapons to resume their lives in their rural areas. In this way they began to set up armed irregular guerrilla groups in the various parts of mountainous regions of Anatolia as in the Black Sea zone.



A group of armed resistance fighters

The efforts of the Ottoman government to settle Muslim refugees from Balkan lands into the Greek villages of the Black Sea region was the cause of the second phase of unrest leading to ethnic clashes. The decision of the Pontic Greeks to refuse entry of these refugees into their villages was the beginning of the resistance against the state authorities. Faced with this situation, the Government in Autumn of 1915 started military operations against the villages Okse, Tsichman and Tefkeris. These places were the focus of resistance against the establishment of Balkan refugees. Villages began being burned, populations dispersed and fighters such as Vasilis Anthopoulos (Vasil Usta) emerged and armed resistance groups were formed. Many armed groups were concentrated in the Nebian town of the Bafra region.

Up until the Balkan Wars, the prevailing view among Pontic Greek scholars was that it would be possible to create a Turkish-Pontic Union in peace and cooperation with the Turks in the wider region of the Black Sea. The role of the Bishop of Trabzon Chrysanthos in the dissemination of this view and his role through the "Eastern Party" is of paramount importance.

After the Balkan wars and before the First World War the Young Turks began the implementation of a "solution plan" of ethnic problems by the extermination of other ethnicities as decided in 1911 at a Conference held in Thessaloniki. The extermination operations started in the beginning of the War by the process of deportations. The establishment of an independent Republic of Pontus therefore gained support as a result of these actions by the Young Turks.

During this period, throughout the entire Black Sea shore region, the development of self defense groups was aimed at defending the political rights of the Greeks of Pontus which had started to gain momentum. On February 4, 1918 Konstantinos Konstantinidis, the son of the former Mayor of Giresun Captain George, having been influenced by the proclamation of the Soviets on the right of "self determination of peoples" by the Bolsheviks, organized a conference in Marseille with the participation of Pontic Greek representatives from various European countries including the USA and elsewhere. The Conference members sought the support of the Soviets and sent a letter to the Minister of Foreign Affairs Leon Trotsky. The letter stated that it would be a big mistake to return the city and the region of Trabzon to Turkish rule. Support was also asked from the Soviets to achieve the establishment of an independent Pontic Republic.


A printed card depicting the proposed Republic of Pontus

4) East and West Pontus

After the occupation of the Eastern Black-Sea shore by the Russian Army in the Summer of 1916, the Pontus region was divided into two parts and as a result, the course of events changed in the two regions. When the Russian Army halted its advance at Gemoura, the fall of Trebizond to the Russians was inevitable. The Turkish administration seeing the inevitability of the fall of Trebizond, called Bishop Chrysanthos and other Greek notables to hand the city over to them and asked them for the protection of the civilian Muslim population. After a short ceremony, Governor Azmi speaking to Chrysanthos said:

"We took this country from the Greeks and now we give it back to the Greeks".

ImageOn August 16, 1916 the Russians entered Trebizond and found a Greek administration in control of the city. The reception of the Pontic Greeks to the Russians was warm. Chrysanthos established a Council of Christian and Muslim members which under his leadership ruled the region until the return of the Turkish Army. Bishop Chrysanthos protected the families of Muslims whose men had fled because of the fear of Russians. He also tried to introduce a new spirit of equality among nations. The independent administration of Trebizond also met with Soviet representatives during 1917.

The situation in western Pontus was very different. The armed rebels who had fled to the mountains and consisted of independent non-coordinated guerilla groups, started accepting more men in their ranks towards the end of 1916 when deportations of the Greek population by the Turkish forces began. On July 3, 1916 Vasil Anthopoulos formed an armed resistance group in Sivas, with the hope that when the Russian forces moved to the west of Pontus it would start a general revolution. But the halt of the Russian advance changed Anthopoulos' plans. Believing the Russians were playing games with him, Anthopoulos decided to create new conditions in the region. Then, with his armed group of 80 irregulars, he attacked Turkish villages, killed and burned homes of those he thought had harmed Christians. In Ordu (Kotyora) he clashed with Turkish military forces and after losing the battle took refuge in Trabzon where he lived until the end of the war. The reaction of the Turks concerning these two events was twofold: (a) counter attacks on Greek guerillas, and (b) exiles of the Greeks in western Pontus (Black Sea shore) towards the inner regions of Anatolia.

The first reaction seems to have been more of a local type response. Both Christians and Muslims were army deserters while the Muslim deserters were ready to implement the nationalist policies of the Committee of Union and Progress (CUP). The most active irregular guerilla group was that of Topal Osman Agha from Giresun. He and his followers were army deserters and fugitives which were acting freely without any control. Topal Osman was the source of indescribable terror and horror. Even the local Muslim population was asking for his removal from the region.

Among the Pontic Greek armed rebels, the most notable guerilla leader was Anton Pasha. While defending Pontic Greek villages with his wife Pelagia, he became the main source of fear to the Turkish administration and the Muslim irregular forces. He was killed in 1917 while his wife Pelagia continued the struggle until 1923. In the same area, among the Muslim armed groups, there were also Circassians.

5) The Exiles

In a document prepared to be sent by the Austrian Foreign Ministry to Berlin, the following was stated:

"The Turkish policy has the nature of a complete expulsion of the Greeks in the region, aiming at their total extinction by using the excuse that the Greeks of the region are posing a risk against the State, an argument used in the past against the Armenians. The Turks do not discern any difference among the population, leaving no chances to their survival under the pretext of moving all the Greeks to other regions as deportations of the population from the shores towards the interior, leaving them in appalling, inhumane conditions so that the hunger will lead them to death. Their homes after being occupied by the Muslim irregular forces (tsettes) are looted, burned and demolished. Similar measures used against the Armenians are also being used in the region of Pontos".3

The Pontic Greek guerilla forces, although not being able to prevent the deportation of the Greek population, established "liberated zones" in mountainous areas where refuge was provided to the Greeks escaping their destroyed villages. The appearance of new Pontian rebel groups and the inability of the Turk
ish Army to destroy them leads to a regional compromise with the Turkish village population who provided food and supplies to the Pontian guerilla groups.

After the defeat of the Ottoman State in the First World War, British forces (Indian soldiers with British officers) were placed in the Black Sea shore regions of Anatolia. In order for Britain to ensure its future interests it required the Pontic Greek guerilla forces to surrender their weapons to the Turkish Army. The guerillas didn't fall for this trap and refused to hand in their weapons. The Pontic Greeks embraced the establishment of a Pontic Republic. Meanwhile about 100.000 Pontic Greeks returned home from Russia.

The Pontus movement had reached such a critical stage that it began to concern the Ottoman State, which led the Istanbul based Ottoman government to send Mustapha Kemal Pasha to the Black Sea region. Mustafa Kemal began his efforts to quell the Pontus movement at the request of Britain and the moral and material support of Sultan Mehmet Vahdetin. Mustapha Kemal arrived in Samsun and met with Britain's Major Hurst and invited representatives of the various communities to the local command garrison. The leader of the local Greeks, Bishop Germanos did not respond to this invitation. The report sent by Mustapha Kemal to the Sultan Government said that Pontus guerrilla forces led by Bishop Germanos didn't come to the invitation. Meanwhile Mustapha Kemal on his arrival in Samsun on May 19, 1919 immediately began organizing Turkish irregular groups to act against the Pontic Greek guerrillas who were seeking independence. It is mentioned that Topal Osman was one of the first leaders of the irregulars (tsettes) Mustapha Kemal met. As shown in public records, Mustapha Kemal put more importance to the Pontian guerrilla movement than on the Hellenic State armed forces which had landed forces in western Anatolia.

6) The End of the Movement and Ethnic Cleansing

After the initial successes of the Pontian guerillas and despite their efforts to unite their forces, it led to a decline in their strength due to an absence of any coordinated center. The decline of morale among the Pontian rebels was fast. The Turkish Army with the significant help of the Bolsheviks was being reorganized and support by the Italian and the French also strengthened its position. These developments discouraged the intentions of the Pontic Greek guerilla forces in forming a common command centre and they started becoming completely independent. There were even clashes between various guerilla groups. The end was tragic. Despite the sheepish attitude of the Greece towards the Pontus movement, the Greeks of Pontus always showed a trend of identifying themselves with the Hellenic State.

In order to compete with the actions of the Greek guerillas in the region the government in Ankara began deporting and exiling the Greek population that was providing support to the guerillas. Ankara was determined to enlist in its Army every Pontic Greek that had the ability to endanger the stability in the region. All non-Muslims were sent to labor battalions. Although some Pontic Greeks did not obey, a significant number were sent to the work battalions, known as Amele Taburlari, and through this measure those men were inactivated.

After this, a mandatory collection of arms was initiated in the region starting with the non-Muslims. Resistance was raised against the army units coming to collect the arms in the region of Samsun and in other areas. The most severe clashes took place in areas such as Tokat, Carshamba and in Nebian of Bafra. This effort which began in April 6, 1921 by the Turkish Army, and despite the implementation of extensive violence by the Army units, did not give any result. The Turkish army units were strengthened with the Giresun Divison after having failed in their objectives at Carshamba and Nebian-Bafra. The Ankara government then declared the region of the Black Sea a war zone and decided on June 21, 1921 to exile all the Greeks of Pontus. Furthermore, most of the rural regions had been cleared of Greeks and the Greek villages burned down.

ImageBecause of the fear of the Hellenic Navy landing in Samsun, the Executive Government Committee in Ankara after its decision on June 16, 1921, decided on the deportation of all the Greek men in the region between the ages of 16 to 50 years. Arrests of Greeks then started in the areas of Samsun and Bafra (in the Alatsam region). On the following day, the first group of deportees departed southward and while passing near the town of Kavak, it went under fire from either Turkish or Greek guerillas (depending on the information source, Greek or Turkish). Several guards accompanying the exiled Greeks were also killed. Similar events occurred during the deportation marches during the month of June 1921. The attacks were caused by irregular Turkish forces (tsettes) with the cooperation of the guards escorting the exiled Greeks. In these attacks an important role was played by the irregular armed groups of Topal Osman Agha and Saki Ali from Tokat. The reactions to the events according to a letter sent by the Ministry of Interior on June 25, 1921 indicates that the displacement of the Greeks was being carried out due to military reasons, which were not an act of deportation, while it was mentioned that the livelihood of the exiled Greeks should be protected and also the lives, fortune and honor of the Greek women and children remaining in their home should be protected. In this order, severe punishments were sought to those state officials who attacked women and children as well as the exiled men.

We learn from the Minister of Health at the time Riza Nur that in practice things didn't exactly happen this way. Riza Nur4 who later became the chief negotiator at the Lausanne negotiations, wrote in his memoires about conversations he had with Topal Osman:

"I told him, Aga clear the Black Sea well. Do not leave a stone in the Greek villages of the Black Sea".

He replied to me:

"I will do exactly that, but I will protect and will not destroy their churches and buildings because they might be useful in the future".

I told him:

"Demolish the buildings and churches as well and scatter their stones away. You never know what will happen in the future. Nobody should be able to come here in the future and say ‘there was a church here'".

The answer given by Topal Osman was:

"I will do it that way, I wasn't thinking correctly".

Riza Nur also writes that Topal Osman was the new Kioroglu, making reference to the legendary Turkish public hero who revolted against the Sultan centuries ago.

When the government in Ankara forced troops from the region of the Black Sea to the western front, it reduced the number of exiles. However after the failure of the Hellenic Army at Sakarya, the exiles resumed on a massive scale in the Black Sea region. During this period, the cleansing operations against the Greek guerillas in the mountains was intensified and the exiles continued to increase. On the order of Nurettin Pasha, women were also deported despite the initial orders not to include them. There had not been any reaction to this by his superiors in Ankara. According to Nurettin Pasha:

"Greeks are snakes and their women are their poison. These women support their men who are fascinated with the dream of Pontus both physically, morally and materially".

In addition to this, in the notorious Independence Courts (Istiklal Mahkemeleri) in Amasya, women were also tried, being accused of spying, fomenting crimes and helping criminals to hide.

During these operations in the Black Sea, after discussions held in the Parliament at Ankara, the Commander of the Central Army Nurettin Pasha was dismissed on November 8, 1921 on the grounds of his illegal activities and incompetence, while on February 8, 1922 the administration of the Central Army was abolished. The responsibility of the operations against the Greeks of Pontus was then assigned to the 10th Brigade operating under the orders of the Ministry of Interior. Cemil Cahit Bey was appointed as commander of this Brigade. The Turkish armed forces increased its recruiting and also its arms, and ended the Pontus issue in February 1923, an issue that had been running for many years.


7) Conclusion

Despite all this, the beginning of the end for the Black Sea Greeks really began in December of 1920 after the wholesale defeat of the Armenians by the Kemalist Army, who then established relations with the Bolsheviks. The Soviet support flowed to the Kemalists while agreements were then signed between the Soviets and Britain, the Soviets and the Turkish Ankara administration, and Britain with the Minister of Exterior Affairs of the Ankara administration Bekir Sami on March 16, 1921. On this day, Britain effectively declared their neutrality. The Hellenic state left the Greeks of Pontus to their fate. Britain supported Turkey thinking that it would serve as a buffer or as an intermediary with the Soviet Union. The realpolitik at the time was the reason that determined the end of the Pontus movement. After the signing of the Lausanne Treaty the guerilla forces that remained in the Black Sea region escaped from the shores of the Black Sea by boats on their way to Greece or fled to nearby Russia.



References

1. R Luxemburg, Ausgeıvahlte Reden und Schriften, Berlin 1951, pages.. 294, 297.
2. See the book authored by Dido Sotiriou "The Blooded Landed".
3. P.K.Enepekidis, The Genocide of Anatolian Hellenism, 7-14 July 1985, Conference in Thessaloniki. .
4. Rıza Nur, Hayat ve Hatıratım (My Life and memoirs),Publisher İşaret, year 1992 , page 164.



Biography of the Author

Sait Çetinoglu was born in Trabzon. He is an activist on human rights and a member of the Free University An¬kara Independent Initiative. He has not been a member of any political organization since the military takeover of 1980 while he has been pursuing is work as an independent political researcher. His work on human rights issues has been carried out under the Free University, Human Rights Association (IHD) of Turkey, Amnesty International and Ankara Freedom to Throughout Initiative. He has been a member of the Administrative Board of the IHD and among the first members of the Amnesty International in Turkey serving also as a coordinator.

He has been editor of the Human Rights Publications and Humanite Journal. He also worked as editor in the publications of the Free University, Belge and Peri publishing houses in Turkey concerning the publications on "minority issues".

He authored the book on "Varlik Vergisi 1942-1944- Ekonomik ve Kültürel Jenocid (Capital Tax 1942-1944- an Economic and Cultural Genocide)" based on his research and published by Belge International Publishing House. He also coauthored with Fikret Bashkaya the research books : "İttihatçılıktan Kemalizme (From Unionists to Kemalists) and Türkiye'de "Azınlıklar" (The "Minorities" in Turkey) both published by Free University. He authored the publications: "The ‘turkification' of the Capital" and the Secret Agenda of the Union and Progress (İttihat ve Terakki'nin Gizli Ajandası) published in the series "Discussions on the Official History" and also authored lemmas in the Concepts Dictionary and Official Ideology on the topics official ideology/official history, genocide, issues related to Turkish economic history, etc.

His worked on "The 20 years Conscription to Work Battalions"- A Terror Act against the Minorities, The Assassination of Justice in 1909 at Cilicia and on various other topics which will be published by Belge International Publishing House in the series Myths of Official History- Sayings and Truth.

Presently he is working on the research topic of the Development of Turkish-Muslim wealth after the looting of Greek and Armenian fortunes to be published in a book entitled "The Turkish Bourgoise and the Dark side of the Turkish Economy". He has published articles on the Committee Union and Progress, Kemalism, The Nature of the Kemalist Regime, Armenian, Greek and Assyrian Genocides, The Turkish Economic History and "Minorites" at various newspapers in Turkey as well as in the journals Yevrobatsi, Collectifvan, Le monde, Nouvelles d'Armenie Magazine, Keghart, Pontos World, Deutsch-Armenische Gesellschaft (DAG), Agos, Marmara, Zartong, Özgür Üniversite, Birikim, Yaba, Atılım, Devrimci Demokrasi, Devrimci Halkın Günlüğü, Newroz, Gündem, Birgün, Evrensel ve Radikal... including newspapers and internet sites.

Πηγή

Διαβάστε περισσότερα...

Ο Ελληνισμός της ΕΣΣΔ, και οι Σταλινικές διώξεις, oμιλία Βλάση Αγτζίδη

Η τραγική ιστορία του Ποντιακού Ελληνισμού, δεν σταμάτησε το 1922. Συνεχίστηκε κι αργότερα. Για όσους αναρωτιούνται πως βρέθηκαν τόσοι Έλληνες στην ΕΣΣΔ, ώστε να χρειαστεί να οργανωθεί από το νεοελληνικό κράτος επιχείρηση διάσωσής τους και μεταφοράς στην μητέρα Πατρίδα, ο καθηγητής Βλάσης Αγτζίδης μας δίνει το ιστορικό πλαίσιο και τις αιτίες στην παρακάτω ενδιαφέρουσα ομιλία του:



Νέα στοιχεία και μαρτυρίες έρχονται στο φως 70 χρόνια μετά την έναρξη της «Ελληνικής Επιχείρησης» που διήρκεσε 13 χρόνια

Του Βλαση Αγτζιδη*

Τον Δεκέμβριο του 1937 ξεκίνησε η «Ελληνική Επιχείρηση» (Gretseskayia Operatsia) κατά των Ελλήνων της πρώην Σοβιετικής Ένωσης με την υπογραφή του Ιωσήφ Βησσαριόνοβιτς Τζουγκασβίλι, κοινώς Στάλιν. Ήδη είχε εξοντωθεί το σύνολο της εσωκομματικής αντιπολίτευσης.

H απόλυτη κυριαρχία της σταλινικής ομάδας στην εξουσία, όπως συμβολικά θα αναδειχθεί με τις Δίκες της Μόσχας του ’36, θα μετατρέψει τη χώρα σε μια ματωμένη φυλακή. Επικεφαλής των δυνάμεων εσωτερικής καταστολής όρισε τον Λαυρέντι Μπέρια, την ομάδα του οποίου η Απόφαση του 20ού Συνεδρίου του ΚΚΣΕ (Κομμουνιστικό Κόμμα Σοβιετικής Ένωσης) περιγράφει ως «εγκληματική σπείρα». Ο ίδιος ο Στάλιν θα πιστεύει ότι διαθέτει το Αλάθητο και θα επιβάλλει μια δικτατορική πολιτική, που πρωτίστως θα στραφεί κατά των κομματικών του συντρόφων. Στην ίδια απόφαση του 20ού Συνεδρίου αναφέρεται ότι: «…εσυκοφαντήθηκαν και άνευ ενοχής εδεινοπάθησαν πολλοί τίμιοι κομμουνιστές και άλλοι εξωκομματικοί Σοβιετικοί πολίτες».

Για τον σταλινισμό, ο Γκι Ντεμπόρ στην «Κοινωνία του θεάματος» έγραψε: «Ο σταλινισμός υπήρξε η βασιλεία του τρόμου ακόμα και μέσα στην ίδια τη γραφειοκρατική τάξη. Η τρομοκρατία που θεμελιώνει την εξουσία της τάξης αυτής, πρέπει να πλήξει, επίσης, κι αυτή την ίδια την τάξη γιατί δεν έχει καμιά νομική υπόσταση, που θα μπορούσε να την επεκτείνει και σε καθένα από τα μέλη της… Κάθε γραφειοκράτης είναι απόλυτα εξαρτημένος από μια κεντρική εγγύηση της ιδεολογίας, που αναγνωρίζει ένα δικαίωμα συλλογικής συμμετοχής στη “σοσιαλιστική εξουσία” της όλων των γραφειοκρατών που δεν εξολοθρεύει. Αν όλοι οι γραφειοκράτες αποφασίζουν από κοινού για όλα, η συνοχή της ίδιας τους της τάξης δεν μπορεί παρά να εξασφαλιστεί μόνο διαμέσου της συγκέντρωσης της τρομοκρατικής τους εξουσίας σ’ ένα μόνο πρόσωπο».

Τα «τιμωρημένα έθνη»

Μία από τις συνέπειες του σταλινισμού ήταν ο διαχωρισμός των εθνών σε «προοδευτικά» και «αντιδραστικά». Η ομάδα των «αντιδραστικών εθνών» περιελάμβανε τους Έλληνες, τους Κορεάτες, τους Γερμανούς του Βόλγα, τους Τατάρους της Κριμαίας, τους Τσετσένους κ.ά. Ο σταλινισμός θεωρούσε ότι όλοι αυτοί είχαν «μητέρα-πατρίδα» στον καπιταλιστικό κόσμο. Έτσι, ανεξαρτήτως των πολιτικών φρονημάτων, οι πολίτες αντιμετωπίστηκαν μόνο ως έχοντες «αντιδραστική» εθνική καταγωγή. Το 1937-38 οι Έλληνες γίνονται θύματα ενός φοβερού πογκρόμ. Πρώτα, απαγορεύτηκε η λειτουργία των ελληνικών σχολείων, των θεάτρων, των πολιτιστικών κέντρων, των εκδοτικών οίκων. Έκλεισαν οι ελληνικές εφημερίδες, οι οποίες ακολουθούσαν σκληρή σταλινική γραμμή. Καταργήθηκαν οι Αυτόνομες Ελληνικές Περιοχές (μία στη Νότια Ρωσία και τρεις στην περιοχή της Μαριούπολης).

Οι μεγαλύτερης έκτασης συλλήψεις Ελλήνων έγιναν στην κοιλάδα του Κουμπάν, στη Νότια Ρωσία. Η μυστική αστυνομία συνέλαβε μαζικά τους Έλληνες άνδρες από 16 ετών και άνω. Στην περιοχή αυτή δεν υπήρχε ελληνική οικογένεια που να μην είχε θύματα. Οι επιζώντες θυμούνται έντονα τις σκηνές των συλλήψεων και των πορειών των συλληφθέντων με τη συνοδεία έφιππων αστυνομικών. Οι αρχές γύριζαν από σπίτι σε σπίτι στις ελληνικές κοινότητες και προέβαιναν σε κατάσχεση των πάντων, ελληνικά διαβατήρια, φωτογραφίες και γράμματα από την Ελλάδα. Οι Έλληνες κάτοικοι της περιφέρειας του Κρασνοντάρ, όπου έγιναν οι περισσότερες συλλήψεις, εγκατέλειπαν τα σπίτια τους τρομοκρατημένοι και κατέφευγαν σε σπίτια ντόπιων για να σωθούν. Η κύρια κατηγορία που απαγγέλθηκε στην Ελληνική Περιοχή ήταν ότι οι κάτοικοί της ανήκαν σε παράνομες ελληνικές εθνικιστικές οργανώσεις, που στόχευαν στη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης και στη δημιουργία ελληνικής δημοκρατίας στη νότια Ρωσία.

Τα κριτήρια των συλλήψεων

Οι καταστάσεις των υποψήφιων συλληφθέντων συντάσσονταν στα κομματικά γραφεία των οργανώσεων των περιοχών. Τα κριτήρια επιλογής σχετίζονταν σε μεγάλο βαθμό με τα προσωπικά αισθήματα των υπεύθυνων κομματικών. Στους καταλόγους περιλαμβάνονταν όσοι στα παλιότερα χρόνια εξασκούσαν κάποιο ελεύθερο επάγγελμα και οι πλέον ευκατάστατοι. Επίσης, ανάμεσα στους πρώτους συλληφθέντες ήταν όσοι εξακολουθούσαν να έχουν την ελληνική υπηκοότητα. Άλλο κριτήριο αποτελούσε και η πιθανή αλληλογραφία με συγγενείς στην Ελλάδα. Το «αδίκημα» της αλληλογραφίας με άτομα που ζούσαν σε καπιταλιστική χώρα, οδήγησε πολλούς Έλληνες να απαγορεύσουν στην οικογένειά τους να στέλνει ή να δέχεται γράμματα από την Ελλάδα. Ο αριθμός των προσώπων που θα έπρεπε να περιλαμβάνει η κατάσταση οριζόταν από τις περιφερειακές οργανώσεις. Η συνολική διαδικασία άγγιζε τα όρια του παραλόγου, εφόσον οι κεντρικές υπηρεσίες έδιναν μόνο τον αριθμό αυτών που θα έπρεπε να συλληφθούν.

Ο Κοσμάς Τσιμιάνοφ από το χωριό Μερτσάνσκογε του Κρασνοντάρ αναφέρει:

«...έπαιρναν ένα τηλεγράφημα που έγραφε: 500 άτομα, δίχως να έχει ονόματα. Ο αριθμός αυτός μοιραζόταν. Έχουμε 20 ραγιόνια, άρα αντιστοιχούν 25 άτομα σε κάθε ραγιόνι. Άλλες φορές ερχόταν τηλεγράφημα για 100 άτομα. Το έστελναν στο σοβιέτ. Εκείνοι με τον αστυνομικό, συνολικά πέντε άτομα, έλεγαν ποιον θα δώσουν, εκείνον, εκείνον, εκείνον! Τους συγγενείς τους δεν τους πείραζαν. Στον κατάλογο δεν έβαζαν γέρους, αλλά μόνο ανθρώπους που μπορούσαν να δουλεύουν».

Για όσους τελικά συμπεριλάμβαναν στην κατάσταση, εφεύρισκαν διάφορες κατηγορίες, όπως «έβρισε τον Στάλιν» ή «ανατίναξε ένα γεφύρι» ή «έκανε σαμποτάζ σε εργοστάσιο» ή «συμμετείχε σε εθνικιστική ομάδα» κ.λπ.

Τον Αύγουστο του 1938, δίχως να έχει προηγηθεί δημόσια ανακοίνωση, έκλεισαν όλα τα ελληνικά σχολεία. Η διδασκαλία άρχισε να γίνεται κυρίως στη ρωσική γλώσσα, αλλά αρκετές φορές στη γλώσσα της Δημοκρατίας στην οποία ζούσαν. Με τον ίδιο τρόπο, σταμάτησε η έκδοση των ελληνικών εφημερίδων και περιοδικών, ενώ έκλεισαν και οι ελληνικοί εκδοτικοί οίκοι. Τα τυπογραφεία καταστράφηκαν. Χαρακτηριστικός είναι ο τρόπος καταστροφής του εκδοτικού οίκου «Κολεκτιβιστής». Τα τυπογραφικά στοιχεία του πετάχτηκαν στην Αζοφική Θάλασσα συμβολικά, «ώστε να μην ξανατυπωθεί στη Ρωσία ελληνικό βιβλίο». Έκλεισαν επίσης και οι ελληνικές θεατρικές σκηνές. Καταστράφηκαν σκόπιμα τα περισσότερα στοιχεία της πολιτιστικής δράσης των Ελλήνων. Πολλοί Έλληνες, επίσης, από φόβο, κατέστρεψαν μόνοι τους πολλά στοιχεία, ένα μέρος των οποίων αφορούσε την ίδια τη θεατρική παραγωγή. Αντίστοιχη ήταν και η τύχη των ελληνικών εκκλησιών.

Στον δρόμο για το Γκουλάγκ

Συγκλονιστική είναι η περιγραφή του Παύλου Κερδεμελίδη, πρόσφυγα της Μικρασιατικής Καταστροφής του ’22 από τον Πόντο. Εγκαταστάθηκε στην Κριμαία, απ’ όπου συνελήφθη το 1937 για να περάσει 13 χρόνια της ζωής στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Σιβηρίας. Ο κυρ Παύλος είναι ένας από τους ελάχιστους Έλληνες από τους περίπου 50.000 που στάλθηκαν στα στρατόπεδα κατά την περίοδο των διώξεων 1937-38 που επέζησε και αφηγείται τις δραματικές στιγμές που έζησε:

«Μας φόρτωσαν σε ενενήντα βαγόνια, εικοσιπέντε χιλιάδες άτομα, και μας πήγαν χίλια πεντακόσια χιλιόμετρα από το Γκόρκι, στη Σιβηρία. Εκεί ήταν δάση. Μας έβγαλαν, ανοίξαμε δρόμο και φτάσαμε σε μια πεδιάδα. “Εδώ θα μείνετε”, μας είπαν. Μέσα στο δάσος, δίχως σπίτια, δίχως τίποτα. Μέσα στο χιόνι. Έτσι σε έξη μήνες από εικοσιπέντε χιλιάδες έμειναν μόνο εξακόσιοι... Εκεί δουλεύαμε. Κόβαμε ξύλα και τα στοιβάζαμε. Γύρω μας ήταν φαντάροι με αυτόματα. Όλα τα ξύλα σάπισαν εκεί βέβαια. Ήθελαν να μας εξοντώσουν. Οι περισσότεροι πέθαναν. Κανείς δε θα μάθει πόσοι ήταν αυτοί οι άνθρωποι… Πηγαίναμε για δουλειά τέσσερις-τέσσερις. Γύρω τα σκυλιά και τα αυτόματα. Ένα βήμα δεξιά, ένα βήμα αριστερά, πυροβολούσαν χωρίς προειδοποίηση…»

Στη δεκαετία του ’40, οι διώξεις ολοκληρώνονται με τη βίαιη μεταφορά μεγάλου μέρους του ελληνικού πληθυσμού στην Κεντρική Ασία. Η τελευταία εκτόπιση έλαβε χώρα στις 13 Ιουνίου 1949. Τα σταλινικά στρατεύματα περικύκλωσαν τα ελληνικά χωριά του Καυκάσου και υποχρέωσαν τους κατοίκους τους να τα εκκενώσουν μέσα σε λίγες ώρες. Η υποχρεωτική αυτή εκτόπιση υπήρξε η τελευταία πράξη μιας σειράς βίαιων ενεργειών των σοβιετικών αρχών κατά της ελληνικής μειονότητας, η οποία ανερχόταν σε 450.000 άτομα περίπου. Οι διώξεις αυτές, που αποτελούν μία από τις πλέον άγνωστες σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας, ξεκινούν το 1937 και τερματίζονται το 1949.

* Ο κ. Βλάσης Αγτζίδης είναι ιστορικός.

πηγή: Καθημερινή

Διαβάστε περισσότερα...

Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο

1. Μία οφειλόμενη πράξη χρέους

Η διερεύνηση της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου από το νεοτουρκικό και κεμαλικό καθεστώς αποτέλεσε ένα ζήτημα ταμπού για την ελληνική ιστορική και πολιτική επιστήμη. Το ελληνοτουρκικό σύμφωνο φιλίας του 1930, η ταυτόχρονη ένταξη της Ελλάδας και της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ το 1952, [1]αλλά και σύγχρονα η αποκαλούμενη προσέγγιση των δύο κρατών, αποτέλεσαν σημεία σταθμοί (και) για το Ποντιακό ζήτημα. Είναι αυτές οι παράμετροι «που η Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού δεν απέκτησε τη δικαίωση που επιβαλλόταν να αποκτήσει», όπως τονίζει ο συγγραφέας στην εισαγωγή του. [2] Αφενός γιατί το πολιτικό κλίμα δεν επέτρεψε να διερευνηθεί το έγκλημα των μαζικών δολοφονιών εναντίων των Ελλήνων, αφετέρου όταν αυτό έγινε μετά από πρωτοβουλία επιστημόνων και διανοουμένων ως ελάχιστο χρέος έναντι της συλλογικής μνήμης, αντιμετώπισε ένα πολύ εχθρικό περιβάλλον.

Ωστόσο μετά από αγώνες και προσπάθειες πολλών ετών από Πόντιους της δεύτερης γενιάς και συλλόγους του εσωτερικού και του εξωτερικού, το Ελληνικό κοινοβούλιο αναγνώρισε το 1994 τη γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, θεσπίζοντας την 19η Μαΐου ως ημέρα μνήμης και τιμής. Ο νόμος για την αναγνώριση του μαζικού εγκλήματος ήταν από μόνος του ένα σταθμός στη νεώτερη ελληνική ιστορία, ότι πιο πολύτιμο ίσως είχε να προσφέρει το ελλαδικό κράτος προς τα θύματα της εκκαθάρισης από την ιστορική πατρίδα και προς τους απογόνους τους, τους πρόσφυγες που έφτασαν ρακένδυτοι στην Ελλάδα και παρόλα αυτά συνεισέφεραν στο ελληνικό πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό γίγνεσθαι.

Η αναγνώριση της γενοκτονίας από τη Βουλή των Ελλήνων είχε πολλές συνιστώσες και άλλες τόσες προτεραιότητες. Η προστασία της 19ης Μαΐου ως ημέρας μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, «πράξη καθήκοντος προς την ιστορία και πράξη ευθύνης απέναντι στις νεότερες γενιές των Ελλήνων», [3] η διεθνοποίησή της σε όλα τα επίπεδα (αναγνώριση από την Τουρκία, η καταπάτηση δικαιωμάτων των ποντιόφωνων που ζουν στην Τουρκία και ιδιαίτερα στον τόπο διαβίωσής τους στον Πόντο), η εγκατάσταση των Ποντίων προσφύγων από την τ. Σοβιετική Ένωση στην Ελλάδα, η τεκμηρίωση της γενοκτονίας.

Για λόγους που είναι γνωστοί και κατανοητοί όπως αναφέραμε παραπάνω και συνδέονται με συμφέροντα ξένα με τη μνήμη και την πραγματική φιλία μεταξύ των λαών η απόφαση της εθνικής αντιπροσωπείας για την έκδοση των ντοκουμέντων της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, δεν υλοποιήθηκε άμεσα. Έτσι πέρασαν 10 ολόκληρα χρόνια ώσπου η Ελληνική Βουλή να εκδώσει το βιβλίο του καθηγητή πανεπιστημίου Κωνσταντίνου Φωτιάδη, το οποίο τεκμηρίωσε τις δολοφονίες 353000 Ελλήνων στον Πόντο το διάστημα 1916-1923.

Το βιβλίο χωρίζεται σε 13 κεφάλαια τα οποία καλύπτουν την ιστορία των Ελλήνων του Πόντου, την εθνολογική κατάσταση στην περιοχή, τις οθωμανικές μεταρρυθμίσεις και το νεοτουρκικό καθεστώς, το οποίο στράφηκε εναντίον των Ελλήνων (και των Αρμενίων), το πρόγραμμα του κεμαλικού καθεστώτος για την εθνοκάθαρση στον Πόντο. Το βιβλίο περιλαμβάνει πρωτογενείς πηγές, καρπός της πολύχρονης έρευνας του συγγραφέα σε κρατικά αρχεία της πρώην ΕΣΣΔ, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Μ. Βρετανίας, της Αυστρίας, της Ιταλίας, του Βατικανό, της Κοινωνίας των Εθνών και της Ελλάδας, ενώ παρατίθεται και πλούσια βιβλιογραφία και αρθρογραφία, ελληνική και ξένη.



2.Το αδίκημα

Η γενοκτονία των Ποντίων (1916 – 1923) με τα πάνω από 353.000 θύματα, αποτελεί μία μεγάλη γενοκτονία του 20ου αιώνα. Ο όρος γενοκτονία όπως διαμορφώθηκε μετά το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, σημαίνει τη μεθοδική εξολόθρευση, ολική ή μερική, μιας εθνικής, φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας και πρόκειται για ένα πρωτογενές έγκλημα, το οποίο δεν έχει συνάρτηση με πολεμικές συγκρούσεις. Ο μερικός ή ολικός αφανισμός μιας εθνικής, φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας εμπίπτει, σύμφωνα προς το άρθρο 1 της ειδικής Σύμβασης, την οποία έχει ψηφίσει η Γενικής Συνέλευση του ΟΗΕ το 1948 στο έγκλημα της γενοκτονίας, διακρινόμενο από τα εγκλήματα πολέμου, αφού «δεν παραβιάζει μόνον τους πολεμικούς κανόνες, αλλά το ίδιο αποτελεί έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, εφόσον δεν αναπέμπει σε συγκεκριμένα άτομα ή έθνος, αλλά αφορά ολόκληρη την ανθρωπότητα». [4] Έτσι η γενοκτονία αποτελεί το βαρύτερο έγκλημα σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, για το οποίο μάλιστα δεν υπάρχει παραγραφή. Αυτός ο οποίος διαπράττει τη γενοκτονία δεν εξοντώνει μια ομάδα για κάτι που έκανε, αλλά για κάτι που είναι, στην περίπτωση των Ελλήνων του Πόντου, επειδή ήταν Έλληνες και Χριστιανοί.

Η 19η Μαΐου 1919 ημερομηνία την αποβίβασης του Μουσταφά Κεμάλ στη Σαμψούντα, είναι η αρχή για τη δεύτερη και πιο σκληρή φάση της Ποντιακής Γενοκτονίας. Η τρομοκρατία, τα εργατικά τάγματα, οι εξορίες, η εξάλειψη της Ποντιακής ηγεσίας στην Αμάσεια το 1921, [5]οι πυρπολήσεις των χωριών, οι βιασμοί, οι μαζικές δολοφονίες, ανάγκασαν τους Έλληνες του Πόντου να εγκαταλείψουν τις προαιώνιες εστίες τους και να μετοικήσουν μετά από εξοντωτικές πορείες, στην Ελλάδα, στη ΕΣΣΔ, το Ιράν, στη Συρία, και αλλού (Αυστραλία, ΗΠΑ) ή ως μέσο αυτοάμυνας να αναληφθεί αντιστασιακή δράση εναντίον του οργανωμένου σχεδίου εξόντωσης. Έχει γίνει πλέον σήμερα αντιληπτό ότι τα θύματα της γενοκτονίας θα ήταν πολύ περισσότερα, αν δεν υπήρχε το ποντιακό αντάρτικο. [6]Τον επίλογο της ποντιακής γενοκτονίας αποτελεί ο βίαιος ξεριζωμός των επιζώντων μετά το 1922-1923.
________________________________________

[1] Μαλκίδης Θ. Η πολιτική της Ελλάδας και της Τουρκίας μετά την ένταξή τους στο ΝΑΤΟ. Αθήνα 2000, σ.45.
[2] Φωτιάδης, Κ. Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία Αθήνα 2004, σ.16
[3] Πρόλογος του πρώην προέδρου της Βουλής των Ελλήνων Α. Κακλαμάνη. Φωτιάδης, Κ. ο.π σ.11.
[4] Destexhe, A., Rwanda and genocide in the Twentieth Century, New York , New York University Press. 1996, p. 2
[5] Φωτιάδης, Κ. οπ. Κεφάλαιο Ι΄ Το Μαρτυρολόγιο 1921, σ. 365-419.
[6] Βλ. Φωτιάδης, Κ. οπ. κεφάλαιο ΙΓ¨ σ. 457 κ.ε καθώς και για τις ευθύνες των ελλαδικών κυβερνήσεων.
Θεοφάνης Μαλκίδης


Και το βιβλίο του Κ. Φωτιάδη Ιστορία του Ποντικού Ελληνισμού:

Ιστορία Του Ποντιακού Ελληνισμού

Διαβάστε περισσότερα...

19 Μαϊου, Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου

Ελάχιστος φόρος τιμής στα θύματα της τουρκικής θηριωδίας. Αιωνία τους η μνήμη.

Διαβάστε περισσότερα...

Εγκεμέν Μπαγίς: "Μαλ..κίες" τα περί αναγνώρισης γενοκτονίας του Πόντου

Θα απαντήσει το Ελληνικό ΥΠΕΞ στις
ύβρεις του Εγκεμέν Μπαγίς;

του Σάββα Καλεντερίδη

Ακριβώς τρία χρόνια μετά την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων, των Ασσυρίων και των Ελλήνων του Πόντου από το Κοινοβούλιο της Σουηδίας, η Τουρκία, δείχνοντας για άλλη μια φορά το πραγματικό της πρόσωπο, μέσω του εκπροσώπου της, διέπραξε σοβαρότατη ύβρι, χαρακτηρίζοντας τις προσπάθειες των επιζώντων της Γενοκτονίας για διεθνή αναγνώριση ως ...αυνανισμό!

Η πράξη αυτή, που διέπραξε ο Τούρκος υπουργός για θέματα της Ε.Ε., Εγκεμέν Μπαγίς, αποτελεί απόδειξη ότι το τουρκικό κράτος, η κυβέρνηση Ερντογάν, η ιδία η Τουρκία, όχι μόνο δεν έχουν μετανοιώσει για τις βδελυρές και βάρβαρες πράξεις εξολόθρευσης των χριστιανικών πληθυσμών της Ανατολής, αλλά χαρακτηρίζουν με τον πιο άθλιο τρόπο και κατάμουτρα τις ιερές προσπάθειες των επιζησάντων της Γενοκτονίας για αναγνώριση, αυνανισμό!!!

Μπορεί να έχει καταρρακωθεί το κύρος της πατρίδας μας από χαρακτηρισμούς "διεφθαρμένη" και "Τιτανικός" από πολιτικούς που την πρόδωσαν και την κατέστησαν περίγελο της ανθρωπότητας, μπορεί ο πολιτικός κόσμος να έχει απαξιωθεί και να θεωρείται ο κύριος υπεύθυνος της τραγικής κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει η κοινωνία και η χώρα, μπορεί η κυβέρνηση να τραβάει το δικό της Γολγοθά για να μπει μια τάξη και να πάρει η πατρίδα μας το δρόμο της ανάπτυξης, όμως, παρ' όλα αυτά, τα ζητήματα της ηθικής θα πρέπει να παραμείνουν ψηλά στην ατζέντα της Ελλάδας.

Μπορεί τα χαμόγελα και οι χειραψίες με τους Τούρκους πολιτικούς -όπως η πρόσφατη συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη- να επιβάλλονται, υποτίθεται για να αποφευχθούν τα χειρότερα, όμως η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να δηλώσει ξεκάθαρα ότι από τούδε και στο εξής ο βάρβαρος υβριστής Μπαγίς δεν πρόκειται να βρει Έλληνα συνομιλητή και ότι κανείς Έλληνας υπουργός, αξιωματούχος της κυβέρνησης, αλλά και Έλληνες που εργάζονται στην Ε.Ε. επ' ωφελεία της χώρας, δεν πρόκειται να δεχτεί να συνομιλήσει μαζί του, επειδή είναι υβριστής της Γενοκτονίας των Χριστιανών της Ανατολής.

Ελπίζουμε να εισακουστούμε, αν μη τι άλλο, για να μην βρει έρεισμα και να μην επαληθευθεί η φράση με την οποία χαρακτήρισε όσους αγωνίζονται για την αναγνώριση της Γενοκτονίας αυτό το τουρκο-κνώδαλο που περιφέρεται ως συνομιλητής των Ευρωπαίων.
Αναμένομεν...

infognomon

Διαβάστε περισσότερα...

Το διακύβευμα του ‘22

Του Βλάση Αγτζίδη

Η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 υπήρξε το πραγματικό αλλά και συμβολικό σημείο του τέρματος μιας μεγάλης ιστορικής διαδικασίας, που συνδέθηκε με την οριστική είσοδο της Εγγύς Ανατολής στην εποχή των εθνών-κρατών. Η αποχώρηση από το ιστορικό προσκήνιο της πολυεθνικής, ισλαμικής, προνεωτερικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δεν έγινε ειρηνικά και αναίμακτα. Συνδέθηκε κατ’ αρχάς με την κατάρρευση των εσωτερικών μεταρρυθμιστικών προσπαθειών, εξαιτίας της εμφάνισης ενός καινοφανούς μιλιταριστικού εθνικού κινήματος, αυτό των Νεότουρκων. Κίνημα, που επιχείρησε να επιλύσει το εθνικό πρόβλημα, που ταλάνιζε την Αυτοκρατορία, με την εξόντωση και τον αποκλεισμό των πολυάνθρωπων χριστιανικών κοινοτήτων και να μετατρέψει βιαίως τους πολυεθνοτικούς μουσουλμανικούς πληθυσμούς σε εθνικά Τούρκους.


Τις φωτογραφίες τις τράβηξε ο αρχαιολόγος Felix Sartaux, ο οποίος επόπτευε τις αρχαιολογικές ανασκαφές για την αρχαία Φώκαια. Η φωτογραφία με τον έφιππο τσέτη τραβήχτηκε ενώ είχαν βάλει φωτιά στην ελληνική συνοικία και ο κόσμος περίμενε με αγωνία τα πλοιάρια για να φύγει για Μυτιλήνη. Ο τσέτης κρατούσε τα λάφυρα που είχε πάρει από το ελληνικό σπίτι, μεταξύ αυτών και την ομπρέλα που είχε ανοίξει και περήφανα κρατούσε, τονίζοντας τη νίκη ενάντια στους γκιαούρηδες!!!

 Η εσωτερική αυτή διαδικασία εξέφρασε μια πολιτική επιλογή και οδήγησε σε πρωτοφανείς μεθόδους ομογενοποίησης του οθωμανικού κοινωνικού σώματος. Μεθόδους που η ανθρωπότητα θα τις συνειδητοποιήσει λίγες δεκαετίες αργότερα, με την απόλυτη φρίκη του Ολοκαυτώματος. Με ιστορικό σημείο αφετηρίας της διαδικασίας το 1908 και το στρατιωτικό πραξικόπημα των Νεότουρκων εθνικιστών θα επιλεγεί η φυσική εξόντωση των χριστιανικών ομάδων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι αιτίες ανιχνεύονται στην κοινωνική δομή της οθωμανικής κοινωνίας. Η νέα οθωμανική αστική τάξη που αναδύθηκε στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα προήλθε σε μεγάλο βαθμό από τις ομάδες των ραγιάδων, των παλιών απόκληρων ενός αυταρχικού ισλαμικού κράτους που αποφάσισε όμως με τις μεταρρυθμίσεις του Τανζιμάτ να εκσυχρονιστεί και να υπερβεί τους παλιούς καταναγκασμούς που απέρρεαν από την ισλαμική υπεροψία.

Μια ώριμη ελληνική αστική τάξη

Οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας πριν από το 1914 ήταν περί τα 2,2 εκατομμύρια (1,8 στη Μικρά Ασία και 400 χιλιάδες στην Ανατολική Θράκη με την Κωσταντινούπολη) σ' ένα συνολικό πληθυσμό περίπου 10 εκατομμυρίων. Η οικονομική ισχύς τους ήταν μεγαλύτερη της πληθυσμιακής αναλογίας τους. Υπολογίζεται ότι το 50% του επενδυμένου κεφαλαίου στη βιομηχανία, καθώς και το 60% σε κλάδους μεταποίησης ανήκαν σε πολίτες που προέρχονταν από τις ελληνικές οθωμανικές κοινότητες. Το 1912 από τις 18.063 εμπορικές επιχειρήσεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, σε Ελληνες ανήκε το 46%, το 23% σε Αρμένιους, το 15% σε μουσουλμάνους.

Υπολογίζεται ότι το 1914 από τις 6.507 βιομηχανίες και βιοτεχνίες, το 49% ανήκε σε Οθωμανούς Ελληνες, ενώ Ελληνες ήταν και το 46% των τραπεζιτών. Την ίδια χρονιά υπολογίζεται ότι Ελληνες ήταν το 52% των γιατρών, το 49% των φαρμακοποιών, το 52% των αρχιτεκτόνων, το 37% των μηχανικών και το 29% των δικηγόρων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (D. Gontikas, Ch. Issawi, Ottoman Greeks in the age of nationalism, Darwin Press, 1999). Παράλληλα διέθεταν μια πλήρη εκπαιδευτική δομή με εκατοντάδες σχολεία αλλά και υψηλού επιπέδου ιδρύματα, όπως η Μεγάλη του Γένους Σχολή (Κωνσταντινούπολη), η Ευαγγελική Σχολή (Σμύρνη), το Φροντιστήριο Τραπεζούντας, η Ιερατική Σχολή στο Ζιντζίντερε (Καππαδοκία) κ.ά.

Εντυπωσιακός είναι κι ο αριθμός των εφημερίδων που κυκλοφόρησαν. Μόνο στη Σμύρνη οι ελληνικές εφημερίδες και περιοδικά που κυκλοφόρησαν κατά καιρούς ανέρχονται σε 135. Η μακροβιότερη ήταν η «Αμάλθεια» (1838-1922). Αλλες σημαντικές εφημερίδες, η «Αρμονία» (1880-1922) και η σοσιαλιστική «Ο Εργάτης» (1908-1922).

Σε ιδεολογικό επίπεδο οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας χαρακτηρίζονται από μια ώριμη εθνική συνείδηση, απόρροια κυρίως του ρεύματος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, που από την προεπαναστατική περίοδο είχε τα μεγάλα κέντρα του στην Κωνσταντινούπολη, το Αϊβαλί, τη Σμύρνη κ.α. και της συνεχούς ύπαρξης λόγιας τάξης. Η συγκρότηση της Ελλάδας ως έθνους-κράτους ενίσχυσε τις διαδικασίες συνειδητοποίησης των Ρωμιών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την εμπέδωση μιας ελληνικής ταυτότητας ως μετεξέλιξη της παλαιότερης ρωμαίικης. Η διαδικασία αυτή όμως δεν υπήρξε απόρροια μιας κρατικής πολιτικής της Ελλάδας, αλλά αφενός της δραστηριοποίησης των Μικρασιατών (κυρίως με το Σύλλογο Μικρασιατών «Η Ανατολή») που είχαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα από την εποχή της Επανάστασης και εντεύθεν και αφετέρου της φυσιολογικής ιδεολογικής εξέλιξης που απορρέει από την ανάπτυξη αστικών σχέσεων και την επέκταση της οικονομίας της αγοράς.

Παρ' όλη όμως την εδραιωμένη εθνική ταυτότητα οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας επέλεξαν να υποστηρίξουν με κάθε τρόπο τις μεταρρυθμιστικές διαδικασίες, αποφεύγοντας τις αποσχιστικές και διαλυτικές κινήσεις. Μόνο όταν η προοπτική της δημοκρατικής μετεξέλιξης ακυρώθηκε από το εθνικιστικό κίνημα των Νεότουρκων και υπέστησαν την προαποφασισμένη Γενοκτονία από το 1914, αποφάσισαν να υποστηρίξουν την πολιτική τους αυτοδιάθεση. Η αναγκαστική αυτή επιλογή θα εκφραστεί μετά το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου με το αίτημα για δημιουργία δεύτερου ελληνικού κράτους στον μικρασιατικό Βορρά, στον Πόντο και με την Ενωση με την Ελλάδα ή την αυτονόμηση της Ιωνίας και της Ανατολικής Θράκης.

Η κατάσταση στην Ελλάδα

Την ίδια εποχή οι Ελληνες στην Ελλάδα ανέρχονταν στα 4,5 εκατομμύρια και ζούσαν σ' έναν τελείως διαφορετικό χώρο από κοινωνική και πολιτειακή άποψη. Ο γεωγραφικός χώρος που αποτέλεσε το έδαφος του νεαρού Βασιλείου βρισκόταν στα όρια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι παραγωγικές δυνάμεις ήταν ελάχιστα αναπτυγμένες όπως και οι υπόλοιπες δομές που ήταν απαραίτητες για τη λειτουργία ενός έθνους-κράτους. Οι πραγματικές δομικές αδυναμίες θα οδηγήσουν σε μια ιδεολογική «υπεραναπλήρωση» βασισμένη στην αρχαιοελληνική ανάκληση, στην αναβίωση ενός νεκρού παρελθόντος ως αντιστάθμισμα στην υπαρκτή πολιτισμική ταυτότητα των εξωελλαδικών ελληνικών κέντρων. Παράλληλα θα εδραιωθεί μέσω της αυτοαναγνώρισης η ιδεολογία της «μητρόπολης» ως συναίσθημα υπεροχής.

Ειδικά μετά την καθιέρωση του Συντάγματος τα ισχυρά από την προεπαναστατική εποχή τοπικά συμφέροντα των προεστών και των φεουδαρχών θα «καταλάβουν» την εξουσία στο Βασίλειο και θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη ενός παλαιοελλαδικού τοπικισμού που στις κρίσιμες εποχές της Ιστορίας θα έχει μοιραία συμβολή στις εξελίξεις. Βασικό χαρακτηριστικό στην εξέλιξη της ελλαδικής κοινωνίας θα είναι η απουσία σημαντικών αστικών στρωμάτων. Το γεγονός αυτό θα οδηγήσει σε υπερλειτουργία του κρατικού μηχανισμού, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ισχυρών δεσμών μεταξύ ελεύθερης αγοράς και κρατικής-κομματικής λειτουργίας. Η πολιτισμική ενοποίηση του πληθυσμού και η δημιουργία μηχανισμών λειτουργίας που αντιστοιχούσαν στη νέα πολιτειακή μορφή απορρόφησαν τις δραστηριότητες των νέων ελίτ, κρατικοδίαιτων σε μεγάλο βαθμό, που αναπτύχθηκαν.

Ετσι η μοναδική ελληνική αστική τάξη που είχε τα χαρακτηριστικά τα οποία αντιστοιχούσαν στην ευρωπαϊκή τυπολογία βρισκόταν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Η πολιτική που ακολουθήθηκε στο νεαρό κράτος ήταν αρκετά εσωστρεφής και αυτό είχε αντανάκλαση στην πολιτική διαχείριση των επαναστατικών ελληνικών κινημάτων στα Βαλκάνια (Κρήτη 1866, Μακεδονία 1878). Μόνο η εμφάνιση του βουλγαρικού εθνικισμού, που διεκδικούσε προς όφελός του τις μακεδονικές και θρακικές περιοχές της Αυτοκρατορίας, κινητοποίησε δυνάμεις εντός της Ελλάδας. Ο στόχος ήταν η αποτροπή του νέου αυτού επιθετικού εθνικισμού . Οσον αφορά τις οθωμανικές εξελίξεις η Ελλάδα, μέχρι σχεδόν του πραξικοπήματος των Νεοτούρκων (1908), ακολουθεί μια πολιτική που συμβαδίζει με τους στόχους των Ελλήνων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Στο σημείο αυτό παρατηρείται μια τομή στα πολιτικά και κοινωνικά πράγματα της Ελλάδας. Το στρατιωτικό κίνημα του 1909 (Γουδί) ευνόησε την άνοδο στην εξουσία των μεταρρυθμιστικών δυνάμεων αναθέτοντας στον Ελ. Βενιζέλο τη διακυβέρνηση της χώρας. Ο Βενιζέλος, προερχόμενος από την επαναστατημένη λίγο καιρό πριν Κρήτη, αντιλαμβάνεται με μεγαλύτερη σαφήνεια την ιστορική καμπή που διάβαινε ο χώρος της Εγγύς Ανατολής με τη νίκη των ακραίων Τούρκων εθνικιστών και την ήττα των μεταρρυθμιστικών οθωμανικών δυνάμεων.

Αφορμή για την τελική ρήξη του παλαιοελλαδικού πολιτικού κόσμου, συσπειρωμένου γύρω από τη μοναρχία και τον Κωνσταντίνο, με τον Ελ. Βενιζέλο θα προέλθει με την έξοδο ή όχι της Ελλάδας στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Ηδη, πριν ακόμα από την έναρξη του Πολέμου, οι Νεότουρκοι είχαν αρχίσει την υλοποίηση του προγράμματος εθνικών εκκαθαρίσεων κατά του ελληνικού πληθυσμού στην Ανατολική Θράκη και την Ιωνία. Δεκάδες χιλιάδες Ελληνες από την Οθωμανική Αυτοκρατορία θα καταφύγουν ως πρόσφυγες στην Ελλάδα, η οποία βιώνει έναν μεγάλης έκτασης εσωτερικό διχασμό.

Μετά το τέλος του Πολέμου

Επειτα από πολλές παλινωδίες και περιπέτειες, η Ελλάδα θα πάρει μέρος στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ και τελικά θα βρεθεί στο στρατόπεδο των νικητών. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία οι Νεότουρκοι είχαν διαπράξει πρωτοφανή εγκλήματα κατά των χριστιανικών πληθυσμών, των Αρμενίων, των Ελλήνων και των Ασσυρίων. Η πολυεθνική Αυτοκρατορία είχε φτάσει πια στο τέλος της. Διαμορφωνόταν πλέον η εποχή των εθνών-κρατών, με βάση πληθυσμιακά, ιστορικά και γεωπολιτικά κριτήρια. Στους Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που προ του 1914 ανέρχονται στο 20% του πληθυσμού, θα αποδοθεί με τη Συνθήκη των Σεβρών το 6% του παλιού οθωμανικού εδάφους, ενώ θα εξαιρεθούν περιοχές του μικρασιατικού Βορρά που είχαν υποφέρει σκληρά από τη βία του νεοτουρκικού εθνικισμού. Οι Αρμένιοι αποκτούσαν και αυτοί εθνικό κράτος, ενώ αυτονομία θα απολάμβαναν και οι Κούρδοι.

Το μεγαλύτερο μέρος του παλιού κοινού οθωμανικού σπιτιού μετατρεπόταν πλέον στο έθνος-κράτος των Τούρκων. Οι παράμετροι που θα αλλάξουν τον ρουν των πραγμάτων θα είναι αφενός ο Μουσταφά Κεμάλ, ο οποίος θα εκφράσει τον επιθετικό τουρκικό εθνικισμό, και η μοναρχική παράταξη η οποία θα υπονομεύσει το μικρασιατικό εγχείρημα. Παράλληλα η αλλαγή των διεθνών συνθηκών με την επικράτηση των μπολσεβίκων στη Ρωσία θα αναπροσδιορίσει τις προτεραιότητες των μεγάλων δυνάμεων. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να προστεθεί η στάση της Γαλλίας, της Ιταλίας αλλά και του Βατικανού ακόμα που ανησυχούσαν με τη γεωπολιτική ενίσχυση της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Στις 19 Μαΐου 1919 ο αξιωματικός του οθωμανικού στρατού Κεμάλ Πασά αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα με το πρόσχημα της επιβολής της τάξης στην περιοχή. Παρ' ότι στάλθηκε στην περιοχή για να προστατεύσει τους πληθυσμούς που είχαν υποφέρει από τη βία, κύριο μέλημά του υπήρξε η καταστολή του ποντιακού αντάρτικου. Ο Κεμάλ σύντομα αυτονομήθηκε από την κεντρική οθωμανική εξουσία και άρχισε τη συγκρότηση ενός εθνικιστικού τουρκικού κινήματος, εκμεταλλευόμενος πολύ έξυπνα τα θρησκευτικά αισθήματα των μουσουλμανικών εθνών. Οι παρακρατικές ομάδες της Teskilat i Mahsusa θα πλαισιώσουν πρώτες το κίνημα αυτό και θα αγωνιστούν για τη σωτηρία τους αφενός και για την υλοποίηση των αρχικών σχεδίων που είχαν σταματήσει με τη νεοτουρκική ήττα αφετέρου.

Οι εσωτερικές αντινομίες του ελλαδικού Ελληνισμού θα οδηγήσουν σε μια ήττα, η οποία καθόλου δεν ήταν προδιαγεγραμμένη.

Η ακατανόητη απόφαση του Ελευθερίου Βενιζέλου να προχωρήσει στις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920 θα φέρει στην εξουσία το αντιπολεμικό και αντιμικρασιατικό, φιλογερμανικό Λαϊκό Κόμμα και τον ανεπιθύμητο για τους συμμάχους βασιλιά Κωνσταντίνο. Το μέλλον των Ελλήνων στην Ανατολή το ήξεραν καλύτερα οι ίδιοι οι Τούρκοι εθνικιστές. Η επίσημη εφημερίδα του Κεμάλ στην Αγκυρα έγραφε στις 28 Οκτωβρίου 1920 για τις επερχόμενες ελληνικές εκλογές: «Οι ελληνικές εκλογές θα κρίνουν την τύχη του μικρασιατικού πολέμου. Πτώση του Βενιζέλου σημαίνει και πτώση της Ελλάδας στη Μικρά Ασία...», ενώ στις διαδηλώσεις των Τούρκων εθνικιστών στην Αγκυρα κυριαρχούσε το σύνθημα: «Μπιν γιασασίν Μουσταφά Κεμάλ / Γιασασίν Κωνσταντίνος / Καχρολσούν Βενιζέλος» («Πολύ ζήτω στον Μουσταφά Κεμάλ / Ζήτω στον Κωνσταντίνο / Κατάρα στον Βενιζέλο»).



Η νέα κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος, που συνεργάστησε προεκλογικά σε μια αντιπολεμική, αντιμικρασιατική πλατφόρμα με το ΣΕΚΕ, είχε πολιτευτεί με συνθήματα όπως «Μικρά πλην έντιμος Ελλάς», «Αποχώρηση της Ελλάδας από τη Μικρά Ασία». Στη συνέχεια θα ακολουθήσει μια διετή πολιτική (Νοέμβριος 1920-Σεπτέμβριος 1922) που θα χαρακτηριστεί από προσπάθεια διαρκούς αλλά ανεπιτυχούς απαγκίστρωσης από τη Μικρά Ασία και ανορθολογισμό. Τελικά, αντί να οδηγήσει τους στρατιώτες στα σπίτια τους, θα τους οδηγήσει πέρα από την Αλμυρά Ερημο.

Την ίδια στιγμή δεν υπήρχε καμιά μέριμνα για οργάνωση του μετώπου περιμετρικά της Σμύρνης.

Παράλληλα θα αγνοήσει τα αιτήματα των Ελλήνων της Ανατολής. Θα απορρίψει το αίτημα της οργάνωσης «Μικρασιατική Αμυνα» για δημιουργία μικρασιατικού στρατού με στόχο την αυτονόμηση της Ιωνίας. Επίσης αγνόησε ολοκληρωτικά τον Πόντο, όπου οι αντάρτες έδιναν εγκαταλειμμένοι τον σκληρό αγώνα ενάντια στον τουρκικό στρατό. Τον Ιούλιο του 1922 προσπάθησε ανεπιτυχώς να οργανώσει την εκκένωση της Μικράς Ασίας από τον ελληνικό στρατό. Με την προοπτική αυτή νομοθέτησε (2870/1922) την απαγόρευση της εκκένωσης της περιοχής από τον άμαχο πληθυσμό. Ετσι παρέδιδε συνειδητά τους Ελληνες της Ιωνίας στα στρατεύματα του Μουσταφά Κεμάλ. Κάτι που έκανε και λίγο αργότερα, μετά τη νίκη των κεμαλικών, όταν διέταζε τον διαλυμένο ελληνικό στρατό να επιβιβαστεί στα πλοία για να αναχωρήσει και να επιστρέψει «οίκαδε», διατάζοντας τον αρμοστή Αριστείδη Στεργιάδη να απαγορεύσει την έξοδο του ελληνικού πληθυσμού «για να μη δημιουργηθεί προσφυγικό πρόβλημα στην Ελλάδα».

Από τα 2,2 εκατομμύρια που ήταν οι Ελληνες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία στις παραμονές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, θα καταμετρηθούν το 1928 ως πρόσφυγες στην Ελλάδα περίπου 1,25 εκατομμύρια. Κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει με ακρίβεια τον συνολικό αριθμό των απωλειών. Κανείς ποτέ στην Ελλάδα δεν προσπάθησε να καταγράψει τα θύματα. Εξάλλου η προσφυγική μνήμη υπήρξε μια απαγορευμένη Μνήμη μέχρι τη δεκαετία του '80, οπότε οι προσφυγικές οργανώσεις, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που έδιναν οι νέες συνθήκες, θα μιλήσουν για όλα αυτά και θα επιβάλουν εν τέλει την ενσωμάτωση της ιστορίας των Ελλήνων της Ανατολής στο συνολικό εθνικό αφήγημα. *

Αναλογιζόμενοι 90 χρόνια μετά την ελληνική αποτυχία στο νου έρχεται η ρήση του Λόϋδ Τζορτζ, όταν η Ελλάδα φάνταζε ως η μελλοντική μεγάλη δύναμη στην Αν. Μεσόγειο: «Τίποτα λιγότερο της προδοσίας από την ελληνική πλευρά ή ανικανότητας που ισοδυναμεί με προδοσία, δεν θα ήταν δυνατόν να καταστήσει τυς Τούρκους της Ανατολίας ικανούς να επιδράμουν στη Σμύρνη και να ρίξουν τους Έλληνες στη θάλασσα».


Όπως και η διαπίστωση του ιστορικού Douglas Dakin : «…Ακόμα και σήμερα δεν έχει σιγάσει η διαμάχη γύρω από το ζήτημα γιατί οι ελληνικές δυνάμεις που υπερτερούσαν αριθμητικά και δεν ήταν πολύ χειρότερα εξοπλισμένες από τα στρατεύματα του Κεμάλ, οδηγήθηκαν σ’ αυτή την καταστρoφική ήττα.» ( “H ενοποίηση της Ελλάδας 1770-1923”, εκδ. ΜΙΕΤ)


Η ιστορία της Αγγελικής Ματθαίου (*)
(*) Από τη Φώκαια Σμύρνης

Είμαι η Αγγελική, του καπετάν Νικολή Πολίτη η κόρη από τις Νέες Φώκιες της Σμύρνης. Το 22 ήμουν ένα κοριτσάκι 6 έως 7 χρονών.

Η Αγγελική Ματθαίου έπειτα από μια περιπλάνηση ως αιχμάλωτη στην Ανατολή, που κράτησε κάποια χρόνια, θα φτάσει τελικά ορφανή στην Ελλάδα και θα συναντήσει μια αδελφή της, που διασώθηκε από τη σφαγή. Ο Ευρ. Μπίλης, τ. επίκουρος καθηγητής στο ΕΜΠ, διέσωσε και μας ενεχείρισε τη συγκλονιστική μαρτυρία, την οποία κατέγραψε η ίδια η Αγγελική Ματθαίου πριν από το θάνατό της

Ο πατέρας μου ήταν καπετάνιος. Είχαμε ένα μεγάλο καΐκι. Το είχε ονομάσει ο πατέρας μου «Πανούσα», επειδή έλεγαν την μητέρα μου Παναγιώτα και επειδή την αγαπούσε πολύ ονόμασε το καΐκι.

Ημασταν 6 άτομα, παιδιά και ο πατέρας και η μητέρα. Ο πατέρας μου ήταν από την Κωνσταντινούπολη και ήλθε στις Φώκιες και παντρεύτηκε λέγανε την ωραία Παναγιώτα. Ζούσαμε πολύ καλά διότι είχαμε πολύ περιουσία. Ο πατέρας μου ήταν μοναχοπαίδι.

Είχαμε δύο σπίτια. Το ένα ήτανε στο Φαρδί Σοκάκι και το άλλο έξω από την πόλη.

Ο πατέρας μου είχε 400 δένδρα ελιές, είχε ένα αμπέλι στα 3 πηγάδια και το άλλο στα Μερσινάκια.

Τώρα θα γράψω για την Καταστροφή.

Τη νύχτα βγαίνανε στα παράθυρα και βλέπανε στα βουνά φωτιές. Αρχισε ο κόσμος να φοβάται. Η μητέρα μου δεν ήξερε τι να κάνει γιατί ο πατέρας μου έλειπε ταξίδι. Το δεύτερο βράδυ μαζεύτηκε όλη η γειτονιά στο δικό μας σπίτι. Θυμάμαι που κάνανε μία τούρκικη σημαία με το μισοφέγγαρο και τη βάλανε στο παράθυρο για να δούνε οι Τούρκοι. Το ίδιο βράδυ ήλθε ο πατέρας μου. Μας είπε να μην φοβόμαστε. Κλειστήκαμε στο σπίτι.

Ξαφνικά πλάκωσε ο τούρκικος στρατός. Ακούγαμε τύμπανα, ντουφεκιές, τραγούδια. Τα άλογα χλιμιντρούσανε. Δεν μπορώ να σας πω το τι γινόταν.

Τότε σηκώθηκε ο πατέρας μου να πάει να δη το καΐκι για να φύγουμε. Η μητέρα μου δεν τον άφηνε και της είπε θα πάω από άλλον δρόμο. Πήγε, αλλά το καΐκι το είχανε καταστρέψει. Δεν είχε ούτε κατάρτια ούτε πανιά ούτε μηχανή. Μας λέει θα πάμε στον Ασματερέ, εκεί ήταν ένα λιμανάκι και ίσως βρούμε καΐκι να φύγουμε για τη Μυτιλήνη.

Φύγαμε από τα βουνά. Εμένα με σήκωνε ο αδελφός μου στην ράχη του. Νύχτα ήτανε! Τα βουνά ήταν τόσο άγρια. Φωνάζανε τα σκυλιά, τα τσακάλια. Τα σκυλιά από τα εξοχικά σπίτια τρέχανε. Τα αγριογούρουνα μουγκρίζανε. Λες και θα χαλούσε ο κόσμος.

Αμίλητοι φθάσαμε στο λιμανάκι αλλά δεν υπήρχε τίποτε. Μόνο τα ζώα του κόσμου φωνάζανε λες και είχανε καταλάβει τον χωρισμό από τους δικούς τους.

Την άλλη μέρα οι Τούρκοι κατασκήνωσαν σε ένα χωράφι πολύ μεγάλο που το λέγανε Σητσακτερέ και αρχίσαν και κατεβαίνανε στην χώρα. Μαζεύανε τον κόσμο. Αλλον σκοτώνανε, άλλον κοπανούσανε με τα ντουφέκια. Τους άλλους τους ρίχνανε κάτω και τους πατούσανε στην κοιλιά και οι ανθρώποι κάνανε εμετό.

Εμείς είχαμε φύγει κρυφά και μπήκαμε σε ένα μεγάλο σπίτι αλλά μας βρήκανε. Κατεβάσανε τον πατέρα μου, τον βγάλανε το σαλβάρι του, το σακάκι του, τα παπούτσια του. Του πήρανε τη μεγάλη σακούλα με τα λεφτά και τα χρυσαφικά και μας βάλανε μαζί με άλλους που μαζεύανε από τα σπίτια τους.

Από τις πλεξούδες

Μας πήγαν σε ένα χωριό που το λέγανε Τσακμακλή. Μας αφήσανε σε ένα χωράφι και αρχίσανε να μαζεύουν τους άνδρες. Πήρανε τον πατέρα μου τον αδελφό μου και όλους. Μετά ακούσαμε τα πολυβόλα. Μας λέγανε όλοι ότι τους σκοτώσανε. Από τότε δεν τους είδαμε.

Το ίδιο βράδυ πήρανε την αδελφή μου στα βουνά. Παίρνανε τα κορίτσια. Την αδελφή μου την πήρανε τέσσερις. Είχε μακριές πλεξούδες. Οι δυό την πιάσανε από της πλεξούδες και οι άλλοι δύο από τα πόδια.

Το τι γινότανε εκείνο το βράδυ δεν λέγεται. Χαλούσε ο κόσμος. Φωνάζανε τα κορίτσια, κλαίγανε η μάνες τους, φωνάζανε, βουίζανε τα βουνά. Εγώ με ήχε η μητέρα μου κάτω από το φουστάνι της και έτρεμα σαν το φύλλο.

Η μητέρα μου σηκώθηκε και φώναζε «παιδί μου Κατερίνα που σε πάνε» και ένας Τούρκος της δίνει μια με το ντουφέκι και πέφτει και σπάει το κεφάλι της. Τρέχανε τα αίματα. Εγώ σήκωνα το φουστανάκι μου και τη σκούπιζα.

Την άλλη μέρα μας πήρανε από κει και αρχίσαμε να βαδίζουμε από βουνά όχι από δρόμους. Μας είχανε πάρει τα παπούτσια μας και τα βουνά ήτανε στρωμένα από αγκάθια. Ηταν αδύνατο να βαδίσουμε. Εκεί ήτανε το πολύ ξύλο οι κλοτσιές. Βαδίζαμε το βράδυ. Φθάσαμε σε ένα χωριό που το λέγανε Τσακμακλή. Ητανε ελληνικό χωριό.

Εκεί μας χώσανε τον έναν απάνω στόν άλλον. Για να μας βάλουνε μέσα σκοτώσανε 2 παιδιά και μιά γυναίκα. Και ξύλο με τα καμιτσιά αλύπητα. Ο κλαθμός και ο φόβος ήτανε αβάστακτα.

Εκείνο το βράδυ πήρανε και τη μανούλα μου. Ξέχασα να γράψω. Είχαμε και ένα μωράκι και όταν την πήρανε κρατούσε και το μωρό. Της το πήρανε και το πετάξανε σε έναν καλαμνιώνα που ήτανε λίμνη. Πάει και αυτό. Τη δε μανούλα μου την φέραν. Να σκεφτείτε τον πόνο της και τα δάκρυα της.

Εμεινα μόνο εγώ. Με σκέπαζε με το φουστάνι της σαν τη κλώσα που βάζει τα πουλάκια της κάτω από τα φτερά της.

Κάνω πολλά λάθη γιατί δεν μπορώ να γράψω από τα δάκρυα και τον πόνο που έχω. Μου έχουν μείνει αποθέματα. Είνε μεγάλος πόνος να μείνεις ορφανό τόσο μικρό και στα τούρκικα χέρια. Παρακαλώ το Θεό όλα τα παιδάκια να έχουν τη μανούλα τους. Να μην πονέσουνε σαν εμένα.

Ακουγα μανούλα που φωνάζανε και μαραινόμουν σαν το φύλλο που πέφτει από το δένδρο. Το πιο γλυκό πράγμα του κόσμου είναι η μάνα. Ολα αυτά τα χρόνια που ζω δεν τη ξέχασα.

Το δε πρωί μας πήγανε σε ένα χωριό που το λέγανε Μαινεμένη. Το χωριό ήτανε κάρβουνο. Το είχανε κάψει οι δικοί μας στρατιώτες όταν οπισθοχωρήσανε. Ηταν ελληνικό χωριό.

Μας περάσανε από μέσα για να δούμε που ήτανε καμένο. Εκεί είπαμε ότι εδώ θα μας κάψουνε και μας χτυπούσανε τόσο άγρια που μας φωνάζανε οι δική μας να σκύβουμε σαν τα πρόβατα. Εκεί κόψανε μιας γυναίκας τη μύτη.

Με τα πολλά φύγαμε από το χωριό. Βαδίζοντας, βγήκαμε σε ένα χωράφι που είχε άγριες αχλαδιές και ήταν φορτωμένες αχλάδια. Οσα μπορούσανε κόψανε να φάνε. Αλλά πιο πολύ ήτανε το ξύλο....

Συνέχεια βαδίζαμε δεν ξέρω πόσες μέρες. Πηγαίναμε για τη Μαγνησία. Βγαίνανε και το φωνάζανε ότι πάμε στην Μαγνησία. Είχε άνδρες που ξέρανε τούρκικα και μας φωνάζανε ότι πάμαι στην Μαγνησία να μας βγάλει λόγο ο Κεμάλ.

Και που νομίζετε που μας πήγανε; Σε ένα παλιό εργοστάσιο και μαζέψανε τους άνδρες, τους βάλανε μέσα τους γδύσανε και αρχίσανε και τους χτυπούσανε με τα καμιτσιά. Η άνδρες πηδούσανε σαν ποντίκια. Τους είχανε μαύρους. Η άνθρωποι πέσανε όλοι κάτω σαν πεθαμένοι με βογκητά με κλάματα από τους πόνους.

Δεν υπάρχει θεός

Το χειρότερο ήτανε ότι μαζέψανε τα γυναικόπαιδα και μας πήγανε σε ένα χωράφι γεμάτο μνήματα από Ελληνες στρατιώτες και σε κάθε μνήμα είχαν βάλει τα δίκοχα τους. Εκεί φαντασθείτε τι έγινε. Πέσαν οι γυναίκες στα μνήματα φωνάζανε, κλαίγανε και από πάνω κλωτσιές, πέτρες. Σπούσανε δένδρα, κλαριά και τις κοπανούσανε. Πολλές μάνες είχαν χάσει τα παιδιά τους σε αυτόν το πόλεμο. Μα δεν υπήρχε Θεός; Δεν υπήρχε κανένας νόμος για μας;

Μετά μας πήγανε σε αμπέλι και κόβανε τα φύλα και τα χώνανε στο στόμα να τα φάνε και όποιος δεν τα μάσαγε τον τρίβανε τα μούτρα του στο χώμα. Μια γυναίκα δεν το δεχότανε και της βάλανε φωτιά στο φόρεμα της και κάηκε σαν κερί και δεν αφήνανε κανένανε να πάει κοντά της. Αυτά που κάνανε αυτοί οι βάρβαροι δεν τα έκανε κανένα κράτος.

Μετά φύγαμε από την Μαγνησία και μας πηγαίνανε για μια μέρα όλο από βουνά και αγκάθια. Φθάσαμε σε μια μικρή πόλη. Εκεί ήτανε σταθμός χωροφυλακής. Μας υποδεχτήκανε πολύ άγρια ως συνήθως. Από κάτω από το κτήριο είχε μια χαβούζα με νερό. Το νερό αυτό είχε μέσα ότι βρωμιά ήθελες. Και δεν ήτανε μόνο η βρωμιά, αλλά κατουρούσανε και από πάνω. Και χονδρά και ψιλά. Αλλά ο κόσμος ήτανε τόσο διψασμένος που σπρώχνανε της βρωμιές και πίνανε και πλένανε και τα μούτρα τους και αυτοί γελούσαν και λέγανε «πος γκιαούρη». Αυτό θα πει: «Βρώμικοι Ελληνες».

...Το ψωμί και το φαΐ το είχαμε ξεχάσει. Αν βρίσκανε στα βουνά καμήλες ψόφιες τρέχανε και ξεσχίζανε με τα χέρια και άμα σταματούσαμε σε κανένα χωριό γυρεύανε φωτιά και τα ψήνανε και τα τρώγανε. Η Μανούλα μου δεν έτρωγε ούτε και 'γώ.

Μας πήρανε πάλι από κει, άλλαξαν οι τσανταρμάδες. Σε κάθε χωριό μας παίρνανε άλλοι. Μας περάσανε από ένα ποτάμι που είχε λιγοστό νερό αλλά είχε πολλά αγριοσέληνα. Οταν τα είδε ο κόσμος πέσανε με τα μούτρα σαν τα πρόβατα. Δεν έμεινε ούτε φύλο. Εκεί σε κείνο το λίγο νερό πλυθήκαμε, λουστήκαμε, χωρίς σαπούνι βέβαια....

Αρχίσαμε πάλι τα βουνά. Το χωριό ήτανε κοντά. Μόλις μας είδανε, πλάκωσε η Τουρκιά. Αρχίσανε όλοι νύκτα να πέρνουνε τα κορίτσια. Ψάχνανε με τους φακούς η δε τσανταρμάδες φεύγανε και οι χωριάτες βρίσκανε ευκαιρία. Φωνάζανε τούρκικα «άλλην, άλλην», θα πει στα ελληνικά «πάρτε, πάρτε» και κείνο το βράδυ τραβήξανε την μανούλα μου και έτσι που πήγε να σηκωθεί είδαν εμένα που με είχε από κάτω από το φουστάνι της.

Ημουν παιδάκι

Αρπάξανε εμένα. Από τον πολύ σπαραγμό πού έκανα θυμάμαι που έβγαλε το φέσι του και μού έκλεισε το στόμα με πήγε πιο πέρα και άρχισε να με ψάχνει αφού με έριξε κάτω. Σκεφτείτε εκείνη την ώρα τον σπαραγμό μου και τις φωνές μου και αφού είδε που ήμουν παιδάκι μου δίνει μια κλωτσιά και με αφήνει.

Εγώ μες την νύκτα δεν ήξερα που πάω. Ετρεχα με κομμένα τα πόδια. Από την μια φώναζα εγώ και από την άλλη ερχότανε η μανούλα μου ξεμαλλιασμένη να φωνάζει «Αγγελική, αίμα μου, παιδί μου, που είσαι;». Εγώ με τα κλάματα και αυτή με τις φωνές βρεθήκαμε. Δεν ξέρω να την περιγράψω αυτήν την περιπέτεια. Εσείς που θα την διαβάσετε μπορείτε να καταλάβετε.

Φύγαμε πάλι από 'κεί. Μας πήγανε σε ένα άλλο χωριό. Εκεί μείναμε κάτω από μια γέφυρα. Εκεί βρήκαμε σαλιγκάρια και τα ψήναμε και τρώγαμε....

Την άλλη μέρα χιόνιζε. Μας είπανε θα πάμε στο Ουσάκ. Βαδίζοντας μέσα στο χιόνι αρχίσανε τα πόδια μας και σουβλίζανε. Τότε η μανούλα μου βγάζει έναν μπούστο πού φορούσε τον κομμάτιασε και δέσαμε τα πόδια μας. Μα πόσο να βαστάξει το πανί;

Βαδίζαμε μια νύκτα. Φθάσαμε μέρα. Μας βάλανε σε κάτι μεγάλους σταύλους που βάζανε οι στρατιώτες τα άλογα. Η κοπριά ήτανε ένα μέτρο. Εμείς χωθήκαμε να ζεσταθούμε. Σε λίγο μας βγάλανε έξω και μας δώσανε γαλέτα σκουλικιασμένη. Εμείς τη φάγαμε και μας έπιασε μια διάρροια που δεν προλαβαίναμε. Εκεί πέθαναν πολλά παιδιά. *

Πηγή: http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=17/09/2011&id=310439

Διαβάστε περισσότερα...

19 Μαίου - Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου

90 Χρόνια μετά την Μικρασιατική Καταστροφή και τον ξεριζωμό ο Ποντιακός Ελληνισμός συσπειρωμένος ενωτικά στις τάξεις της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος προετοιμάζεται πυρετωδώς σε όλη την χώρα να τιμήσει την ιερή μνήμη των 353.000 αθώων θυμάτων της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού.

Φέτος η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος διοργανώνει δύο μεγάλες Πανελλαδικές Συγκετρώσεις:

Θεσσαλονίκη. Σάββατο 19 Μαΐου 2012, Ώρα 19.00 στην Πλατεία Αγίας Σοφίας,
με κεντρικό ομιλητή τον Ελληνοαμερικανό Βουλευτή Θωμά Κατσιαντώνη

Αθήνα. Σάββατο 19 Μαΐου 2012, Ώρα 18.30 στο μνημείο Άγνωστου Στρατιώτη,
με κεντρικό ομιλητή τον Στρατηγικό Σύμβουλο Νίκο Λυγερό.

Ο Πρόεδρος της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος Καθηγητής Ιατρικής Γιώργος Παρχαρίδης τόνισε την ανάγκη ενεργοποίησης του πολιτικού κόσμου της χώρας προς την κατεύθυνση της Διεθνοποίησης της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού από ξένα Κοινοβούλια και Διεθνείς Οργανισμούς, καθώς τα τελευταία χρόνια υπήρξαν σημαντικά βήματα με την αναγνώριση από το Σουηδικό Κοινοβούλιο τον Μάρτιο 2010 και από Πολιτείες των Η.Π.Α και της Αυστραλίας. Για την ενίσχυση αυτών των προσπαθειών η Π.Ο.Ε. σε αγαστή συνεργασία με τις αδελφές ομοσπονδίες του Απόδημου Ελληνισμού προχώρησε στην εφαρμογή μιας νέας στρατηγικής τακτικής μαζί με τους Αρμενίους και Ασσυρίους προτάσσοντας ένα νέο διεθνές μήνυμα: Τρεις Γενοκτονίες – Μία στρατηγική, που αποτυπώνει με σαφήνεια το πλαίσιο διεκδίκησης όλων των εθνικοτοπικών χριστιανικών ομάδων που υπέστησαν τις συνέπειες της πολιτικής εθνοκάθαρσης από την Οθωμανική και Κεμαλική διοίκηση κατά τα έτη 1914-1923.

Εις ό,τι αφορά το εσωτερικό η Π.Ο.Ε. έδωσε ένα τίμιο και πάνω από κομματικές γραμμές αγώνα για την αποδοχή εκ μέρους του Υπουργείου Παιδείας του νέου εγχειριδίου ιστορίας της ΣΤ΄ Δημοτικού της συγγραφικής ομάδας Κολιόπουλου-Μιχαηλίδη το οποίο ρητά αναφέρεται στην Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου καθώς και στο ζήτημα των Κρυπτοχριστιανών.

Η Π.Ο.Ε. αισθάνεται απολύτως δικαιωμένη για την τελική επιλογή του Υπουργού Παιδείας να εισαχθεί τελικά από την νέα σχολική χρονιά το νέο σχολικό εγχειρίδιο στην ΣΤ΄ Δημοτικού των σχολείων όλης της χώρας.

Τέλος ο Πρόεδρος της Π.Ο.Ε. Γιώργος Παρχαρίδης αναφερόμενος στην απειλή επιβολής προστίμων από τον Δήμο Θεσσαλονίκης για «παράνομη κατάληψη του χώρου της Πλατείας Αγίας Σοφίας» (Eν Κρυπτώ : ότι και να πείς για τον "κύριο" Μπουτάρη είναι λίγο..)– καθώς ο ίδιος με απόφασή του θεώρησε προσχηματικά σωστό να μην δοθεί άδεια στην Π.Ο.Ε. – δήλωσε ότι «οι Πλατείες ανήκουν στον λαό, η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος είναι η λαϊκή έκφραση των 400 σωματείων μελών της σε όλο τον ελλαδικό χώρο και τιμώντας την ιστορία των διεκδικητικών αγώνων των τελευταίων 20 ετών θα είμαστε παρόντες στο προσκλητήριο της Μνήμης μαζί με τον λαό κατ’ εντολή του και συλλογική απόφασή του. Τα διοικητικά μέτρα, τα πρόστιμα και απειλές μηνύσεων που ανήκουν στην λογική άλλων εποχών που ο ελληνικός λαός τελεσίδικα έχει απορρίψει και καταδικάσει ιστορικά, δεν πτοούν ούτε σταματούν την Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος που εκπροσωπεί αυθεντικά, πατριωτικά, δημοκρατικά, ενωτικά, συλλογικά όλον τον Ποντιακό Ελληνισμό απ’ άκρου σ’ άκρου της χώρας.

Με τιμή
Ο Πρόεδρος
Γεώργιος Παρχαρίδης
Καθηγητής Καρδιολογίας

Διαβάστε περισσότερα...

1922-2012: 90 χρόνια από την καταστροφή της Σμύρνης

Να ξαναθυμηθούμε πάλι. Να μην πάψουμε να θυμόμαστε. Να μάθουμε στα παιδιά μας να θυμούνται

Ηλίας Βενέζης

Ενενήντα χρόνια πέρασαν από τότε... Κι όμως οι ψυχές των ανθρώπων εξακολουθούν να θυμούνται, σε έναν ατελείωτο και οδυνηρό αγώνα της μνήμης ενάντια στη λήθη. Ο Δήμος Νέας Σμύρνης και ο Πολιτιστικός Οργανισμός του Δήμου Νέας Σμύρνης επιχειρούν φέτος, με ιστορική αυτογνωσία, μία διαδρομή-αναδρομή πολιτισμού και θύμησης για όσα αφήσαμε εκεί, στις στάχτες του αφανισμού μας, και για όσα από αυτά αναστήσαμε εδώ και ζούμε μαζί τους, αξιοποιώντας τα ως στοιχεία κληρονομιάς και  ταυτότητας της πόλης.
Στους τρεις κύκλους από τους οποίους θα απαρτίζεται το ετήσιο αφιέρωμα, θα παρουσιαστούν είδη και μορφές πνευματικής, καλλιτεχνικής και πολιτιστικής έκφρασης μέσα από μουσικές εκδηλώσεις, θεατρικές παραστάσεις, λογοτεχνικές βραδιές και βιβλιοπαρουσιάσεις, προβολές ταινιών και ντοκιμαντέρ, παρουσιάσεις ιστορικών αλλά και εικαστικών εκθέσεων καλλιτεχνών από τη Σμύρνη, διαλέξεις και βέβαια αφιερωματικών εκδηλώσεων υψηλών ποιοτικών προδιαγραφών, που θα αναφέρονται στη Σμύρνη και που μεταλαμπαδεύτηκαν στην πόλη της Νέας Σμύρνης.

Ο πρώτος κύκλος εκδηλώσεων έχει ήδη ξεκινήσει στον Δημοτικό Πολυχώρο Πολιτισμού «Γαλαξίας» που έχει προστεθεί εδώ και έναν χρόνο περίπου στις πολιτιστικές υποδομές του δήμου Νέας Σμύρνης και έχει διαμορφωθεί για να φιλοξενήσει κάθε μορφή και είδος καλλιτεχνικής και κοινωνικής έκφρασης.

Οι υπολοιπόμενες εκδηλώσεις του πρώτου κύκλου είναι οι εξης:


02.05.12 Χρόνης Αϊδονίδης – Συναυλία

Μια σημαντική προσωπικότητα που έχει συμβάλει τα μέγιστα για τη καταγραφή, διάσωση και διάδοση της παραδοσιακής Ελληνικής μουσικής. Φιλική συμμετοχή ο Πασχάλης Τόνιος.

Με εισιτήριο

07.05.12 «Σαν ταξιμάκι» – Συναυλία

Μια μουσική περιπλάνηση στα μουσικά ακούσματα της Σμύρνης και της Μικράς Ασίας με τη φωνή της Αρετής Κετιμέ και του Πασχάλη Τόνιου.

Με αριθμημένες θέσεις

14.05.12 «Από την Ελευθερίου Βενιζέλου στην Κεμάλ Ατατούρκ» - Ντοκιμαντέρ

Ομιλητές: Σάββας Καλεντερίδης (πολιτικός επιστήμονας), Ελένη Πετώνη (διευθύντρια ΙΔΥΣΜΕ), Ειρήνη Σαρίογλου (γενική γραμματέας ΙΔΥΣΜΕ)

Με αριθμημένες θέσεις

25.05.12

Χρήστος Τζιτζιμίκας – Συναυλία

Ο καταξιωμένος παραδοσιακός τραγουδιστής Χρήστος Τζιτζιμίκας στήνει ένα γνήσιο, παραδοσιακό γλέντι, αναδεικνύοντας τον πλούτο της ελληνικής παράδοσης.

Με αριθμημένες θέσεις

Πληροφορίες:

Γαλαξίας: Κεντρική πλατεία Νέας Σμύρνη
Ώρες έναρξης: Από 1/3 εως 8/4: 19.30 Από 16/4 εως 9/6: 20.30
Τηλέφωνα επικοινωνίας: Δημοτικός Πολυχώρος Πολιτισμού Γαλαξίας: 210 9334064
Πολιτιστικός οργανισμός: 210 9310408
http://www.neasmyrni.gr/

Τιμή εισιτηρίου για όσους δεν έχουν ελεύθερη είσοδο: 5 ευρώ.
Τα εισιτήρια και οι δωρεάν κάρτες αριθμημένης θέσης θα διατίθενται μία ημέρα πριν από κάθε εκδήλωση καθώς και την ίδια ημέρα της εκδήλωσης. (Ώρες λειτουργίας: 18.00-22.00)

Τα έσοδα από τα εισιτήρια θα διατεθούν στις κοινωνικά ευπαθείς ομάδες του δήμου της Νέας Σμύρνης.

Διαβάστε περισσότερα...